Diarree is een maag-darmziekte waarbij sprake is van dunne ontlasting gedurende meer dan vier keer per dag. Vaak komt de aandrang plotseling en is het ophouden van de ontlasting moeizaam of lukt zelfs helemaal niet. Waterdunne ontlasting, vaak meerdere keren per dag, wordt ook wel diarree of buikloop genoemd.

Oorzaken van diarree

Diarree kan verschillende oorzaken hebben. Mogelijke oorzaken hiervan zijn:

  • Buikgriep
  • Voedselvergiftiging
  • Stress
  • Voedselallergie of -intolerantie, zoals koemelkallergie, lactose-intolerantie of coeliakie (glutenintolerantie)
  • Overloopdiarree

Meestal wordt diarree niet veroorzaakt door voeding. De darm reageert op alle voeding en het maakt vaak niet uit wat u eet. Zelfs als u niet eet, kunt u last hebben van diarree. Tevens kan het gebruik van antibiotica dunne ontlasting veroorzaken. Diarree kan ook veroorzaakt worden door de behandeling van kanker. Met name chemotherapie en bestraling van de dunne darm kunnen diarree teweegbrengen.

Door een tumor in de dikke darm of endeldarm kan de darm deels afgesloten zijn. Dikke ontlasting kan hierdoor niet langs de vernauwing. Vocht kan er echter nog wel langs, waardoor het lijkt alsof u diarree hebt. Dit wordt ook wel overloopdiarree genoemd. Het is dan onverstandig om extra vezels te eten, zoals wordt geadviseerd bij een verstopping. De darm zal hierdoor namelijk nog voller komen te zitten.

Bij alvleesklierkanker kan een vettige dunne ontlasting voorkomen, ook wel vetdiarree. De alvleesklier scheidt namelijk stoffen uit die belangrijk zijn bij de vertering van vetten uit de voeding. Deze uitscheiding van stoffen kan verstoord zijn bij alvleesklierkanker. Vetten uit de voeding worden dan minder goed opgenomen door de darm en er ontstaat een vette diarree. Deze is te herkennen doordat de ontlasting blijft drijven in of plakken aan de toiletpot. De diarree is daarnaast lichter van kleur dan gewone diarree en stinkt vaak meer.

Wat te doen bij diarree?

Plotselinge kortdurende diarree gaat meestal binnen 1 dag tot een paar dagen vanzelf over. Ga bij aanhoudende diarree altijd naar de huisarts. Het is belangrijk dat hiervan de oorzaak gevonden wordt. Acute diarree is van korte duur, terwijl chronische diarree langer dan twee tot drie weken aanhoudt.

Door algemene voedingstips op te volgen voor een goede spijsvertering, is er al verbetering mogelijk. Gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf helpt voor een goede spijsvertering. Goed kauwen. Regelmatig eten zonder maaltijden over te slaan. Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes. Bij overgewicht kan afvallen helpen om klachten te verminderen.

Voedingstips bij diarree

  • Eet gevarieerd: Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig.
  • Vezels: Eet veel vezels. Vezels in de darmen houden de ontlasting soepel en geven volume en stevigheid. Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Deze vezels zorgen niet voor extra prikkels in je darmen.
  • Kleine porties: Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag. Dit is beter voor je maag en darmen.
  • Drink voldoende: Drink veel om uitdroging te voorkomen. Drink steeds kleine hoeveelheden, 2 tot 3 liter per dag. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt. Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft. Drink minstens 1,5-2 liter per dag. Dat zijn ongeveer 10 glazen. Alle soorten vocht tellen mee. Denk aan water, koffie, thee en bouillon, of af en toe ter variatie sap, limonade, appelmoes, vla, en yoghurt. Veel drinken kan in het begin lastig zijn omdat je niet altijd dorst hebt. Het kan helpen om op te schrijven wat je hebt gedronken. Zo kun je zien hoeveel je drinkt.
  • Zout aanvullen: Als je diarree hebt, verlies je veel zout. Dat moet worden aangevuld. Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Dat kun je zelf maken, maar bouillon van een bouillontablet of oplossoep zoals Cup-a-Soup zijn ook goed. Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus. Kies als tussendoortje blokjes kaas, olijven, zoutjes of gezouten noten. Wanneer je diarree over is, is het niet meer nodig om extra zout te nemen.

Wat te vermijden bij diarree

  • Koffie en alcohol: Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken. Alcohol prikkelt ook je darmen.
  • Melkproducten: In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen. Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit.
  • Producten met sorbitol en maltitol: Producten met sorbitol en maltitol kunnen zorgen voor diarree. Sorbitol en maltitol zit vaak in suikervrije drop, kauwgom, keelpastilles, snoepjes, cake en koekjes.
  • Streng dieet: Een streng dieet is niet nodig. Dit kan er namelijk voor zorgen dat je darmen zich minder goed herstellen.

Medicatie en probiotica

Gebruik geen diarreeremmers bij plotseling optredende diarree. Als de diarree is ontstaan door chemotherapie is het beter om zuiveldrankjes met speciale goede bacteriën (probiotica) niet te drinken. Doe dit ook niet als je minder weerstand hebt door intensieve chemotherapie. De bacteriën in deze drankjes zijn in deze situaties niet altijd veilig. Als de diarree komt door antibiotica, kunnen probiotica wel helpen om de darm sneller te laten herstellen. Dit kan je gebruiken na het stoppen van de antibiotica.

Wit brood en andere fabeltjes

Er bestaan geen voedingsmiddelen die de diarree kunnen stoppen. Witbrood, beschuit, bananen, geraspte appel, bosbessensap, kaneel, rijst, rijstewater en wortelpuree werden lange tijd aangewezen als producten die stoppend zouden werken. In de praktijk blijkt dit vaak niet zo te zijn. De kans is dan ook klein dat uw diarree minder wordt door het gebruik van deze producten. Voedingsmaatregelen kunnen er aan bijdragen dat de diarree niet verergert.

Veel mensen denken dat er weinig voedingsstoffen in witbrood zitten en noemen het zelfs ongezond. Maar dat is niet waar. Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig.

Wanneer naar de huisarts?

Blijf je langer dan 4 weken last houden van je maag of darmen? Misschien kun je niet goed tegen een bepaald product of is er iets anders aan de hand, zoals het prikkelbare darm syndroom (PDS). Ga bij voorkeur niet zelf experimenteren. Als je zomaar bepaalde producten weglaat kunnen klachten verergeren. Ook kunnen hierdoor tekorten ontstaan aan bepaalde voedingsstoffen. Ga naar je huisarts om samen uit te zoeken wat er aan de hand is.

Belang van vezels

Vezels uit je voeding houden vocht vast, waardoor je ontlasting meer gebonden en dikker wordt. Het is daarom goed bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit te nemen. Gebruik echter geen producten met grove vezels zoals grof volkorenbrood, roggebrood, brood met zaden en pitten en rauwkost.

Het is goed om 30 tot 40 gram vezels per dag te eten. U kunt met de tabel aan het eind van deze pagina berekenen hoeveel vezels u in uw voeding kunt opnemen. Als u niet gewend bent aan veel vezels, kunt u in het begin last krijgen van winderigheid of een opgeblazen gevoel. Dit komt doordat bacteriën in de dikke darm extra gas vormen bij het verwerken van vezels.

Aanvullende tips

  • Vermijd prikkelende producten: Bepaalde producten kunnen zorgen voor een versnelde darmbeweging, gasvorming of irritatie van de darmslijmvliezen. Een voorbeeld hiervan zijn grote, vetrijke maaltijden. Dit zijn maaltijden die bijvoorbeeld veel kaas of room bevatten of gefrituurd zijn. Maar ook koolzuurhoudende dranken, scherpe kruiden en specerijen (peper, mosterd, knoflook, kruidnagel) en gasvormende producten (prei, ui, kool, peulvruchten) kunnen de darmen stimuleren.
  • Probiotica na antibiotica: Bij diarree veroorzaakt door het gebruik van antibiotica, is het verstandig om probiotica te gebruiken. Probiotica bevatten veel goede bacteriën die door de antibiotica (deels) worden gedood. In de vorm van zuivelproducten zijn probiotica in de supermarkt goed verkrijgbaar. Op het etiket staat of een product probiotica bevat. Let op: wanneer de diarree veroorzaakt wordt door een ontsteking van het slijmvlies van de darm, bijvoorbeeld door bestraling, of bij een verminderde afweer wordt het gebruik van probiotica afgeraden.
  • Raadpleeg een diëtist: Als je gewicht verliest, is dat een teken dat er niet genoeg voedingsstoffen en/of vocht door je darmen worden opgenomen. In dat geval is het goed om naar een diëtist te gaan. Een diëtist kan advies geven hoe je je voeding kunt aanpassen om op gewicht te blijven. Blijft u ernstige diarree houden, dan kunt u dit met een (oncologie) diëtist bespreken. Raadpleeg ook uw arts wanneer de waterdunne ontlasting lang aanhoudt.

Fabels over de spijsvertering

Veel mensen denken nog steeds dat bananen verstopping veroorzaken en dat een maagzweer ontstaat door stress. Maar dat klopt niet! Veel van deze fabels stammen uit de tijd dat er nog weinig bekend was over de spijsvertering. Bovendien praten veel mensen niet graag over hun ontlasting of darmproblemen.

Het advies om bij diarree alleen beschuit met slappe thee te eten is verouderd.

De kleur van brood zegt niets over de hoeveelheid vezels die het brood bevat. Sterker nog, uit een test van de Consumentenbond is gebleken dat donkere broden soms juist de minste hoeveelheid vezels bevatten van alle meergranenbroden. Dat komt omdat brood soms wordt gekleurd met een donkere kleurstof, om het gezonder te laten lijken.

labels: #Brood

Zie ook: