Het terras: dé plek waar het buitenleven plaatsvindt tijdens warme zomeravonden of zelfs in de late lente en vroege herfst. Een fijne omgeving om te ontspannen en te genieten van alles wat het buitenseizoen te bieden heeft. Het is daarom voor klanten vaak een belangrijke investering als ze de tuin aanpakken. Helaas kan een probleem, zoals wortelopdruk, het comfort, de duurzaamheid en de esthetiek van een terras flink verstoren. Dit probleem kan niet alleen voor onveilige situaties zorgen, maar het repareren ervan brengt ook hoge kosten met zich mee.

Wat is Wortelopdruk?

Even terug naar de basis: wat is wortelopdruk precies? Wortelopdruk wordt veroorzaakt door de wortels van bomen. Boomwortels groeien van nature naar plekken waar ze de minste weerstand tegenkomen. Terwijl ze op zoek gaan naar water en voedingsstoffen, worden de wortels steeds dikker en sterker. Wanneer de wortels tegen harde oppervlakken, zoals tegels, beton of asfalt, aandrukken, kunnen ze deze omhoogduwen of er scheuren in veroorzaken. Dit fenomeen noemen we 'wortelopdruk'. Bij oppervlakkig wortelende bomen, zoals populieren en esdoorns, komt dit veel voor. Maar ook hagen kunnen wortelopdruk veroorzaken wanneer er weinig groeiruimte beschikbaar is.

De Gevolgen van Wortelopdruk

Wortelopdruk kan aanzienlijke schade aanrichten aan een terras of oprit. Wortelopdruk voorkomen is niet alleen goed voor het behoud van een mooie tuin, maar ook een verstandige beslissing voor de portemonnee. Het repareren van bestrating die door wortels is beschadigd, kan flink in de papieren lopen. Denk aan het vervangen van tegels, het egaliseren van de ondergrond en zelfs het snoeien of verwijderen van de boom als dit noodzakelijk is. Door preventieve maatregelen te nemen, kunnen deze kosten op de lange termijn worden vermeden.

Effectieve Oplossingen om Wortelopdruk te Voorkomen

Er zijn effectieve oplossingen om wortelopdruk te voorkomen zónder dat de boom verwijderd hoeft te worden. Een effectieve en duurzame oplossing is het gebruik van wortelgeleidingssysteem Tree Root Guiding (TRG) van GreenMax. Wat is dit systeem en hoe werkt het precies? Simpel gezegd: wortelgeleiding zorgt ervoor dat de boomwortels, zoals de naam al zegt, ergens naartoe worden geleid.

Tree Root Guiding (TRG)

TRG-wortelgeleiding is ontworpen om de wortels van bomen te sturen en te voorkomen dat ze zich onder verharde oppervlakken verspreiden. Dit wordt bereikt door wortelgeleidingspanelen in de grond rondom of lineair naast de boom te plaatsen. De panelen zijn voorzien van speciale geleidingsribben die ervoor zorgen dat de wortels loodrecht naar beneden worden geleid, dieper het plantvak in. Wanneer de wortels de onderkant van het paneel hebben bereikt, groeien ze horizontaal weer verder.

TRG-wortelgeleiding kan zowel bij nieuwe als bestaande bomen worden ingezet om wortelopdruk te voorkomen. Bij jonge bomen zorgt het systeem ervoor dat de wortels vanaf het begin gecontroleerd en dieper de grond in groeien waardoor het risico op schade aan de bestrating wordt voorkomen. Er zijn diverse hoogtes beschikbaar van TRG-wortelgeleidingspanelen: van 30 tot 120 centimeter. Sommige bomen hebben oppervlakkige wortels, terwijl andere dieper wortelen, waardoor een variatie in paneelhoogte nodig is om de wortels effectief te kunnen sturen. Daarnaast groeien wortels in gebieden met een hoge grondwaterstand vaak meer naar het oppervlak. Bij het plaatsen van wortelgeleidingssystemen wordt ook rekening gehouden met eventuele ondergrondse kabels en leidingen, zodat de wortels niet in conflict komen met deze infrastructuur.

TRG voorkomt niet alleen schade aan het terras of de oprit, maar zorgt er ook voor dat de schoonheid van de tuin behouden blijft. Het systeem is vrijwel onzichtbaar doordat het grotendeels onder de grond zit. Boven de grond steekt enkel de rand van het paneel uit om te voorkomen dat de wortels over het paneel heen groeien. Om strakke hoeken van 90 graden in het plantvak te creëren, worden TRG-schuifpanelen toegepast. Daarnaast helpt TRG de boom om stabiel te blijven staan doordat de boom in een natuurlijke omgeving kan groeien in plaats van in een boombak waar water en voedingsstoffen beperkt zijn.

Alternatieve Methoden en Preventieve Maatregelen

Als we nu eens beginnen met het geven van genoeg groeiruimte aan bomen heb je deze lapmiddelen niet nodig. Bomen worden te vaak vlak naast muren, erfgrenzen en vooral IN de bestrating geplaatst, wat ze dus helemaal niet fijn vinden. Maar zolang architecten denken dat bomen ornamenten zijn waar je van alles mee kan doen zonder rekening te houden met de eisen die die "ornamenten" stellen heb je dit soort dure oplossingen nodig. Het begint gewoon met de juiste boom op de juiste plaats en zorgen voor voldoende groeiruimte.

De Watershell Wortelbruggen

De Watershell wortelbruggen bieden een oplossing om wortelopdruk bij bestaande bomen en nieuw te planten bomen te voorkomen. Door de introductie van een tweede maaiveld onder de verharding wordt een natuurlijke barrière van lucht gemaakt. Deze luchtlaag maakt het onnodig voor boomwortels om zich direct onder de verharding te begeven. Met behulp van de Watershell wortelbeschermingsbruggen kunnen de bestaande en nieuwe bomen optimaal en duurzaam worden geïntegreerd in het herontwerp van een gebied of locatie. Voorkomen van letsel bij gebruikers en aan het wegdek en minder onderhoudskosten aan het wegdek.

Voordelen Wortelbrug+

  • Eenvoudige en snelle aanleg.
  • Tweede maaiveld boven boomwortels.
  • Luchtlaag voorkomt wortelopdruk.
  • Hoge draagkracht (verkeersklasse 600 kN).
  • Geen gronddekking noodzakelijk.
  • Variabele omvang, L x B x H.
  • Relatief lage kosten.
  • Goede beluchting en bewatering.
  • Diverse afwerkingen op het betondek.

Aandachtspunten aanleg

  • Beluchting.
  • Bewatering.
  • Ontgravingsdiepte.
  • Beschikbare ruimte.
  • Verkeersbelasting.
  • Gronddekking.
  • Toegestane gronddruk.

Met betrekking tot de wortelbruggen wordt geen opgave gegeven van standaard constructiedikten bij specifieke verkeersbelastingen. De afwerking boven de betonlaag kan bestaan uit diverse materialen. Naast gronddekking op het betondek kan ook direct op het betondek een afwerking worden aangebracht. Deze afwerking kan bestaan uit asfalt, natuursteen, klinkers of tegels. Daarnaast kan ook een structuur of print direct in de constructieve betonlaag worden aangebracht. Indien een inschatting gewenst is van de constructiedikten en de benodigde wapening dan kunt u contact opnemen met Waterblock BV.

Wortelbescherming bij het Planten van Bomen

Veel bomen worden geplant in de verharding en we spreken dan over straatbomen. In zo’n situatie wordt volgens bepaalde richtlijnen een boomplantgat aangemaakt met enkele kuub geschikte bomengrond. De verwachting is dat de wortels gebruik maken van dit plantgat en de diepte in groeien naar het grondwater. In de praktijk blijkt echter dat zich ook een wortelpakket ontwikkelt van dunne wortels vlak onder de verharding. Doorgaans is dit geen probleem zolang deze dunne wortels niet extreem in dikte gaan groeien en dan alsnog de verharding opdrukken. Dit effect kan al enkele jaren na aanplant plaatsvinden.

Extreme Diktegroei van Wortels

Deze diktegroei ontstaat doordat de oppervlakkige wortels in aanraking komen met de verharding, waarbij het wortelweefsel geïrriteerd raakt en extra weefsel gaat aanmaken. Zo kan een wortel van 2 cm diameter uitgroeien tot een dikte van wel 15 cm. Daarnaast kan een boom direct vanuit de stam dikke wortels ontwikkelen. Soms zijn dit wortels die onder maaiveld groeien, maar ook wel wortels die op maaiveld en zelfs hoger groeien. Dergelijke wortels zullen vrijwel altijd de verharding gaan opdrukken, uiteraard afhankelijk van de maat van de boomspiegel.

Behalve tegels en klinkers kunnen wortels ook asfalt opdrukken. Dit gebeurt nog weleens wanneer bomen langs een geasfalteerd voetpad of fietspad staan. Bij asfalt speelt nog een andere factor een belangrijke rol bij de ontwikkeling van extreme diktegroei. Dat is de zogenaamde capillaire werking, waardoor bodemvocht omhoog gezogen wordt tot onder het asfalt. En juist van dit extra vocht profiteren de oppervlakkige wortels, wat nogal eens aanleiding is voor diktegroei met opdruk.

Wat te Doen bij Bestaande Wortelopdruk?

Als er sprake is van zware wortels dicht bij de stam, dan is er geen mogelijkheid om iets aan deze wortels te veranderen door middel van snoei zonder schade voor de boom. Als er ruimte genoeg is in de verharding van het trottoir of de schrikstrook, is verruiming van de boomspiegel een goede optie. Ook zijn er weleens situaties waar verhoging van de verharding een oplossing biedt. Een groot deel van de opdruk wordt echter veroorzaakt door de hierboven geschetste dikte- groei van worteldelen, welke op - ruime - afstand van de stam plaats vindt. Dergelijke wortels kunnen wel zonder grote schade voor de boom verwijderd worden. Deze wortels hebben namelijk geen functie als stabiliteitswortel en ook de functie als vochtleverancier is heel beperkt. Maar de wortelsnoei moet natuurlijk wel met beleid gebeuren.

Kosten van Herstel Bestrating

Het herstel van bestrating naar aanleiding van wortelopdruk is een zeer arbeidsintensief werk, dat vrijwel uitsluitend uit handwerk bestaat. Dit moet met zorg en beleid gebeuren, waarbij kennis van de bomen en de beworteling noodzakelijk is. Het zal duidelijk zijn dat de kosten van dergelijke werkzaamheden aanzienlijk zijn. Gezien de vele situaties in de stad waar zeer ernstige wortelopdruk al jaren het geval is, speelt waarschijnlijk een gebrek aan financiële middelen.

De Verkeerde Boom op de Verkeerde Plaats

Bij een kritische schouw van straatbomen in de stad, treft men nog weleens situaties aan die onhoudbaar zijn. Als voorbeeld kan genoemd worden de aanplant van iepen (Ulmus minor ‘Sarniensis’) midden jaren zestig op de trottoirs van de Groot Hertoginnelaan. Deze stonden op slechts 2 m. vanaf de gevels. Deze bomen moesten regelmatig gesnoeid worden omdat ze tegen de monumentale gevels groeiden, maar veel groter werd het probleem van de wortelopdruk. De boomspiegels moesten hier regelmatig verruimd worden, zodat op sommige plaatsen nog maar een trottoir van vier tegels breed over was. Deze boomsoort was indertijd een keuze die door de politiek is doorgedrukt, tegen het advies van de groendienst in.

Maar ook de keus van de iepen (Ulmus ‘Lobel’) langs de Dedemsvaartweg is typisch een voorbeeld van de verkeerde boom op de verkeerde plaats. Deze bomen zijn ca 25 jaar geleden aangeplant en staan in een schrikstrook tussen fietspad en rijbaan van slechts 80 cm breed. Ook deze situatie is onhoudbaar en de bomen zullen daarom de 50 jaar niet halen.

Wortelbarrières: Materialen en Installatie

Het doel van het plaatsen van een wortelscherm is te voorkomen dat de wortels van planten zich ongecontroleerd uitbreiden en zo schade veroorzaken die op het eerste gezicht niet altijd te zien is. Voor de installatie van een wortelbarrière moet met een aantal factoren rekening worden gehouden. De gebruikte plaat moet geschikt zijn voor permanent gebruik buitenshuis, het is immers oneconomisch als de wortelwering regelmatig moet worden vernieuwd.

Materialen voor Wortelbarrières

Houten planken bijvoorbeeld zijn niet geschikt als wortelscherm, omdat de vochtige grond zeer hard is voor het hout, zodat het na verloop van tijd gaat rotten en zijn doel niet meer kan vervullen. De meeste metalen zijn ook niet geschikt voor permanent gebruik onder de grond zonder passende corrosiebescherming. Roestvrij staal zou een mogelijk alternatief zijn, maar hier staan de prijs en de prestaties absoluut niet in verhouding. Naast de keuze van het geschikte materiaal moet ook rekening worden gehouden met de afmetingen en de dikte van de plaat dat als wortelbarrière wordt gebruikt.

Polyethyleen - afgekort PE - is een chemisch zeer resistente kunststof die ook na vele jaren ondergronds zijn werk betrouwbaar doet. Polyethyleen is slagvast en wordt als fysiologisch onschadelijk beschouwd, wat betekent dat polyethyleen voedselveilig is en er dus geen gevaarlijke stoffen in de grond verdampen.

Dikte en Hoogte van Wortelbarrières

Om te voorkomen dat de wortels van grassen, bodembedekkers en lichte struiken, zoals bamboe, zich verspreiden, is een geringe dikte van ongeveer 3mm - 4mm en een hoogte van ongeveer 450mm - 500mm voldoende. Er zijn echter ook struikplaten waarvan de wortels al wat sterker zijn, zoals bij hortensia's of magnolia's het geval is. Hier moet de dikte iets hoger worden gekozen, afhankelijk van de grootte van de struik, zodat u voor uw wortelafscheidingen kunststofplaten van polyethyleen met een dikte van ongeveer 4mm - 10mm moet kiezen. De noodzakelijke hoogte van de wortelbarrière hangt ook af van het soort struik. Plaatdiktes van 10 - 15mm zijn hieraan te bevelen voor bomen.

Installatie van Wortelbarrières

De voor de aanplanting benodigde kuil wordt eerst uitgegraven. De wanden van de kuil moeten vervolgens worden bekleed met de wortelbescherming. Voor dunnere diktes, zoals 3mm, kan het materiaal gewoon verticaal op de aarden wal worden gelegd met een kleine overlapping. Een overlapping van 10cm - 20cm is ruim voldoende. Bij het plaatsen van de platen moet er echter op worden gelet dat zij verticaal worden geplaatst of dat de bovenkant naar de plant toe afloopt. Een helling naar de rand van de uitgraving daarentegen kan ertoe leiden dat de wortels naar boven worden afgeleid en de wortelbarrière zou dan zijn doel missen.

Als de bekleding van de wortels dikker is dan 5mm, wordt het ingewikkelder. Door de dikte kunnen de platen niet meer langs de wand worden gerold, maar alleen als één rechte plaat worden ingegraven. In dergelijke gevallen wordt meestal niet de hele oppervlakte met wortelbescherming bedekt. Meestal is het voldoende als alleen het te beschermen gebied wordt bekleed, zoals zijwortelgroei in de richting van een trottoir of weg. Hetzelfde geldt voor toevoerleidingen, leidingen of afvoerkanalen die naast de boom lopen. Hier is het voldoende om de wortelbeschermingsplaat aan de aangetaste zijden te installeren. Hierdoor worden de wortels uit het te beschermen gebied gehouden en kunnen ze zich in de overige richtingen verspreiden.

Anti-Worteldoek: Toepassingen en Misverstanden

Anti worteldoek is geweven uit zwart plastic. Het heeft als voordeel dat het wel water maar geen licht en wortelgroei doorlaat. Er zijn vele toepassingen voor anti worteldoek:

Toepassingen van Anti-Worteldoek

  • Onder halfverharding: Anti worteldoek is bij uitstek geschikt om onkruidgroei bij halfverhardingen te voorkomen. Grind, split, houtsnippers of andere half verhardingen worden vaak rechtstreeks op de aarde of het zand aangebracht waardoor het onkruid van onder af door de halfverharding heen groeit. Hou wel rekening met een laag van minimaal 5 cm bovenop het anti worteldoek. Zo voorkom je dat het anti worteldoek omhoog komt.
  • Op een talud: Zorg in eerste instantie dat het talud vrij is van obstakels, onkruid en andere beplanting. Rol nu het anti worteldoek uit over het talud. Je kan het anti worteldoek het beste om de 50 cm vastzetten met tentharingen. Knip nu op de plaatsen waar je een plantje wil planten een rond gat in het anti worteldoek (hoe kleiner hoe beter). Vervolgens plant je de planten in de geknipte gaten in het doek.
  • Achter een beschoeiing of damwand: Om te voorkomen dat aarde en zand door de kieren kunnen uitspoelen wat lelijke verzakkingen tot gevolg heeft, kun je het beste anti worteldoek achter de beschoeiing maken.

Misverstanden over Anti-Worteldoek

Onder bestrating: Anti worteldoek om onkruidgroei tussen de bestrating tegen te gaan is volkomen onzinnig. Onkruid wat tussen de bestrating groeit ontstaat door zaden die van boven af op de bestrating vallen en ontkiemen tussen de voegen van de stenen. Je kunt wel anti worteldoek onder het straatwerk leggen als je veel last hebt van mollen of muizen. Door gebruik van anti worteldoek zullen de stenen waaronder de gangen zijn gegraven opgevangen worden door het doek waardoor eventuele verzakkingen minder erg zullen zijn. Ook is door het gebruik van doek onder de bestrating de drukverdeling gunstiger.

labels:

Zie ook: