Het bekende Nederlandse kinderliedje 'Ik zag twee beren broodjes smeren' is al generaties lang een favoriet. Maar waar komt dit liedje eigenlijk vandaan, en welke variaties bestaan er?

Vroege Vermeldingen en Historische Context

Een vroege vermelding van het liedje vinden we in "Liedjes van en voor Neêrlands volk. Oud en nieuw verzameld door Marius A. Brandts Buys" uit Leiden, 1875. Hierin staat een versie van het liedje met de tekst: 'k Zag twee apen een pannetje schrapen,/ Jongen wat deed me dat wonder,/Wonder, deed het me meer dan wonder,/ Dat die beren zo leren konden. I, bommezie, a bommeza, / We zaten erbij en keken erna.

Deze versie bevat ook andere strofen, zoals: twee vlooien een mutsje plooien; 2 koeien een schuitje roeien; 'k Zag twee beren, 't a, b, boek leren; 2 kraaien een zakdoek naaien; 2 vliegen een kindje wiegen. Steeds dieren die iets menselijks doen. De melodie was enigszins anders dan de huidige.

De huidige incipit [beren / broodjes smeren] + huidige melodie wordt vermeld als 'Medegedeeld door G.J. Boekenoogen' in Nederlandsch volksliederenboek. 134 liederen voor zang en klavier. Samengesteld door Daniël de Lange, Jhr. Mr. J.C.M. van Riemsdijk, Dr. G. Kalff. Naar Duits kindergedicht van A. Muziek: J.

Variaties en Moderne Interpretaties

Kinderen verzinnen vaak hun eigen versies van het liedje, soms met verrassende en humoristische wendingen. Een voorbeeld hiervan komt van Salaam Lombok, waar kinderen varianten zongen als 'k Zag twee bijen auto rijen, 'k Zag twee bijen samen vrijen, 'k Zag twee koeien samen loeien, 'k Zag twee schapen samen slapen, en 'k Zag twee geiten elkaar bijten.

Marie vertelde over de lol die de kinderen op Salaam Lombok hadden bij het zingen van de sexvariant. Mo: ja, die vinden het geweldig dat ze dan een vies liedje mogen zingen.

Het Liedje in het Dagelijks Leven

Voor veel ouders is het zingen van kinderliedjes een manier om hun kinderen rustig te krijgen. Het kan het slaaptekort zijn of gewoon mijn eigen brein dat iedere keer dezelfde tekst zingen een beetje beu werd, maar uiteindelijk begon ik er varianten op te verzinnen en die wil ik maar al te graag met jullie delen. Een aantal varianten kende ik zelf al (giraffen die de meester straffen en mussen die de juffrouw kussen), maar er kwamen er een hele hoop bij die op weinig tot niets slagen.

Toen Lonne heel klein was en rustig werd als ik voor haar zong, zong ik alles wat in me opkwam. Ik maakte mijn eigen teksten op melodietjes die ik wel kende, maar waarvan ik echt géén idee meer had hoe de tekst ging. Helemaal prima natuurlijk, maar ik merkte dat het voor mezelf wel iets makkelijker werd toen ik wel de goede teksten kende.

Het liedje blijft een levend onderdeel van de Nederlandse cultuur, steeds opnieuw geïnterpreteerd en doorgegeven van generatie op generatie.

labels: #Brood

Zie ook: