Solanine is een natuurlijke gifstof die voorkomt in aardappelen. Het is schadelijk om te veel solanine of tomatine binnen te krijgen. Het kan bijvoorbeeld misselijkheid, overgeven, buikkramp en diarree veroorzaken. Solanine ontstaat onder invloed van licht in de schil en uitlopers van aardappelen.

Wat is Solanine en Waar Komt het Voor?

Solanine is een natuurlijke gifstof die ontstaat in aardappelen onder invloed van licht. Tomatine is een soortgelijke stof die in onrijpe tomaten voorkomt. Solanine zit in de schil van groene aardappelen en in de kiemen, oftewel de uitlopers, van oudere aardappelen. Aubergine is verwant aan de aardappel en bevat ook een solanine-achtige stof: solamargine en solasonine.

De Effecten van Solanine en Tomatine

Solanine en tomatine geven een bittere smaak en een wat brandend gevoel in de mond. In grote hoeveelheden zijn solanine en tomatine giftig voor mensen. Ze kunnen misselijkheid, overgeven, buikkramp en diarree veroorzaken. In ernstige gevallen kunnen bewustzijnsverlies, ademhalings- of hartproblemen ontstaan. Niet iedereen is even gevoelig voor solanine en tomatine.

Wettelijke Limieten en Veiligheid

Er is geen wettelijke limiet voor glycoalkaloïden zoals solanine of tomatine. Wel wordt in Nederland voor solanine uitgegaan van een gehalte van 200 milligram solanine per kilo aardappel. Dit wordt algemeen als niet schadelijk beschouwd. De gehaltes voor aardappelen in Nederland liggen onder deze limiet en in de meeste gevallen ook onder de 100 milligram per kilo.

Hoe Ontstaan Groene Aardappelen?

Hoe komt het dat je soms een groene aardappel vindt tussen je oogst? Het antwoord daarop ligt in het bewaren van je aardappelen. Zo kan solanine zich ophopen in de knollen wanneer ze niet goed worden opgeslagen of aan licht worden blootgesteld. Het groen worden (het aanmaken van chlorofyl via fotosynthese) is een teken dat de aardappel veel solanine bevat en dat je hem dus beter niet kunt eten.

Symptomen van Solaninevergiftiging

Hoe erg is het dan om groene aardappel te eten? Dit verschilt per geval, maar mogelijke gevolgen zijn misselijkheid, buikpijn, overgeven en diarree. Soms zijn de gevolgen nog heftiger en moet er een ziekenhuisbezoek aan te pas komen. Solanine kan allergische reacties en ontstekingen veroorzaken. Daarnaast kunnen de giftige stoffen ook zorgen voor een branderig en scherp gevoel in de keel, diarree, misselijkheid, sufheid, ademnood, bewusteloosheid en krampen.

Plantenfamilies en Solanine

De aardappelplant (Solanum tuberosum) behoort tot de familie van de nachtschade ofwel Solanum. Ook tomaten en paprika behoren tot deze familie. De eetbare delen van de aardappelplant zijn de ondergrondse knollen die wij kennen als aardappelen. Deze knollen zitten boordevol goede voedingsstoffen, zoals vezels, antioxidanten, vitaminen en mineralen. Maar alle groene delen van de nachtschadefamilie bevatten solanine, een alkaloïde die giftig is.

Hoe Aardappelen te Bewaren en Bereiden om Solanine te Vermijden

De hoeveelheid solanine in aardappelen kan variëren. Bewaar aardappelen op een donkere, koele en droge plaats. Snijd groene plekken, uitlopers en beschadigde plekjes van aardappelen ruim weg. Snijd plekjes ook goed weg wanneer de aardappelen in de schil worden gegeten. Door je aardappelen op te slaan op een donkere, koele en droge plaats verklein je de kans dat je oogst groen wordt.

Ja, groene, bruine en beurse plekken en uitlopers moet je goed wegsnijden uit aardappels. In de uitlopers van oudere aardappelen en in de schil van onrijpe aardappelen kan namelijk de stof solanine voorkomen. Het solaninegehalte van aardappelen kan sterk variëren. Tegenwoordig worden aardappelrassen geteeld met lagere solaninegehalten. Maar door beschadiging of het bewaren van de aardappelen in (zon)licht of in een koude en vochtige omgeving, kan het solaninegehalte van aardappelen stijgen. Bewaar aardappelen daarom op een donkere, koele en droge plaats en schil bruine, beurse en groene plekjes goed weg.

Groene plekken kun je voorkomen door de aardappelen op een donkere, koele en droge plek te bewaren. Je kunt deze plekken beter (ruim) wegsnijden. In de groene plekken zit de natuurlijke gifstof solanine, deze stof zit ook waar de uitlopers groeien. Deze stof kan bij een grote hoeveelheid verschillende klachten geven, waaronder koorts en buikpijn.

Bij een aardappel met groene schil of met groene uitlopers verwijder je simpelweg de groene delen. Hoewel solanine niet wordt afgebroken door verhitting, kan het groen tijdens het koken wel (gedeeltelijk) verdwijnen. Haal de groene stukken er dus al voor het koken af, ook als je normaal gesproken de aardappel in de schil kookt. Als je de groene stukken verwijdert is de groene aardappel dus gewoon eetbaar.

Wat te Doen bij Twijfel?

Hebben je aardappels tentakelachtige uitlopers gekregen of een groene kleur - dan is het niet vreemd om jezelf achter de oren te krabben. Kun je groene aardappels nog eten, of is de hele zak overgeleverd aan de prullenbak? Soms wel, soms niet. Kleine uitlopers zijn meestal geen ramp. Snijd ze weg met een mesje of je aardappelschiller, en zorg dat je ook de omliggende delen verwijdert. Maar als je aardappel een complete wortelboom is geworden, of als hij eruitziet alsof hij op het punt staat de benen te nemen: weg ermee. Zo’n exemplaar heeft zijn beste tijd allang gehad.

Kortom, aardappels met uitlopers of een groene schil hoef je niet per se op te geven, maar je moet wel kritisch kijken. Bij twijfel: weggooien of composteren.

Samenvatting: Groene Aardappelen en Solanine

Wanneer aardappelen aan licht worden blootgesteld, produceren zij chlorofyl, een pigment dat ze groen kleurt. Wanneer blootstelling aan licht ervoor zorgt dat aardappelen chlorofyl produceren, kan dit ook de productie bevorderen van bepaalde verbindingen die beschermen tegen schade door insecten, bacteriën of schimmels. Deze verbindingen kunnen in hoge doses giftig zijn voor de mens.

Bij blootstelling aan licht produceren aardappelen een toxine genaamd solanine. In zeer grote hoeveelheden kan solanine schadelijk zijn voor de mens. Het groen worden van aardappelen is een mogelijke aanwijzing voor solanine, maar door de groene delen te schillen en bij te snijden kan het meeste gif worden verwijderd.

Het solaninegehalte is het hoogst in de schil van een aardappel. Daarom zal het schillen van een groene aardappel het solaninegehalte aanzienlijk verlagen. Je moet ook eventuele ‘ogen’ of spruiten en gebieden van groen vruchtvlees verwijderen, omdat deze hoge niveaus van solanine kunnen bevatten. Het bereiden van de aardappel door bijvoorbeeld koken, bakken of frituren kan het solaninegehalte echter verder verlagen.

Als een aardappel na het koken bitter smaakt of een branderig gevoel veroorzaakt, eet hem dan niet. In het algemeen kun je, als een aardappel slechts een paar kleine groene vlekjes heeft, deze eruit snijden of de aardappel schillen. Omdat solanine ook in hogere concentraties wordt geproduceerd rond de spruiten (ogen) van een aardappel, moet je die ook verwijderen.

Hoe Aardappelen te Bewaren om Solaninevorming te Voorkomen

Fysieke schade, blootstelling aan licht en hoge of lage temperaturen zijn de belangrijkste factoren die aardappelen stimuleren om solanine te produceren. Controleer de aardappelen voordat je ze koopt om er zeker van te zijn dat ze niet beschadigd zijn of al begonnen zijn met vergroenen. Bewaar aardappelen thuis op een koele, donkere plaats zoals een voorraadkast of lade. Bewaar ze in een ondoorzichtige zak of papieren zak om ze tegen licht te beschermen.

‘Bewaar op een koele, donkere plek’ is het advies van menig aardappelverpakking. Het veelzijdige knolgewas blijkt geen zonneaanbidder. Als je jouw zak piepers in de zon laat staan, gaat de aardappel aan de groei. Er komen uitlopers en groene plekjes op de aardappel.

Overige Informatie

Tomaten bevatten alleen tomatine zolang ze onrijp zijn. Rijpe paprika’s zijn in kleine hoeveelheden veilig. Vermoed je dat jouw hond één van de giftige planten heeft binnengekregen? Of vertoont de hond de genoemde symptomen?

labels: #Aardappel

Zie ook: