Chocolade, een lekkernij waar bijna iedereen van geniet, bestaat uit een complexe mix van ingrediënten. De exacte samenstelling hangt af van de soort chocolade. Laten we eens kijken naar de bestanddelen en de effecten ervan.

De basis ingrediënten van chocolade

Chocolade wordt gemaakt door cacaopoeder te mengen met cacaoboter en suiker.

De basisingrediënten van chocolade zijn cacaopoeder, cacaoboter en suiker. Aan melkchocolade wordt daarnaast ook melk of melkpoeder toegevoegd.

Voor het maken van witte chocolade wordt geen cacaopoeder gebruikt. Dit is de reden dat er ook wel wordt gezegd dat dit geen ‘echte chocolade’ is.

Afhankelijk wat de fabrikant maakt, zijn er verschillende varianten van chocolade. In deze verschillende soorten zitten verschillende percentages cacao en cacaoboter.

Deze percentages zijn wettelijk vastgelegd en ‘chocolade’ is dan ook een beschermde naam.

Pure chocolade

Pure chocolade bevat cacaomassa, cacaopoeder, cacaoboter en wisselende hoeveelheden suikers.

De samenstelling van pure chocolade varieert waarbij gebruik wordt gemaakt van cacaomassa, cacaoboter, cacaopoeder en suikers in wisselende hoeveelheden.

Melkchocolade

In melkchocolade zitten dezelfde ingrediënten als pure chocolade plus melk of melkproducten (bijvoorbeeld melkpoeder).

Melkchocolade wordt gemaakt van cacaomassa, cacaoboter en suiker. Hieraan wordt melk of melkproducten (bijvoorbeeld melkpoeder of gecondenseerde melk) toegevoegd.

Melkchocolade heeft een iets lager cacaopercentage dan pure chocolade en is daardoor romig, zoet en heeft vaak een zachte structuur.

Het cacaogehalte van melkchocolade zit rond de 25%. Melkchocolade moet minimaal 25% cacao bevatten om het ‘melkchocolade’ te mogen noemen.

Witte chocolade

Witte chocolade wordt gemaakt van cacaoboter, melk of melkproducten (zoals melkpoeder), suikers.

Vanille of vanille-aroma kan worden toegevoegd om de smaak extra te verfijnen.

Witte chocolade bevat namelijk 0% cacao en bestaat voornamelijk uit cacaoboter.

Rauwe chocolade

Ook bestaat er zogenoemde Rauwe chocolade.

Hoewel er is geen officiële definitie is voor wat rauwe chocolade, kunnen we stellen dat rauwe chocolade tijdens de bereiding bij lagere temperaturen wordt verwerkt waardoor deze meer antioxidanten zou behouden als we de raw food-beweging volgen.

Rauwe chocolade is gemaakt van ongebrande cacaobonen en bittere chocolade bevat een hoger percentage cacao.

Ruby chocolade

Sinds kort bestaat er ook nog Ruby chocolade.

Aroma's

Aan alle drie de chocoladesoorten kunnen aroma’s zoals vanille of vanilline worden toegevoegd.

Het productieproces van cacao

Cacaoboter en cacaopoeder worden gewonnen uit de cacaoboon.

De cacaoboon komt van de cacaoboom.

De bruine vrucht is afkomstig van de cacaoboom (Theobroma cacao) en komt oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Amerika en kan wel tot 15 meter hoog worden.

Deze groeit voornamelijk in West-Afrika, Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië.

De cacaoboom houdt van een vochtig en tropisch klimaat met weinig wind en veel schaduw.

Met name de jonge bomen hebben schaduw nodig om goed tot ontwikkeling te komen.

De belangrijkste cacaoproducerende landen zijn daarom te vinden rondom de evenaar. Zo heeft West-Afrika met meer dan 70 procent het grootste aandeel in de wereldproductie van cacaobonen.

Na het plukken van de cacaobonen kan je er nog niet gelijk chocolade van maken.

De bonen moeten eerst worden verwerkt door middel van een fermentatieproces, drogen, reinigen en vervolgens het branden van de cacaobonen.

De bonen worden gefermenteerd. Later worden ze in de fabriek gebrand en gemalen.

De gebrande bonen worden met een speciale machine gedopt en gezeefd, waarbij je alleen de eetbare kern, de cacaonib, overhoudt.

Deze gaan door een speciale brander waarbij de voor chocolade herkenbare aroma’s vrijkomen.

Als laatste worden de bonen vermalen tot een stroperige cacaomassa.

Op deze manier ontstaat een dikke, vette, vloeibare cacaomassa.

Door middel van persing wordt er vaak cacaoboter uit de cacaomassa gehaald.

Hier wordt het vet uitgeperst. Dit is de cacaoboter.

De voedingswaarde en gezondheidseffecten van chocolade

Aan chocolade worden zowel positieve als negatieve gezondheidseffecten toegeschreven. Niet altijd kloppen de beweringen.

Chocolade bevat ook veel verzadigd vet (ongeveer 20 gram op de 100 gram).

Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterol in het bloed.

LDL-cholesterol is niet goed voor de bloedvaten.

Wel is het zo dat chocolade veel calorieën bevat.

Een reep chocolade van 75 gram bevat 400 tot 450 calorieën (kcal), dat is evenveel als 3 belegde boterhammen.

Eet chocolade daarom niet te vaak en niet te veel.

Het wordt afgeraden om meer chocolade te gaan eten met het idee hart- en vaatziekten te voorkomen.

Hiervoor is onvoldoende wetenschappelijk bewijs.

Daarnaast bevat chocolade veel verzadigd vet, wat het risico op hart- en vaatziekten juist verhoogd.

Verder zitten er erg veel calorieën in chocolade. Eet dit daarom niet te vaak en niet te veel.

Chocola bestaat voor een groot deel uit vet en suiker, fact. Toch worden aan chocola soms ook positieve gezondheidseffecten toegeschreven.

Flavanolen en antioxidanten

In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen.

Flavanolen zijn antioxidanten.

Antioxidanten kunnen helpen tegen beschadiging aan cellen en weefsels en daarmee mogelijk op de lange termijn ziekten als kanker en hart- en vaatziekten voorkomen.

Uit onderzoek blijkt dat dit een gunstig effect heeft op hart en bloedvaten en diabetes zou kunnen voorkomen.

Het gehalte flavanolen in chocolade is afhankelijk van allerlei factoren.

Voorbeelden van deze factoren zijn het soort cacaoboom, de regio waar de cacaoboom groeit, de weersomstandigheden tijdens de groei, het moment van oogsten en de opslagtijd na het oogsten.

Tijdens het branden van de cacaobonen en het bereiden van chocolade gaat een deel van de flavanolen verloren.

Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten.

Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacao poeder met een hoog flavanolengehalte.

Deze hoeveelheid flavanolen zit niet in een blokje (pure) chocolade uit de supermarkt.

Naast onderzoek naar flavanolen uit cacao, zijn er ook onderzoeken waarin de gezondheid van mensen die chocolade eten vergeleken is met de gezondheid van mensen die geen of minder chocolade eten.

Het lijkt erop dat het eten van chocolade samenhangt met een lager risico op hart- en vaatziekten.

Het gaat hier om kleine hoeveelheden chocolade.

Maar deze onderzoeken zijn niet altijd van goede kwaliteit. En deze studies laten niet zien of iemand daadwerkelijk gezonder wordt door meer chocolade te gaan eten.

Er is voldoende wetenschappelijk bewijs voor het gunstige effect van flavanolen op de bloedvaten.

Effecten op de stemming

Er zitten stoffen in cacao die de stemming kunnen verbeteren, namelijk tryptofaan, beta-fenylethylamine en endo-cannabinoïden (cannabisachtige stoffen).

Doordat de stoffen die de alertheid en stemming kunnen verbeteren slechts in zulke kleine hoeveelheden voorkomen, is chocolade niet verslavend.

Ooit gemerkt dat je na het eten van chocolade opeens veel lekkerder in je vel zit?

Dat geluksgevoel heb je te danken aan een speciaal stofje dat in chocolade zit: fenylethylalanine.

Dit stofje zorgt ervoor dat je hersenen endorfine aanmaken en dat resulteert in een blij en gelukkig gevoel.

Het gelukkige gevoel komt niet alleen door de fenylethylalanine, maar ook door het gevoel van zachte smeltende chocolade in je mond.

Uit onderzoek blijkt namelijk dat je lichaam dit een fijn gevoel vindt en vervolgens een seintje geeft aan je hersenen om meer endorfine aan te maken.

Mogelijke nadelen

Chocolade wordt vaak genoemd als oorzaak van migraine.

Dat zou te wijten zijn aan bepaalde stoffen (biogene aminen) in de chocolade die een overgevoeligheidsreactie kunnen veroorzaken.

Maar die stoffen zitten maar in hele kleine hoeveelheden in chocola.

Veel mensen met acne (puistjes) zijn van mening dat chocolade acne erger maakt.

Uiteindelijk is er niet één voedingsmiddel dat zorgt voor overgewicht, maar gaat het om je totale voedingspatroon.

Eet je meer calorieën dan dat je verbruikt, dan kom je aan.

Is pure chocolade gezonder dan melkchocolade?

Vaak gehoord is dat pure chocola het ‘gezondst’ is om te nemen. Maar is dat eigenlijk wel zo?

Veel mensen denken dat het goed is om regelmatig een stukje pure chocolade te eten.

Het zou wonderen doen voor het hart en de bloedvaten, diabetes voorkomen, het stressniveau verlagen en de stemming verbeteren.

Als we kijken naar het suikerpercentage, dan bevat pure chocolade minder suiker dan melkchocolade.

In puur zit ongeveer 40 procent suiker, in melk ongeveer 50 procent.

Maar over het algemeen geldt: hoe minder suiker, hoe meer cacao en vet.

Kijken we dan naar de vetpercentages, dan heeft zeer pure chocola gemiddeld 40 tot 50 procent vet.

Bij melkchocolade is dat ongeveer een derde.

En dan zijn er ook nog het aantal calorieën wat in puur en melk zit. Dit is nagenoeg gelijk.

Pure chocolade is dus niet per se gezonder dan melkchocolade.

Het is maar net wat u zelf het belangrijkste vindt: het suikerpercentage of het vetpercentage.

Als u een stukje chocola neemt, kies dan vooral degene die u het lekkerste vindt. Geniet ervan!

Vergelijk je pure chocolade met melk of witte chocolade dan komt pure chocolade als winnaar uit de strijd.

Hiermee doelen we op de hogere voedingswaarde van pure chocolade vanwege meer cacao en polyfenolen.

Chocolade bevat echter altijd suiker en (verzadigd) vet, voedingsstoffen die je in grote hoeveelheden onnodig veel calorieën leveren.

Probeer daarom niet te vaak een reep pure chocolade soldaat te maken.

Neem gerust eens een paar blokjes pure chocolade - het bevat meer voedingsstoffen dan andere varianten - maar bekroon het niet tot hartmedicijn.

Duurzaamheid en ethische overwegingen

Cacao groeit in tropische gebieden, voornamelijk in West Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust.

Van de tropische gewassen heeft cacao de minste milieudruk, omdat de plant het beste groeit in de schaduw van tropisch bos en weinig mest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn.

In feite werken de meeste boeren biologisch.

Een groot probleem is de wisselende en lage prijs die de boeren voor cacao krijgen.

Ze verdienen vaak niet meer dan $2 per dag.

Er is gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg, elektriciteit en schoon water.

De armoede werkt kinderarbeid in de hand.

Er is chocolade te koop met een Fairtrade keurmerk.

Fairtrade is een initiatief om iets aan deze situatie te doen, door via een vaste handelsrelatie de boeren een minimumprijs te bieden.

Daarnaast is er chocolade verkrijgbaar met het Rainforest Alliance (inclusief UTZ) keurmerk, dat vooral terug te vinden is op producten als chocolademelk en hagelslag.

Voedingswaarden overzicht

Chocolade soort Cacaopercentage Suikerpercentage Vetpercentage
Pure chocolade Minimaal 35% ~40% 40-50%
Melkchocolade ~25% ~50% ~33%
Witte chocolade 0% Hoog Hoog

labels:

Zie ook: