Je kent het wel, Hamkaas, baconchips, enz. Als ik in de ingrediëntenlijst kijk, staat er meestal zoiets als 'hamsmaak', 'BBQ-baconsmaak' of zelfs 'Thai-chicken-lemongrass-smaak'.

De Keuringsdienst van Waarde en Hamkaas

De Keuringsdienst van Waarde heeft hier ooit een aflevering over gemaakt. Zeer interessant. De serie begint met dé snack waar ieder kind dol op is, chips. Keurmeester Omar heeft een simpele vraag: Zit er varken in chips met hamsmaak?

Hij gaat op bezoek in de chipsfabriek, en wat blijkt? De smaak van ham of bacon is makkelijk na te maken met chemische stofjes. En dat ham-aroma is veel goedkoper dan écht varkensvlees in poedervorm. En dus zit er geen echte ham in chips met hamsmaak, goed nieuws voor moslims en joden.

Daarentegen zit er wel echte kippoeder in chips met kipsmaak. Maar dat kippoeder wordt dan ook gemaakt van het allerlaatste vlees dat nog op de botten zit van een uitgebeend hoen. Als dit goedkope restvlees arriveert in de fabriek van Nestlé, lijkt het in de verste verte niet op kip.

Het is gewoon zachtroze smurrie in een grote plastic zak. "Een kliederbende", zegt Sahar, die een rondleiding krijgt door de fabriek.

Kunstmatige Smaakstoffen en Gezondheid

Nee. Deze smaakstoffen zijn allemaal kunstmatig en grote bedriegerij. Verder zijn de gevolgen van al deze kunstmatige samenstellingen op ons mensen niet eens bekend.

Gisteren las ik nog dat de EU de 'rooksmaak' die aan diverse sausjes zit, wil verbieden. Dit vanwege de onbekende effecten op de gezondheid. Laboratoria besteden veel tijd aan het optimaliseren van geur- en smaakstoffen om zo goedkoop mogelijk een zo authentieke smaak te krijgen.

Hamkaas is prima te eten voor vegetariërs. En schuimbanaantjes smaken prima naar banaan, geheel chemisch ge-imiteerd. Nix mis mee doorgaans. Alleen ham-plakjes smaakt naar echte ham. Wat versta je onder echte ham? De supermarkt ham? Dat is geen echte ham. Kijk maar op het etiket. Vaak bestaat deze "ham" maar uit 60% varkensvlees.

Massa productie is het, snel snel klaar voor in de winkel. Echte ham koop je bij een ambachtelijke slager. Zelf vind ik echte ham heerlijk, en dan bedoel ik niet die rare vierkante geperste supermarkt maar bijvoorbeeld een echt goede serrano.

Baconchips en hamka's zijn een incidenteel 'lekker fout' genot van me, net zoiets als soms trek hebben in fastfood. In Hamkaas zit geen ham, toen ik nog vegetariër was at ik een kilo in de week ;-)

E-nummers en Vegetarisme

Je moet inderdaad flink in de e-nummers gaan zitten spitten, vooral als je absoluut vegetariër wil zijn. In de rode m&m's zit geplette schildluis, iets wat sommige vegetariërs niet willen eten. Fijn, ik at al een jaar geen Hamka's meer uit voorzorg.

Vernieuwde Hamka's: Smaakverandering

De fabrikant van de welbekende Hamka's Chips (mijn persoonlijke favoriet) heeft de smaak van de chips onlangs aangepast. Op de zakken staat groot 'nieuw recept', maar of dat nou goed nieuws is?

Zo schrijft een gebruiker: "De vernieuwde Hamka’s zijn nu de laffe twats onder de brosse zoutjes geworden. Veel te weinig smaak en weg overdreven zoutheid." Iemand anders zegt: "De nieuwe Hamka's zijn nogal vlak van smaak. Alsof de zak al twee weken open is en de smaak langzaam is verdwenen." "Vernieuwing van Hamka’s is de ondergang", schrijft weer een ander.

Ook Eke Bosman, op Instagram wel bekend als Snackspert, is niet te spreken over de vernieuwde receptuur. "Ik snap dat veel mensen zullen denken: je stelt je vast aan. Maar de smaak is oprecht anders", zegt hij tegen Editie NL. "Wacht maar tot je het proeft."

In het nieuwe recept zijn minder ingrediënten gebruikt. "Ik gok vanwege kostenbesparing. Dat is wat merken wel vaker doen." Ook blijkt uit de ingrediëntenlijst dat er minder zout in zit. "Het is dus wel minder ongezond", zegt Bosman. "Maar soms willen we toch gewoon iets ongezonds eten?"

De fabrikant heeft de ingrediëntenlijst overigens niet stiekem aangepast. Op de verpakking staat duidelijk aangekondigd dat het om een nieuw recept gaat. "Nieuw klinkt altijd leuk, maar dit is niet leuk", zegt Bosman.

Hij vindt de smaak er flink op achteruitgegaan. "In het begin denk je nog: oh, dit smaakt hetzelfde. Maar de nasmaak is donkerder en muffig geworden. Minder kazig. Echt ontzettend zonde", zegt de snackrecensent. "Waar ik zo'n zak eerst in vijf minuten op kon eten, doe ik er nu drie uur over."

Aanpassing Recepten door Merken

Lay's is lang niet het eerste bedrijf dat het recept van een product verandert. Zo kreeg Parodontax in 2021 een vernieuwde samenstelling waardoor de originele zoute smaak verdween. Coca Cola vernieuwde in datzelfde jaar het recept van de zero-versie zodat die wat dichter bij de original-smaak zou komen. En Sultana paste onlangs het recept van de koekjes aan om ze fruitiger of hartiger te maken.

Merken kunnen 'allerlei goede redenen' hebben om hun receptuur aan te passen, vertelt Wim Vaessen van Essensor, een bedrijf dat merken helpt bij het veranderen en verbeteren van hun producten. "Bijvoorbeeld omdat er iets in de grondstoffensituatie verandert, een grondstof is bijvoorbeeld niet meer verkrijgbaar, of te duur geworden. Of het product moet gezonder of duurzamer. Dat laatste is natuurlijk 'hot topic', de laatste tijd."

Dat veel consumenten de nieuwe variant niet lekker vinden, hoeft volgens Vaessen niet te betekenen dat de smaak ontzettend verschilt van de oude versie. "Het kan ook komen doordat het zo groot op de verpakking staat. Je verwacht daardoor dat de smaak is verbeterd."

"Wij hebben in het verleden onderzoeken gedaan naar verlaging van het zoutniveau in het brood van een bepaald merk. Dat hebben we toen gedaan zonder het aan te kondigen, en niemand heeft het gemerkt. Toen we een tijdje later weer checkten hoe mensen het oude brood vonden smaken, vond iedereen dat juist veel te zout."

Het benoemen van een smaakverandering kan dus bijdragen aan de beleving. "Misschien had Lay's het in dat opzicht beter stiekem kunnen doen. Maar zij dachten waarschijnlijk: we kondigen het aan, zodat veel mensen de zak kopen om te testen."

Reactie Lay's

Editie NL heeft Lay's om een reactie gevraagd, maar de chipsfabrikant is niet op het verzoek ingegaan.

Eke Bosman (a.k.a. Snackspert opent zijn post op Instagram als volgt: “Waarom Lay’s, WAAROM?! Mijn lievelingschips aller tijden, de Hamka’s, is veranderd. Nieuwe receptuur.” Dat belooft niet veel goeds, of wel?

In een reel steekt hij zijn mening over de nieuwe smaak van Hamka’s Chips niet onder stoelen of banken. “Meestal is het vanuit de fabrikant een kostenbesparing op bepaalde ingrediënten, en dan noemen ze het ‘vernieuwd recept’ in plaats van ‘we hebben hem minder lekker gemaakt sorry jongens’ want JEETJEMINA HIJ IS INDERDAAD MINDER GEWORDEN. Het heeft minder smaak gekregen, de kaas spat er niet van af. Meh. Ik moet nu ook denken aan dat filmpje van Doutzen Kroes waarin ze zegt ‘Ik ben Doutzen en ik ben boos’ of Halina Reijn die in DWDD zegt ‘Wat een heftig nieuws’ want ik voel me precies zo.”

Nieuwe Hamka’s Chips: Nog steeds lekker?

Gelukkig is er niet alleen maar slecht nieuws, Snackspert eindigt zijn betoog met een positieve noot. Althans, zo kun je het interpreteren: “Is het goor? Nee, het is nog steeds lekker. Maar het is niet meer de allerlekkerste. En dat is huilen.” Kortom, zijn Hamka’s Chips je favoriet? Dan zijn ze dat nu waarschijnlijk nog steeds, al is de smaak minder dan voorheen.

Nieuwe smaak Hamka’s Chips: Actie ondernemen

Snackspert laat het er niet bij zitten en besluit een paar dagen later een heuse test uit te voeren. Veel supermarkten hebben hun eigen chips met de smaak ham-kaas. Na een rondje supermarkten test hij zeven verschillende merken. Snackspert vertelt op Instagram: “Nu de Hamka’s minder lekker smaakt, moeten we op zoek naar alternatieven. Ik heb een top 7 voor je, graag gedaan hè.”

Natuurlijk moesten de nieuwe Hamka’s Chips ook op de redactie getest worden, vol goede moed kochten we een grote zak om ’s middags te verorberen. Eerlijk is eerlijk; de smaak lijkt inderdaad anders te zijn dan voorheen.

De chips lijken qua smaak iets meer een chemische vleessmaak te hebben, de kaas is ver te zoeken. Ook lijkt het alsof de smaak minder lang blijft hangen. Maar goed, al met al blijven ze toch wel naar Hamka’s Chips smaken en laten we ze niet links liggen…

De Productchecker van PepsiCo

Voor PepsiCo - maker van onder andere Lay’s chips - waren al die vragen de reden om een online productchecker in het leven te roepen. ‘Er belde een mevrouw die wilde weten of er nou ham in de Hamka’s zit’, vertelt Frank Maassen, manager consumentenservice bij PepsiCo in de Benelux.

‘Ik vertelde haar dat dat niet zo is. Maar ze nam niet meteen genoegen met dat antwoord. Of er dan misschien ham-extract in zit? Ook niet, zei ik. Wel een smaakstof die zorgt voor die gerookte smaak, maar er komt geen vlees aan te pas. Toen vertelde ze me dat ze de zakjes Hamka’s snacks al jaren ongeopend weggooide.

Ze kocht wel eens zo’n grote Fun Mix voor de kinderen: zo’n grote zak met daarin vijftien kleine zakjes met verschillende chips en snacks. De drie zakjes met Hamka’s gingen meteen de vuilnisbak in. Het was maar één van de 518 vragen die PepsiCo in 2018 in Nederland kreeg over de ingrediënten van hun producten. Vanuit België kwamen er ook nog eens 229 vragen.

‘Mensen checken het soms graag even’, vertelt Frank. ‘Ook al staan de ingrediënten op de verpakking, ze zoeken toch even een extra bevestiging. Zit er echt geen noten in? En ook geen sporen van noten, omdat in die fabriek toevallig ook iets anders is gemaakt? En ook geen palmolie?

‘Een misverstand wil je voorkomen als het bijvoorbeeld om een pinda-allergie gaat’, zegt Frank. ‘Om misverstanden te voorkomen. Laatst stuurde iemand een vraag over Lay’s Gamba’s. Maar die smaak chips verkopen we helemaal niet. Niet in Nederland in ieder geval.

Aan de telefoon werd meteen duidelijk wat er mis was gegaan. Op die site kun je op twee manieren zoeken: op een specifiek product, of op een ingrediënt waar je allergisch voor bent (melk, gluten, pinda’s). Je kunt ook meerdere ingrediënten aanklikken.

De productchecker vraagt specifiek naar bestanddelen waar je allergisch voor bent, maar je kunt ’m natuurlijk net zo goed gebruiken als je bepaalde dingen niet wilt eten uit principe of geloofsovertuiging, of omdat je het gewoon niet lekker vindt.

Dat laatste klinkt misschien vreemd voor een bedrijf dat chips maakt, maar procesalcohol wordt soms gebruikt tijdens het bereidingsproces. ‘Bij sommige kruiden is alcohol nodig om ze op te lossen’, legt Frank uit. ‘Bijvoorbeeld bij chili. Uiteindelijk vind je daar bijna niets van terug in het product, maar voor sommige mensen is het toch een reden zo’n product niet te kiezen.

Alhoewel de meeste consumenten thuis bellen met de klantenservice van PepsiCo, komt het ook wel eens voor dat iemand rechtstreeks vanuit de winkel belt. ‘Die staat dan voor het schap met een acute vraag’, zegt Frank.

Zou het niet goed zijn als alle verpakkingen dan een QR-code zouden hebben en je met je telefoon in één klap de productchecker kunt activeren? ‘Daar hebben we wel over nagedacht’, zegt Frank. ‘Maar dat is een volgende fase. Nu is het voor ons eerst van belang om het systeem helemaal te laten kloppen. Zodat alle informatie die erop staat honderd procent betrouwbaar is. En dat als wij iets veranderen in een product, of we voegen een nieuw product toe, dat ook direct in de productchecker te zien is.

De tweede fase is om categorieën zoals vegetariërs en veganisten toe te voegen. De site zou nog veel meer informatie kunnen bevatten dan alleen ingrediënten en allergenen. Bijvoorbeeld de herkomst van een product. ‘Ik vind dat zelf altijd erg belangrijk’, zegt Frank. ‘Als ik appels koop, koop ik appels uit Nederland. En niet uit Nieuw-Zeeland. Waarom zou ik die helemaal daarvandaan halen?

Het hoofdbestanddeel van chips is natuurlijk aardappel, en Lay’s chips die je in Nederland koopt, worden bijna altijd gemaakt van aardappelen uit Noord-Holland en Flevoland. ‘Maar een oogst kan ook wel eens wat minder zijn’, legt Frank uit. ‘En dan moeten we ze van verder halen, bijvoorbeeld uit Duitsland.

De informatie op de productchecker geeft meer inzicht in de producten van PepsiCo - maar dan ook alleen in de producten van PepsiCo. Zou het niet handig zijn als alles in één productchecker staat? Frank schiet in de lach. ‘Helemaal geen gek idee!’, zegt hij. ‘Al is het niet onze ambitie om een IT-bedrijf te worden.

Chips met Vleesachtige Smaakjes

Barbecue, ham, kip en bacon: dit is slechts een kleine selectie uit de wondere wereld van chips met vlezige smaakjes. Maar hoe maken ze die chips? Zitten er dode dieren in deze vettige aardappelsnacks?

De basis van de meeste chips bestaat uit aardappelen en zout. Dat zal geen verrassing zijn. Er zijn mensen die een dieet volgen waarbij ze geen vlees eten, of vanuit geloofsovertuiging bepaalde ingrediënten vermijden. De meeste chips bevatten geen echt vlees.

Rookaroma en Barbecuechips

Rookaroma is een veelvoorkomend ingrediënt in chips. Rookaroma wordt gemaakt door rook te condenseren en is volledig veganistisch. Maar sommige chips kunnen naast rookaroma ook gerookte zonnebloemolie, gerookt zetmeel (maltodextrine) of gerookt zout bevatten om de rooksmaak te versterken. Is er een gerookte versie van een ingrediënt?

Een van de populairste chips die vlezig smaken, zijn barbecuechips. Naast rookaroma bevatten barbecuechips ingrediënten die je ook in de meeste barbecuesauzen vindt: suiker, zout, uipoeder, paprikapoeder, knoflookpoeder en tomaat(poeder).

Vegetarische en Veganistische Opties

Ben je vegetariër? Hoewel de meeste chips geen vlees bevatten, zijn ze lang niet altijd vrij van dierlijke producten. Als je chips een van deze ingrediënten bevat, is het logischerwijs niet veganistisch.

Wei is namelijk een bijproduct van kaasbereiding en is in contact geweest met dierlijk stremsel. Er bestaat ook weipoeder van vegetarisch gestremde kaas. Wil je zeker weten of je chips vegetarisch of veganistisch zijn? Kijk dan naar producten met een V-label.

De meeste chips, zelfs met chips die naar vlees smaken, bevatten geen echt vlees. Het is daarom handig om altijd even de verpakking te checken. Vooral als je vegetarisch of veganistisch leeft, of als je het gewoon geen fijn idee vindt om chips met dierlijke producten te eten.

Ingrediëntenlijst Hamkaas Chips

Hieronder een voorbeeld van de ingrediëntenlijst van Hamkaas chips:

  • (NL) maïs, koolzaadolie, TARWEBLOEM, ham- en kaassmaak [zoete weipoeder (van MELK), smaakversterkers (mononatriumglutamaat, dinatrium guanylaat), emulgator (mono- en diglyceriden van vetzuren), kaaspoeder (van MELK), aroma's (bevat MELK), suiker, kaliumchloride, gerookt zout, specerijen, kleurstof (paprika-extract), voedingszuur (citroenzuur)], zout.
  • (D) Mais, Rapsöl, WEIZEN, Schinken- und Käsearoma [Süßmolkenpulver (aus MILCH), Geschmacksverstärker (Mononatriumglutamat, Dinatriumguanylat), Emulgator (Mono- und Diglyceride von Speisefettsäuren), Käsepulver (aus MILCH), Aromen (enthält MILCH), Zucker, Kaliumchlorid, Rauchsalz, Gewürze, Farbstoff (Paprikaextrakt), Säuerungsmittel (Zitronensäure)], Salz.
  • (GB) maize, rapeseed oil, WHEAT FLOUR, ham and cheese flavouring [sweet whey powder (from MILK), flavour enhancers (monosodium glutamate, disodium guanylate), emulsifier (mono- and diglycerides of fatty acids), cheese powder (from MILK), flavourings (contains MILK), sugar, potassium chloride, smoked salt, spices, colouring agent (paprika extract), acidifier (citric acid)], salt.

Zoals te zien is, bevatten de chips geen directe ham, maar een ham- en kaassmaak op basis van aroma's en smaakversterkers.

labels:

Zie ook: