Het is verbazingwekkend hoe alles in de plantenwereld perfect is geregeld. Zelfs in de koudste wintermaanden, wanneer het weer wispelturig en onvoorspelbaar is en wind en regen domineren, sieren bepaalde struiken zich met bloemen soms nog voordat de eerste bladeren ontluiken. Op dat moment zijn er maar weinig insecten actief. Om toch voor bevruchting te zorgen, worden ze aangetrokken door verdragende geuren, waardoor potentiële stuifmeelverspreiders worden aangetrokken. Bij windstil weer en iets warmere temperaturen kunnen we dan genieten van hun uitzonderlijke aroma's.

Geurende Planten: Een Extra Dimensie voor Uw Tuin

Wie wil dat nou niet, een tuin vol met geurende planten en bloemen? Het voegt een extra dimensie toe aan de tuin. En niet alleen wij mensen genieten van zo’n tuin, ook fladderende vlinders en zoemende bijen zijn er dol op. Geurende rozen of geurende struiken, het kan allemaal en bovendien van de lente tot de zomer, tot de herfst en de winter. Het hele jaarrond kunt u genieten van planten, bloemen en geurende bomen.

Geurende planten en geurende struiken in de tuin geven een fijn gevoel. Maar planten geuren niet alleen om ons blij te maken. Vooral bloemen verspreiden hun geur vele meters ver. Denk aan jasmijn, kamperfoelie en geurende rozen. Bepaalde lelies zijn ook echte geurbommen die je op vele meters afstand ruikt. Niet iedereen is dol op deze geur. Sommige planten moeten eerst aangeraakt worden om hun geur vrij te geven. Bij aanraking gaan de geurcellen in het blad namelijk open en worden ze verwarmd om te verdampen en geur te verspreiden.

Er zijn planten die wachten met het vrijgeven van hun geur tot in de avond of ze geuren in de avonduren een stuk sterker dan overdag. Blauwe regen bijvoorbeeld. Deze geurende klimplant geurt overdag, maar ’s avonds is de geur echt overweldigend. De damastbloem geurt ook ’s avonds en ’s nachts sterker dan overdag. Er zijn dus vele soorten geurende planten en geurende struiken die het hele jaar door geur verspreiden. U kunt zodoende het hele jaarrond genieten van de meest fantastische parfums in uw tuin.

Osmologie en de Invloed van Geur

Osmologie is de wetenschap van de geur. Via de osmologie hoopt men allerlei dingen te kunnen verklaren die te maken hebben met geur en en perceptie van geur. In hoeverre, en op welke wijze geuren menselijke stemmingen beïnvloeden bijvoorbeeld. Zulke zaken bevinden zich op het terrein van de osmopsychologie, een ietwat obscure tak van wetenschap die de psychologie van de reuk bestudeert.

Geur kan ook als medicijn dienen. Maart 2017 werd bekend dat onderzoek aan de Universiteit van Bochum in Duitsland heeft aangetoond dat de geurstof Troenan (5-methyl-2-pentan-2-yl-5-propyl-1,3-dioxane), verantwoordelijk voor de geur van Wilde liguster (Ligustrum vulgare) kanker aan de dikke darm kan genezen. Andere geurstoffen zoals b.v. de polyamines spermine en spermidine uit de katjes van de Tamme kastanje lijken een rol te vervullen als afrodisiacum en kunnen het hoofd van nietsvermoedende dames op hol brengen.

Sommige bomen (of struiken) verspreiden een dominante geur die vaak als prettig wordt ervaren en een reden kan zijn voor aanplant. Zo’n geur voegt een aparte dimensie toe aan de omgeving en vormt voor de mens een herkenbare referentie aan de natuur. Ons bewustzijn wordt erdoor geprikkeld en versterkt en onze stemming wordt er meestal gunstig door beïnvloed of (prettige) herinneringen worden opgeroepen.

De geurmoleculen worden echter pas vluchtig bij een bepaalde omgevingstemperatuur. Dit is vooral van invloed op de planten die vroeg in het voorjaar bloeien. Bij te lage temperaturen wordt geen geur verspreid. Van planten als de Toverhazelaar kan dan de geur vaak pas worden waargenomen als men een takje met bloemen afsnijdt en binnen in de kamer zet.

Soorten Geurende Sierstruiken en Bomen

Hieronder volgt een overzicht van diverse geurende sierstruiken en bomen, gerangschikt op basis van bloeiperiode en geurprofiel:

Winterbloeiers

  • Abeliophyllum distichum (witte Forsythia): Een struik die enigszins lijkt op de geelbloeiende Forsythia, maar zich al in februari tooit met kleine ivoorkleurige bloemen en een oranje hartje, is de Abeliophyllum. De plant verspreidt een subtiele, kruidige geur.
  • Camellia sasanqua: Een wintergroene sierheester met prachtig glanzende ovale bladeren. De Camellia wordt gedurende de maanden november tot februari opgesierd door witte of roze geurende bloemen.
  • Chimonanthus praecox (winterzoet): Vanaf januari tot februari verschijnen de wasachtige lichtgele bloemetjes met een paars hartje. Deze plant is niet veeleisend qua grondsoort. Zet ze op een zonnige plek in de border en elk jaar opnieuw zal de Chimonanthus je verrassen met zijn prachtige bloemen en betoverende zoete geuren!
  • Hamamelis mollis ‘Pallida’ (toverhazelaar): De geelbloeiende ‘Pallida’ daarentegen kan worden beschouwd als de toverhazelaar met de sterkste geur. Gun deze struik, die een hoogte van drie meter kan bereiken, voldoende ruimte en geniet in februari van de heldergele, zoetgeurende bloempjes.
  • Lonicera fragrantissima (winterkamperfoelie): Deze winterbloeier verspreidt een geur die net zo heerlijk is als die van de zomerbloeiende klimmende kamperfoelies. ‘Fragrantissima’ betekent letterlijk ‘de meest geurende’.
  • Mahonia: Mahonia, met zijn wintergroene, stekelige bladeren die lijken op die van hulst, bloeit doorgaans in maart met trossen zwavelgele bloemen. De geur is intens en neigt naar die van seringen.
  • Sarcococca hookeriana ‘Humilis’: In december komen er kleine, zoetgeurende roomwitte bloemen tevoorschijn in de bladoksels. Op een warme, windstille dag in februari kun je niet langs deze struikjes lopen zonder de betoverende geur op te snuiven.
  • Viburnum: Viburnum x bodnantense bloeit soms al vanaf november, maar bereikt zijn hoogtepunt in maart. Eénmaal de betoverende geur van deze bloemen is ontdekt, blijft die in het geheugen gegrift.

Voorjaarsbloeiers

  • Magnolia stellata (stermagnolia): Geeft een fijne geur af.
  • Sierkersen: Verschillende sierkersen verspreiden een heerlijke geur.
  • Appelbomen: In het late voorjaar komen de appelbomen in bloei en dat is wel een van mijn favoriete geuren.

Zomerbloeiers

  • Lindeboom (Tilia cordata): De Kleinbladige linde (Tilia cordata) waarvan de bloesem een zoete geur verspreidt, de Krimlinde (Tilia x europaea ‘Euchlora’). Iedereen kent de zoete geur wel van de lindebloesem.
  • Sering (Syringa vulgaris): Een absolute uitschieter die in het voorjaar met haar heerlijke geur zeer dominant aanwezig is. De overdadige paarse of witte bloesem verspreiden een heerlijke zoete geur.
  • Pluimes (Fraxinus ornus): Een andere sterk geurende boom die we in Nederland soms aangeplant zien is de Pluimes (Fraxinus ornus), die in het voorjaar sterk zoetgeurende witte pluimen produceert.
  • Honingboom (Sophora japonica): De honingboom (Sophora japonica) bloeit van juli tot september en de witte bloemen verspreiden dan een zoete honinggeur waaraan de boom zijn naam dankt.
  • Valse acacia of Robina (Robinia pseudoacacia): De Valse acacia of Robina (Robinia pseudoacacia) heeft bloemen die een zoete honinggeur verspreiden en vaak door bijen worden bezocht.
  • Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides): Een klimplant of bodembedekker met hagelwitte bloemen die op windmolens lijken en een zoete geur verspreiden.
  • Kamperfoelie: Kamperfoelie behoort tot de avond geurende planten die zich op een zwoele zomeravond kenbaar maken.

Bomen met Bijzonder Geurende Bladeren

  • Katsuraboom: Als je op een zonnige herfstdag langs de Katsuraboom loopt kun je vleug van heerlijk zoete peperkoek ruiken.
  • Pindakaasboom: De bladeren hebben precies de geur van pindakaas. Hiervoor moet je wel de bladeren een beetje kneuzen of tussen je vingers wrijven.

Geurende Klimplanten

Er gaat niets boven de geur van een geurende plant om een vleugje luxe aan uw tuin toe te voegen. En wat is er beter dan een klimplant die ook nog eens geurt tijdens de bloei? Het planten van geurende klimplanten tegen uw pergola of schutting is een geweldige manier om van deze schoonheid en heerlijke geur te genieten.

  • Wisteria (Blauwe regen): Bekend staat om zijn zoete geur en dichte bloemtrossen.
  • Klimrozen: Hebben een zeer sterke zoete parfum geur.
  • Klimhortensia: Bloeit in het voorjaar en de zomer met witte bloemen die vlinders en bijen aantrekken.
  • Toscaanse Jasmijn (Trachelospermum jasminoides): Hij geurt heerlijk en de witte bloemen zijn stervormig en bloeien in juni en juli.
  • Kamperfoelie: Bekend staat om zijn geurige bloemen en een heerlijk parfum tijdens de bloei.

De Linde (Tilia): Een Geurige Hollandse Loofboom

De Lindeboom is een echte Hollandse loofboom en populair in ons land. Deze boom wordt ook Tilia genoemd. Als de boom in bloei staat dan ruikt deze heerlijk. Iedereen kent de zoete geur wel van de lindebloesem. Sommige steden hebben de naam zelfs te danken aan deze boom, zoals de stad Tilburg (Tilia) en andere plaatsen zoals Ter-Linden en Lindeveld. De Linde is dicht bebladerd en de vormen van de bladeren zijn hartvormig.

De Tilia cordata ‘Erectra’ heeft een kegelvormige kroon met donkergroen blad dat in de herfst geel kleurt. In het voorjaar verschijnen de sterk geurende bloemen. In het najaar komen er kleine vruchten aan de boom. Geschikt voor alle grondsoorten. Alle lindebomen zijn bladverliezend.

De Tilia Cordata ‘Erecta’ heeft een kegelvormige, compacte kroon op een hoge, donkerbruine, gegroefde stam. Deze boom groeit snel en regelmatig en is prima geschikt om aan te planten in straten maar ook in de gemiddelde achtertuin vind hij plaats om te groeien. Tilia Cordata Erecta kan 12 tot 18 meter hoog worden en tot 12 meter breed. De sterk geurende, roomwwitte tot geelachtige bloemsems bloeien laat in juni en vroeg in juli. Deze korte tuiltjes vormen groepjes van 5 tot 10 stuks bij elkaar. Deze bevatten veel nectar en trekken makkelijk bijen en andere bestuivers aan. Later worden dit de kleine grijsachtige, niet-giftige viltachtige vruchten die aan een steel met vleugels hangen.

Het ietwat donkerder groene blad van de ‘Erecta’ kan breed rond zijn met top die spits toeloopt en een hartvormige voet. Dit blad verkleurt geel in de herfst.

Goed om weten is dat als u deze boom gaat aanplanten nabij bijvoorbeeld auto’s is dat de ‘Erecta’ zo goed als ongevoelig is voor lindebladluis en er daardoor geen honingdauw en ook geen zwarte meeldauw van afdruipt.

De Tilia Cordata Erecta is droogte bestendig en kan in zekere mate zelfs tegen overstromingen (maar niet van zeewater aangezien de wortels en bast niet tegen het zout kunnen). De boom is met zijn diepgeworteldheid windvast en gedijt hij goed aan open vlaktes, hij kan zelfs zeewind verdragen.

De Tilia Cordata is inheems in Nederland en vele delen van Europa. Zo’n vijf- tot tienduizend terug in de tijd was de Tilia Cordata de meest voorkomende loofboom, ook in Nederland. De lindeboom is door de jaren gegroeid als een symbool van vriendschap, liefde en een duurzame relatie. Deze boom is dan ook de favoriete trouwboom geworden en word vaak aangeplant rond gerechtsbebouwen omdat er vroeger op volkspleinen recht onder werd gesproken. Linde werd vroeger ook gezien als één van de soorten die als meiboom konden dienen.

Tilia Cordata Erecta is gemakkelijk in onderhoud. Hij gedijt goed op elke grondsoort maar liefst niet op natte grond. Droge tot vochtige grond wordt goed verdragen. In zijn jonge jaren kan deze boom gevoelig zijn voor zonnebrand. De Tilia Cordata ‘Erecta’ regelmatig opkronen en de kroon uitdunnen zijn nodig wil u zijn slanke groeiwijze aanhouden. Ook de stamopslag rond de stamvoet dient regelmatig weggehaald te worden. Een goede opvolging van de begeleidingssnoei is wenselijk.

Wilt u u een Tilia Cordata, ongeacht de cultivar, aanplanten in een bos dan kan het gebladerte er mee voor zorgen dat de toplaag van de bosbodem een lagere zuurtegraad krijgt en wint aan minerale voedingswaarde. Dit komt door de snelle vertering van het blad en het hoge gehalte aan mineralen.

labels:

Zie ook: