Zoete aardappelen, ook wel bataten genoemd, zijn de laatste jaren erg populair geworden en worden steeds meer door hobbyisten en boeren in Nederland en België gekweekt. De zoete aardappel komt oorspronkelijk uit Zuid-Amerika. Het is zeker en vast mogelijk om zelf zoete aardappel te telen.

Het Kweekproces

In tegenstelling tot aardappelen worden niet de knollen geplant, maar de stekjes die je uit de knollen kweekt. Daardoor is de teelt van zoete aardappel een lang proces van februari tot eind oktober.

Voorbereiding

Begin februari kan je de zoete aardappel in een bakje met potgrond leggen. Eerst even over het laten spruiten zoals ik dat in de de eerste 3 jaren deed. De aardappelen liet ik bij kamertemperatuur in een glas water voorkiemen. De onderkant van de knol moet net in of boven het water hangen. Wat de boven- en onderkant van de knol is, is lastig te bepalen.

Meestal is de slanke kant de onderkant en de bolle kant de bovenkant (in tegenstelling tot wat ik zelf zou gokken als ik er één in mijn handen zou hebben). Je kunt een zoete aardappel bij de groentewinkel kopen en deze gebruiken. Dit werkt net zo goed! Je kunt alle soorten zoete aardappelen gebruiken.

Zet de zoete aardappeltjes in een glas met water op een zonnige plek met het puntje naar beneden en de bolle kant naar boven. Het onderste deel van de knol hoort net in het water te staan. Na enkele weken verschijnt er bovenaan de knol een jonge scheut. Laat deze scheut mooi uitgroeien tot hij ongeveer 10 centimeter is en knip hem dan op een lengte van ca.

Het jaar erop bedacht ik dat het toch misschien gezonder was om ze niet in de prikken maar om ze in hyacintenglaasjes te hangen. En dat was op de moment al een prettigere manier van uit laten lopen/stekken, het duurt een paar weken voor de zoete aardappelen worteltjes krijgen, het water moest uiteraard wel regelmatig ververst en aangevuld worden. Bij deze methode zie je soms wat witte pluis of een witte waas onderaan de aardappel (op het gedeelte dat in het water hangt).

Uiteindelijk zie je dat de zoete aardappelen steeds meer wortels krijgen en op meerdere plaatsen (maar wel vooral bovenaan) stengels en blad gaan vormen. Na enkele dagen zullen er worteltjes verschijnen onderaan de stek. Zet de afgeknipte stek in een glas met water op een lichte plek. Wanneer er zich voldoende wortels gevormd hebben, is het tijd om je plantgoed op te potten.

Horizontaal Stekken

Maar dan….. ik kreeg de tip om de zoete aardappel niet verticaal te stekken maar horizontaal, in een bakje met vochtig zand of potgrond (ik koos potgrond). Het voordeel is dat je niet hoeft te bedenken wat de boven- of onderkant is. Maar ik kreeg er ook de tip bij om de temperatuur drastisch te verhogen, naar 25 tot wel 27 graden. En dat was hier mogelijk in een elektrische propagator.

Maar hetzelfde kun je bijvoorbeeld bereiken door het bakje met liggende zoete aardappel op een warmtematje, modem of router te zetten (of een ander apparaat dat 24 uur per dag genoeg verwarmd). Voorwaarde bij deze hoge temperatuur is dat het niet te nat en afgesloten mag zijn want dan is er kans dat er schimmelvorming optreedt en dan kan in het ergste geval de hele knol gaan rotten.

Maak de grond dus goed vochtig maar niet kletsnat en dek af met een kap of plastic zak maar houd ergens een kleine opening. Daarin kunnen de stekken de komende 6 tot 8 weken groeien. Je kunt ze aan de moederaardappel laten en daar de eerste worteltjes laten ontwikkelen, maar je kunt ze, als ze groot genoeg zijn ook gewoon van de moederknol snijden of breken en in water laten wortelen.

Neem stekken van 20 tot 30 cm lang met zoveel mogelijk knooppunten. Zes weken later zijn de plantjes genoeg geworteld om ze uit te planten. Dit is een mooi moment om de stek op te potten, in een potje met potgrond waar je wat grof zand en/of perliet/vermiculiet door mengt (voor de luchtigheid).

Uitplanten

Uitplanten kan in de kas of buiten op de meest zonnige plek in je tuin vanaf half mei. De plantjes verdragen geen nachtvorst en vereisen een opgewarmde grond om een goede start te kunnen nemen. Is het half mei slecht weer, kan je het uitplanten beter uitstellen en de plantjes in de potjes laten uitgroeien.

Tot half juni kan je nog uitplanten en zal de plant de groeiachterstand inhalen. De plantafstand tussen de verschillende planten is idealiter 30 cm tussen de planten en 0.75 m tussen de rijen. Teveel ruimte tussen de planten kan zorgen voor te grote knollen.

Deze kun je het beste uitplanten als het lekker warm is buiten, want het moet zeker warmer zijn dan 15 graden. Dit is dus pas eind mei/begin juni. Je kunt zoete aardappel ook in grote zakken potgrond kweken als je moestuin onvoldoende zon vangt. De zakken met de zoete aardappel kan je dan op je terras of op een andere zonnige plek plaatsen.

De ideale bodemtemperatuur om de zoete aardappels aan te planten is 17°C. (bodemtemperatuur is verschillend van dagtemperatuur!) Deze bodemtemperatuur haal je tussen half mei en half juni. In een kas of tunnel kan het iets vroeger.

Verzorging Tijdens de Groei

Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de plant groeit. Als de planten goed zijn aangeslagen, kan je ze aanaarden net als bij gewone aardappelen. Dit bevordert de knolvorming. De plant maakt een fijn netwerk van wortels ondergronds waarbij sommige wortels verdikken tot een knol.

Zoete aardappelplanten hebben regelmatig vocht nodig tijdens de groei omdat ze veel water verdampen via de bladeren in een warm klimaat. Wacht niet met water geven tot de bladeren zichtbaar slap hangen. Zolang het warm is, liefst tot eind oktober, blijven de planten in de grond staan. Aan temperaturen lager dan 11°C hebben de planten een hekel.

Om bloemen te krijgen aan zoete aardappelplanten, moet de temperatuur gemiddeld steeds meer dan 25°C; dat is in onze contreien niet vaak het geval. Je kunt de grond rondom de plant wat los maken en dan met je handen de knollen zoeken. Je kunt zoete aardappel dus onder glas telen (in de kas laten klimmen of in een platte bak laten kruipen).

Bodem en Voeding

Om zoete aardappels te kweken, heb je vooral een goed doorlatende en humusrijke grond nodig met veel bodemleven. Concreet betekent dit dat de grond rijk is aan organisch materiaal. Zoals altijd ontstaat er een wisselwerking tussen het bodemleven en de plantenwortels.

Het bodemleven zorgt dat de in de grond opgeslagen meststoffen ter beschikking komen van de planten. Gezien de particuliere tuinen een overmaat hebben aan stikstof en fosfor in de grond, moet dit alleszins niet worden bijgegeven met korrelmeststoffen. Vaak wordt geadviseerd om kalium bij te geven om de knollen te laten dikken.

Meestal is ook kalium voldoende in de grond aanwezig en hoeft dit niet. Wil je toch kalium bij geven? Zoete aardappel is een plant die veel warmte en water nodig heeft maar tegelijkertijd geen natte voeten wil hebben. De planten vragen een goed doorlaatbare grond met een goede bodemstructuur en hoog humusgehalte.

Oogsten en Bewaren

Afhankelijk van de temperatuur van het moment, oogst je half of eind oktober. De bodemtemperatuur mag niet zakken onder de 11 °C voor het rooien. De knol wordt dan bitter en gaat mogelijks rotten. De zoete aardappels kunnen redelijk ver van de moederplant groeien.

Vooral in volle grond is dat niet evident. Oogst dus zeer voorzichtig zodat je ze niet beschadigd. Tip: de stengels van de zoete aardappel kan je vooraf afsnijden. Als de zoete aardappelen geoogst zijn, leg je ze in laagjes in verschillende bakken.

De zoete aardappel moet in eerste instantie 7 tot 14 dagen warm en donker bewaard worden, liefst bij 28°C. Na 14 dagen kunnen de zoete aardappelen naar hun definitieve overwinteringsplaats, idealiter een donkere, droge plaats bij 15°C met een goede ventilatie. Het is goed om de zoete aardappelen eerst een tijd op te slaan vooraleer je ze consumeert. Daardoor worden ze zoeter.

Ziekten en Plagen

In Nederland en België kent de zoete aardappel weinig ziektes. Bladluizen komen nagenoeg niet voor omwille van de stevige bladeren en de lage stikstofbehoefte van de plant. Als er al bladluizen voorkomen, is het voornamelijk op de jonge stekken. Als je er snel bij bent, kan je ze gewoon manueel verwijderen.

Indien de aantasting verder is gevorderd, kan je gebruik maken van larven van lieveheersbeestjes. De gamma-uil en kooluil kunnen eitjes afleggen op de bladeren van de zoete aardappelplanten. De zwarte vlekken die je ziet op de zoete aardappel bij het schillen heeft te maken met de bewaring.

Zoete aardappelen moeten na de oogst minstens 7 dagen (sommigen zeggen 14 dagen) bij hoge temperatuur bewaard worden; idealiter 28°C. Door deze hoge temperaturen kunnen de wonden die veroorzaakt zijn door het oogsten helen, wordt de schil dikker en de knol zoeter.

Als de wondheling niet heeft plaats gevonden en de zoete aardappelen meteen koel worden opgeslagen, ontstaan de zwarte vlekken onder de schil. Zoete aardappel is gevoelig voor koude en te natte grond. Wateroverlast zorgt ervoor dat de wortels afsterven. Te natte voeten leidt tot gele bladeren en afname van de knolvorming.

Als het voorkomt, is dit meestal het gevolg van een te grote kalibemesting of een te grote aanwezigheid van kalium in de bodem. Dit gebrek uit zich door een brede geelverkleuring aan de randen van de oudere bladeren. Woelmuizen, muizen en ratten vinden de zoete aardappel wel een lekkere hap.

Rassen en Waar te Kopen

Knollen uit de winkel gebruiken is risicovol. Je weet immers niet uit welk land of continent die zoete bataat komt en welke weersomstandigheden die gewoon is geweest tijdens de opkweek. Zoals ik al zei, is het belangrijk om knollen te kopen die aangepast zijn aan ons klimaat.

Voor zover ik weet, kan je ze momenteel enkel bij de Ecohoeve Den Oude kastanje in België vinden. Stekken kan je daar ook vinden evenals bij Zaadhandel van der Wal. In Frankrijk kan je in de meeste tuincentra stekken van zoete aardappel kopen.

Ik heb 2 rassen besteld, namelijk Bataten erato violet en Bataten erato orange. Het zijn 2 leuke kleuren en soorten die ook geschikt zijn voor het Nederlandse klimaat. Dit is natuurlijk ook niet geheel onbelangrijk. Ook leuk: doordat er veel geëxperimenteerd wordt en er nieuwe rassen worden ontwikkeld, komen er ook rassen in bijzondere kleuren, in schil van beige en oranje tot bruin, paars en soms zelfs gevlekt.

Extra Tips

  • Plant de zoete aardappels met de worteltjes eraan in de grond en bedek ze met een laag aarde.
  • Het worden grote planten, dus mocht je ze in de volle grond uitplanten, houd dan zeker rekening met 70-80 cm ruimte tussen de planten.
  • Wel zijn er beestjes dol op, dus zorg ervoor dat je ze, in de periode dat de slakken actief zijn, bijvoorbeeld afdekt om te voorkomen dat ze opgegeten worden.
  • De oogst is echt afhankelijk van het weer en de verzorging gedurende het seizoen.

Opbrengst per soort

In de tabel hieronder zie je de opbrengst per soort en foto’s van hoe de oogst er uitzag. Een prima oogst.

Soort Opbrengst
Bataten erato violet Goede opbrengst
Bataten erato orange Prima oogst

labels: #Aardappel

Zie ook: