Het verhaal van buurttuin Zoete Aarde is een prachtig verhaal over betrokken gebruikers en bezoekers van een oude boomgaard. De boomgaard, zo vertelt ons de geschiedenis, werd aangeplant door de jonge Jan Berg. Hij begon hiermee in 1946. Hij deed dit als zelfstandig knecht van Piet Huisman die een modern boerenbedrijf aan de Voorweg had en ook grond bezat aan de Broekweg.

Jan Berg woonde al een tijdje in de bedrijfswoning (het witte huis) bij de boomgaard toen hij in 1970 zowel eigenaar was geworden van het huis met de tuin, als van de voorheen gepachte boomgaard die tot de ‘tocht’ liep. Hij kwam in 1955 uit Zoeterwoude met zijn gezin bij het bedrijf wonen. Er waren toen al vijf kinderen. Een prachtige tijd beleefde het gezin Berg hier, tot in augustus 1976 met de rigoureuze rooi werd begonnen. Er moest immers gebouwd worden. Het tot dan toe agrarische dorp Zoetermeer stond aan de vooravond van een enorme groei. Weilanden veranderden in korte tijd in woonwijken.

Een deel van de boomgaard van Jan Berg bleef behouden als wijktuin Broekweg. In deze tuin staan oude fruitbomen. Het gaat om half hoogstam- fruit, appels (Goudrenetten) en peren. Met name de perenrassen zijn ‘ouderwets’.

Buurttuin Zoete Aarde: Een Stadslandbouwbedrijf

Buurttuin Zoete Aarde wordt nu gerund als een veelzijdig stadslandbouwbedrijf door een groep van zo’n 70 vrijwilligers, veelal buurbewoners, en is het hele jaar door geopend voor huurtuiniers en de wekelijkse buurtsoep op woensdagmiddag 12.00 uur.

Voor Sacha van Vlaardingen heeft Zoetermeer weinig geheimen meer: hij kent ieder hoekje en gaatje. Bij Buurttuin de Zoete Aarde organiseert hij iedere woensdag een wandeling. Sacha is al jaren werkzaam als vrijwilliger bij Buurttuin Zoete Aarde in de Leyens. “Mijn interesse ligt vooral bij de geschiedenis van Zoetermeer. Tijdens de door de buurtuin georganiseerde wandelingen vertel ik over de historie van de stad. Mijn verhalen deel ik inmiddels met een groep van tien tot vijftien wandelaars.”

Historische Wandelingen en Verhalen

De boekenkast van Sacha staat vol met boeken over Zoetermeer en haar geschiedenis. Vanwege de strategische ligging is Zoetermeer kort het strijdtoneel geweest van de Tachtigjarige oorlog. “De slag om Zoetermeer vond plaats in 1574 voorafgaand aan het Leids Ontzet op 3 oktober van datzelfde jaar. Toen de Geuzen en de Spanjaarden hier vochten stond een groot deel van het gebied onder water. Hierdoor is er weinig van terug te zien. Vlakbij stadsboerderij het Buitenbeest was er bijvoorbeeld een brug. Die moest veroverd worden door de Geuzen om over de vaart te kunnen varen richting Leiden.” Dit verhaal heeft Sacha in zijn geheel weleens verteld tijdens een wandeling.

De georganiseerde wandelingen van Sacha kunnen helaas niet meer plaatsvinden in verband met corona. Sinds kort heeft hij daar iets op verzonnen: met een krijtspuitbus markeert hij een wandelroute vanaf de buurttuin die anderhalf uur duurt. Zo kan er toch nog individueel gewandeld worden!

De lievelingsplek van Sacha is - naast de buurttuin uiteraard - de Noord Aa. “Het recreatiegebied de Noord Aa is vernoemd naar de plas achter ‘t Geertje, dit heet ‘Noord Aa’. Als je bij ’t Geertje de dijk opgaat naar links en langs het water loopt dan eindig je bij de echte Noord Aa. Sacha is al druk bezig met het uitdenken van nieuwe wandelingen. Hij wil graag een wandeling organiseren die het Westerpark en de Natuurtuin doorkruisen. “De Natuurtuin is opgebouwd uit allemaal verschillende landschapselementen die in Zoetermeer voorkwamen. Zo kun je er een stukje weiland zien, een oud erf van een boerderij en een stukje veengrond.

Zoete Aarde in 2017: Een Terugblik

Hoe was het dit jaar in de buurttuin? Wat viel op? Wat was bijzonder? Ik heb hier een hele stapel blaadjes voor mij liggen, met kleurige pennen beschreven door de vrijwilligers tijdens het etentje bij Stichting Iedereen Een Maaltijd. Die teksten zou ik allemaal kunnen kopiëren en bundelen, en er dan een geweldig magazine mee maken! Een idee voor volgend jaar. Nu ga ik er af en toe uit citeren.

Ontmoeting en Gemeenschapszin

Op bijna alle 50 blaadjes komt dit woord op de een of andere manier terug. Alles draait om ontmoeting in de buurttuin. ‘De gezelligheid met de bekende vrijwilligers en de verrassende ontmoetingen met bezoekers’, staat met stip op nummer1. Ook het ‘niet moeten’ wordt genoemd, de ontspanning, het ritme van de natuur volgen. ‘Rust vinden door bezig te zijn’. ‘De mensen zijn hier vriendelijk en ‘open minded’. ‘De tuin verbindt mensen met elkaar en met de natuur’. ‘Ik maak er altijd iets moois mee, iets onverwachts’. ‘Je kunt er nieuwe ideeën opdoen’. ‘Ik voel mij er zo welkom!’. ‘Het is net een grote familie’. Hartverwarmend om al deze ervaringen te lezen. Het geeft moed voor de toekomst. Wat lijkt het inmiddels lang geleden dat we actievoerden voor het behoud van de tuin.

Er ontstaan nu tradities. Er worden draaiboeken gemaakt van activiteiten. Niet dat alles hetzelfde blijft, nee zeker niet.

Soep: Het Handelsmerk van de Buurttuin

Heb jij al eens soep gegeten in de tuin? ’s Woensdags om 12:00 uur in zomer en winter, herfst en lente, er is elke week soep in de kas. Bakker Jongerius schenkt heerlijk brood. 12 buurtbewoners koken om de beurt de lekkerste soepen. Ook tijdens de Lichtjesavond en voor de allereerste keer in de tent tijdens ‘kerst in het park’ was er soep. Het is zo ongeveer het handelsmerk van de buurttuin. Als komende zomer de Zondag in het park doorgaat, zal daar ook wekelijks Zoete Aarde soep te vinden zijn. Gemaakt met zoveel mogelijk ingrediënten uit de groentetuin.

Mooie Oogst en Vruchtbaar Jaar

Dat was het. Dankzij de mest, niet te veel en niet te weinig, regen en veel actieve tuiniers. Wat viel op? De bloemenpracht langs het fietspad. De obelisken met lathyrus. De stug-door-wiedende tuinvrouwen en mannen. De geweldige boeketten die er in de bloementuin geplukt werden. Chapeau dames en heren! De keurige, kleurige kruidentuin is voorzien van naambordjes waarop veel wetenswaardigheden over de kruiden te lezen zijn. En let op, komend jaar zullen de stokrozen aan de zuidkant van het huisje bloeien. Deze tweejarigen zijn goed opgekomen en hebben het vast en zeker naar hun zin in de zon. Dank aan de KRUIDENTUINGROEP en BLOEMENTUINGROEP.

De opgehoogde bedden in de groentetuin zorgden ervoor dat er dit jaar geen planten verdronken door overstromingen. Snijbonen, tuinbonen, peultjes, bietjes, wortels, pastinaken en schorseneren en nog veel meer, het groeide allemaal als kool. Hulde aan de MOESTUINGROEP. Veel vaste klanten vinden hun weg naar de groentetuin. Daar doen we het voor! De perenoogst en bessenoogst was groot. Het werk van BOOMGAARDGROEP en BESSENTUINGROEP bleef zo niet onopgemerkt. Ook in de huurtuinen heerste tevredenheid en tuingeluk dit seizoen. In de vaste tuinen, waar mensen het hele jaar door huren, worden ook in de winter, op de aller kortste dagen van het jaar, nog palmkool, boerenkool en spruitjes geoogst. De boomgaard en bessentuin staan er geweldig mooi bij.

Feestelijke Gelegenheden

Aan de lange droomtafel werd vrolijk gefeest. Alleen het versieren van zo’n prachtige plek tussen de fruitbomen is al een feestje. Veel buurtbewoners zien dat en weten de buurttuin te vinden als er iets te vieren is. Soms verzorgen mensen alles zelf. Vaak zijn er vrijwilligers die een maaltijd of een high tea willen maken. Een enkele keer is er een thuis kok van ‘Thuisafgehaald’ die meehelpt. Zo kan er naar ieders smaak en stijl gevierd worden in de tuin. Zonder vlees en zonder bbq, zonder harde elektronische muziek. In harmonie met de natuur. Dat lukt iedere keer wonderwel.

Enkele hoogtepunten: de Soroptimisten-bijeenkomst met ‘vegan’ koken, het diner voor Denkers sportclub, de onthulling van een erfgoedbord op Open Monumentendag - de high tea voor de vrijwilligers van de Halte 2717 en natuurlijk de 5 plantaardige diners in juni. Wat een enorme uitdaging was dat en wat een feest dat het lukte. Veel dank aan iedereen die meehielp met, boodschappen doen, koken, serveren, opruimen.

Markten en Evenementen

Het waren er nogal wat dit jaar. De hippiemarkt was een nieuw en zeer succesvol initiatief van Deborah. Zij is een creatieve duizendpoot en wist in korte tijd een leuke groep mensen op de been te krijgen die iets wilden komen verkopen in de tuin. Alles in ‘boomgaardstijl’ gemaakt van natuurlijke materialen, hout, wol, katoen en papier. Naast alle kramen kwamen Olga en Jaco (Road to nowhere) sfeer maken met hun feestelijke muziek op het terras. Er werd gedanst! De zon bleef de hele dag schijnen. Wat een tuingeluk!

Ook bij Zoetermeer Culinair, Zondag en Markt in ‘t Park werd de tuin weer uitgenodigd. Voor de allereerste keer stonden we samen met de Hof van Seghwaert op de boerenmarkt in de Dorpsstraat. En altijd zijn er mensen te vinden die zin hebben om aan het werk te gaan om Buurttuin Zoete Aarde zichtbaar te laten zijn in de stad. Bij de markt in de Gondelkade en tijdens de duurzaamheidsmarkt was het door het bar slechte weer minder druk, wel gezellig. Buurttuinvrijwilligers maken het samen gezellig!

Technische Voorzieningen

De minitractor is dit jaar gekocht, met ploeg, grasmaaier, cultivator en een frees. Alles staat veilig achter slot en grendel in een flinke zeecontainer. Verschillende grote mannen voelen zich weer kind als ze op de tractor door de tuin rijden. Nu kan de grond bewerkt worden op een moment dat echt geschikt is. Er hoeft nu niet meer gewacht te worden tot er een aannemer of hovenier tijd heeft om te komen ploegen of frezen.

Muziek en Culturele Activiteiten

Muziek ‘zit’ er in de tuin, figuurlijk én letterlijk! Liselet organiseerde eind maart ‘Earth Hour’. Een wereldwijd moment in maart waarop de aarde toegezongen wordt. Het was koud en warm tegelijk, een bijzonder mooie avond. Een paar weken later deed de tuin voor de eerste keer mee met huiskamerfestival ‘Gluren bij de buren’ en zong het tijdelijke tuinkoor vrolijke mantra’s voor een enthousiast publiek. Het Sint Maartenfeest werd groots gevierd met veel kinderen en een verhaal verteld door Pauline. Volgend jaar gaan we op zoek naar een accordeon of draaiorgel om de optocht door de wijk te begeleiden. Hoe zou dat zijn?

Het komende jaar zal er vaker muziek in de tuin zijn. In samenwerking met het CKC en het Cultuurfonds Zoetermeer gaan we in de zomer zondagmiddag concertjes organiseren. Wil jij optreden of ken je mensen die een podium zoeken?

Schooltuinplezier

Schooltuinplezier was er elke week, van april tot oktober. De groepen 5 van de Tjalk, Elzenhoek en Margrietschool kwamen naar hun schooltuin. Komend seizoen zullen Plankier en Annie MG Schmidt er ook weer bij zijn. We hopen dat er dit jaar veel opa’s en oma’s met hun kleinkinderen meekomen naar de schooltuinen. Het is ontzettend leuk om samen te tuinieren en te genieten van het zien groeien en bloeien van de plantjes die je zelf gezaaid hebt. Iedereen die mee wil helpen bij het schooltuinieren is van harte welkom!

Ook de Keerkringleerlingen waren er wekelijks. Heel geconcentreerd zag je hen het gras maaien, bollenmanden maken, de singel snoeien.

Maatschappelijke Stage

Pas geleden zaten ze nog op de basisscholen in de buurt, nu helpen ze mee in de tuin. Derdejaars middelbare school leerlingen. 3 jongens en 2 meiden. Het valt niet altijd mee om de uren te plannen, wij zijn vooral actief tijdens hun eigen schooluren. Deze kinderen hebben drukke levens, toch zijn ze met veel plezier samen buiten aan het werk.

Clubs en Activiteiten

De JAM CLUB, lieve trouwe vrouwen. Wat maakten jullie dit jaar ontzettend veel zoete heerlijkheden. Onder aanvoering van Jill, eerst op woensdag-, nu op dinsdagochtend. Een cirkel van betrokken buurtbewoners brengt regelmatig lege ‘bonmaman’ jampotjes. Jullie vullen de potjes, plakken er prachtige etiketten op en voor je het weet is alles weer verkocht. Voor de markt in het park verstopten we potjes in een doos onder de tafel, om wat voorraad te hebben.

Het dit jaar opgerichte TEATEAM heeft een zoete aarde melange ontwikkeld. In de appgroep worden spannende plannen gesmeed voor het komende theejaar.

De WANDELGROEP elke woensdag om 10 uur vertrekt er vanuit de tuin een groep wandelaars. Iedereen kan gratis mee. Sacha begeleidt en weet heel veel te vertellen over de geschiedenis van Zoetermeer. Bij terugkomst in de tuin is er koffie en aansluitend voor wie dat wil soep.

De KIPPENCLUB zien jullie ook hoe vrolijk, frank en vrij de familie Chabo rond stapt? Dat komt vast en zeker door de liefdevolle verzorging, de hapjes rijst, het voer gesponsord door Diervoeders Zoetermeer! 6 kuikens groeiden op.

Workshops in 2017

  • Bloemschikken met Maaike
  • Fietsjes schilderen met José
  • Twee keer betonschalen maken met Hilde
  • Zingen met Liselet
  • Kerststukjes maken met Pia
  • High tea met Jill
  • Tai Chi met Karien
  • Moodboards maken met Annemarie
  • Teeltplan maken met Aletta

Prijzen en Subsidies

De uitreiking van de Lenteprijs van Fonds 1818 en AD is elk jaar weer een zeer inspirerende bijeenkomst in het Nutshuis in Den Haag. Dit keer verzonnen we een tulpentuin en wonnen 5000 tulpen, die met burendag geplant zijn. Over een paar maanden is iedereen welkom om een prachtige bos voor iemand anders te komen plukken.

De volgende prijs van 2017 was de LIDL Helpt lokaalprijs. Omdat LIDL twintig jaar in Nederland actief is, steunt iedere winkel een buurtproject, met maar liefst 1000 euro. Dankbaar namen we op een zonnige woensdagmiddag een mooie cheque in ontvangst. Tot slot de spannende stemactie van Specsavers. Met twaalf Zoetermeerse doelen waren we in de race. Dus heb je een nieuwe bril nodig, op naar Specsavers, want de tuin krijgt in 2018 voor elke verkochte bril een bijdrage van het bedrijf.

Tot slot kunnen we verklappen dat er komend jaar nóg een stemactie aan komt. Het is een beetje snel na de vorige stemactie, maar we zijn er toch superblij mee. Hopelijk willen jullie allemaal weer een stem uitbrengen op de buurttuin!

Burendag, maar niet heus. Door mijn onoplettendheid bij de aanvraag gaf ik de tuin wel op voor Burendag en kwam er een mooi doosje met de post. Een pak koffie, servetten en naamstickers, daar deden we het mee dit jaar. De groene motor stelde geld beschikbaar om nieuwe oude appelbomen te kopen. Via het Oranjefonds kwam er subsidie binnen voor NLdoet. Wendy maakte een prachtige SPONSORBOOM en Wilma zorgde dat iedereen daarin werd vermeld.

Licht en Gastvrijheid

Op een goede dag in december lag er een kaart in de brievenbus van de tuin. WONDERFULL stond er op de voorkant. Op de achterkant geweldig mooie woorden over hoe gelukkig een buurtbewoonster werd van de betoverende lichtjes die ze elke ochtend op weg naar haar werk in de tuin zag branden. Dankbaar stemmend, zo’n lieve kaart! Met LICHT begon de tuin vier jaar geleden. Een vrolijke lichtjesmiddag in december 2014. Het lijkt al een eeuw achter ons te liggen.

Licht blijft het motto van de tuin. Licht brengen in de wijk, in het leven van buurtbewoners, stadsbewoners. Het grootste evenement van het jaar, de LICHTJESAVOND, is hier het beste voorbeeld van. Wat een sprankelende avond was het. Dank aan iedereen die er bij was.

Met GASTVRIJHEID wil ik afsluiten. Hoe kan de tuin zo’n gastvrije plek in de stad zijn? Hoe bestaat het dat het er altijd weer gezellig, netjes, kleurrijk en uitnodigend uitziet? Hoe komt het dat zo veel mensen zich thuis voelen aan de Broekwegzijde 195? Dat is dankzij jou, die dit leest.

Jij bent een gastvrouw of gastheer, bouwer, sjouwer, maaier, planter, wieder, snoeier, plukker, afwasser, opruimer, kok, kunstenaar, muzikant, lacher, luisteraar, verteller, knutselaar, schilder, timmermens, wandelaar, helper, lief mens! Omcirkel in gedachten maar wat bij jou past. Dankzij jouw vriendelijkheid en behulpzaamheid is buurttuin Zoete Aarde nu wat het is.

Voedselbuurtbos Geuzegroen

Het Voedselbuurtbos in de Nieuwe Driemanspolder, dat mogelijk op 1 januari 2021 van start gaat, is ‘Voedselbuurtbos Geuzegroen’ genoemd. Penningmeester Peter Kalshoven van De Zoete Aarde bood haar een mooi verrassingspakket aan. Hierin zaten van eigen tuinoogst gemaakte producten, zoals jams en theeën. Dat Voedselbuurtbos Geuzegroen nu al volop leeft in de harten van Zoetermeerders en regiogenoten, blijkt uit het grote aantal inzendingen voor de prijsvraag die voor de naam was uitgeschreven. Maar liefst 120 enthousiastelingen zonden hun naam in, vaak voorzien van een uitgebreide toelichting.

Ook wat andere inzenders waren naar De Zoete Aarde gekomen. Dirk Vrijenhoek uit Voorburg had de naam ‘De Draai’ verzonnen. Dirk: “Het bos komt in drooggelegd gebied te liggen: dry. Ook ligt het bos in een draai van de weg. Ik fiets vaak in het gebied. Het bos gaat straks veel veranderen. Het is een leuk idee, zeker voor de kinderen. Namens de gemeente Zoetermeer was Wouter van Kleef, projectleider Nieuwe Driemanspolder, aanwezig.

“Wij zijn onder de indruk van het enthousiasme en de vasthoudendheid van de initiatiefnemers, Klaartje Jaspers en Astrid van Beek. Zij zijn al sinds 2016/2017 bezig met dit plan. Ze zijn zelf eigenlijk een soort geuzen. Op dit moment is de omgevingsvergunning in behandeling bij ons. De activiteiten moeten passen binnen de bestemming. De bestemming is al: bossages. Als de omgevingsvergunning er is, moet er nog een officiële vergunning worden verleend. Als alles goed verloopt, zou het bos op 1 januari 2021 van start kunnen gaan. Wat nog wel van belang is, is hoe het beheer van het bos, dat de gemeente gaat overdragen aan de nieuwe partner, zal worden uitgevoerd. Daar moeten we goede afspraken over maken.

Minimarkt ‘Zoet op Zaterdag’

In buurttuin Zoete Aarde wordt op 5 juli tussen 11.00 en 15.00 uur de tweede editie van de welbekende minimarkt ‘Zoet op zaterdag’ van dit jaar gehouden. Dan zullen vele kraampjes hun originele, verrassende, duurzame of lekkere producten weer in de boomgaard onder de fruitbomen uitstallen. Voor ieder wat wils. Er is een grote variatie aan creatieve artikelen.

Zo zijn er zelfgemaakte sieraden, handgemaakte boekjes en ook glaswerk van eigen maaksel. Er is unieke keramiek en Louise is er met ‘lekker sofisch’. Verder zijn er exclusieve tassen en leuke woonaccessoires. Maar ook het Nivon is present met informatie over de Natuurvrienden en voor de inwendige mens is er zeker ook het één en ander. En niet te vergeten de honing van imker Jeroen.

Troubadour Kees Vermeulen brengt met zang en gitaar zijn repertoire van veelal bekende liedjes, songs en chansons. Als de kinderen willen weten hoe ze een slang van hout en kralen kunnen maken, wordt dat uitgelegd aan de lange droomtafel. De kinderboekendealer heeft eveneens het één en ander voor de kids. En zij kunnen zich ook mooi laten schminken.

De volgende zomerse minimarkten worden gehouden op 2 augustus en 6 september aan de Broekwegzijde 195. Meer informatie: www.zoeteaarde.nl.

Architectuur in Zoetermeer

Zoetermeer kent unieke architectuur waar de meeste mensen onwetend langslopen. In de serie ‘Het gebouw van de maand’ laat Architectuur Punt Zoetermeer verschillende bijzondere gebouwen zien. De geschiedenis van Zoetermeer nam in 1962 een spectaculaire wending. In 2022 is het 60 jaar geleden dat men besloot bij het dorp Zoetermeer een hele nieuwe stad te bouwen.

Ad ten Ham (landschapsarchitect) gaf een prachtig overzicht van de manier waarop in de verschillende wijken van New Town Zoetermeer het groen en de parken een plek kregen. Rijksbouwmeester Floris Alkemade denkt dat de vindingrijkheid van architecten gebruikt kan worden om maatschappelijke problemen zoals eenzaamheid, mede te helpen oplossen. Juist in de coronatijd willen we graag weer naar buiten. Heeft de pandemie impact op de stedelijke ontwikkeling? Wordt gezond wonen het nieuwe ideaal?

labels:

Zie ook: