Het spreekwoord "op alle slakken zout leggen" is een bekende uitdrukking in de Nederlandse taal. Het betekent dat iemand op alle kleinigheden aanmerkingen maakt en bij alles blijft stilstaan. Met andere woorden, het verwijst naar iemand die overdreven kritisch is en op de kleinste details commentaar levert.

Oorsprong van het Spreekwoord

De oorsprong van dit spreekwoord is te danken aan het volksgeloof dat slakken wegsmelten wanneer men er zout op legt. Zoals iemand slakken stuk voor stuk met zout bestrooit om ze te bestrijden, zo wordt er bij dit spreekwoord op elk detail kritiek geuit.

In oude teksten vinden we al verwijzingen naar dit gebruik. Zoals in Maerlant, Nat. Bl. VII, 988: "Al men worpt op haer (slecken) sout, dan verdeerftse met ghewout." Dit toont aan dat het idee van zout gebruiken om slakken te bestrijden al langer bestaat en de basis vormt voor de spreekwoordelijke betekenis.

Hoe Wordt Het Spreekwoord Gebruikt?

De uitdrukking wordt gebruikt om aan te geven dat iemand te kritisch is. Het is wel goed om soms op elk detail te letten. Men bedoelt hiermee dat details ondergeschikt moeten blijven aan het resultaat van de grote lijn, maar soms liggen details zo gevoelig dat men daar niet omheen kan. Het is niet goed om geheel kritiekloos door het leven te gaan en alles maar voor zoete koek aan te nemen. Een ander uiterste is inderdaad 'op elke slak zout leggen'. Personen die dit doen zijn over het algemeen niet erg geliefd. Ze worden als 'zeikerds' gezien. Juist doordat ze zo vaak kritiek hebben wordt hun kritiek ook minder serieus genomen.

Variaties en Vergelijkbare Uitdrukkingen

Het originele spreekwoord is volgens mij "Op iedere slak zout leggen" wat betekent dat je overal een opmerking of punt van maakt. Door deze zin te ontkennen "niet op iedere slak zout leggen" wil je aangeven dat je juiste niet overal een punt van maakt en niet dat je nergens een punt van maakt.

Voorbeelden van Gebruik

  • "Als je op iedere slak zout zou willen leggen, dan kan je wel zeggen dat Dr. Kuyper voor de arbeiders altijd doof is geweest."
  • "Men kan bij een samenwerking niet op alle slakken zout leggen."
  • "Ik zou willen vragen of het wel goed kan genoemd worden dat men op alles wat er bij de marine verkeerd gebeurt de aandacht vestigt, dat men op ieder slakje zout legt."

Andere Spreekwoorden met Zout

Naast "op alle slakken zout leggen" zijn er nog andere spreekwoorden en uitdrukkingen met het woord zout:

  • Hij is het zout in de pap niet waard.
  • Een kus zonder baard is een ei zonder zout.
  • Om iemand te kennen, moet men eerst een schepel zout met hem gegeten hebben.
  • Ergens geen zak zout eten.
  • Zitten als een zoutzak.
  • Gij zijt het zout der aarde.
  • Attisch zout.

Zo zout als brem / bremzout. Bij 'brem' heeft men hier niet te denken aan de bekende plant van die naam, doch aan een verbastering van een oud woord brijn(e): pekel (vgl. Eng.: brine).

Vertaling van Lat.: ‘Cum grano salis’, en ontleend aan Plinius, Natur. hist. (33, 8), waar het voorkomt in een recept voor een tegengift in de zin van: onder toevoeging van een korreltje zout.

Tabel: Spreekwoorden en hun Betekenis

Spreekwoord Betekenis
Op alle slakken zout leggen Op alle kleinigheden aanmerkingen maken
Hij is het zout in de pap niet waard Hij voegt niets toe
Een kus zonder baard is een ei zonder zout Iets mist een essentieel onderdeel
Gij zijt het zout der aarde Je bent van grote waarde

labels:

Zie ook: