Wanneer u een behandeling met chemotherapie en/of radiotherapie ondergaat, waarbij het hoofd en de hals in het stralingsveld liggen, is het essentieel om uw mondholte goed te verzorgen. Deze behandelingen richten zich op het uitschakelen van kankercellen, maar kunnen ook gezonde cellen in de omgeving van het zieke weefsel beschadigen.

Hoe ontstaan mondproblemen bij chemo- en/of radiotherapie?

Chemotherapie maakt gebruik van medicijnen die ervoor zorgen dat kankercellen doodgaan of stoppen met zich vermenigvuldigen. Radiotherapie schakelt kankercellen uit door middel van straling. Beide methoden kunnen leiden tot irritatie, beschadiging en ontsteking van:

  • Het tandvlees
  • De tong
  • Het wangslijmvlies
  • Het zachte- en harde gehemelte
  • De lippen
  • De speekselklieren
  • De tanden

Vanwege de behandeling loopt u een groter risico op een infectie van de mond. Mondproblemen kunnen erg pijnlijk zijn, waardoor eten, praten en slikken lastiger kunnen worden. Wanneer de mondproblemen te hevig zijn, kan de behandeling (tijdelijk) worden stopgezet.

Welke mondproblemen kunt u verwachten?

Het verschilt per persoon in hoeverre klachten optreden en welke ongemakken daarbij komen kijken. Dit hangt onder andere af van het soort chemotherapie, de hoeveelheid chemo- en/of radiotherapie en de reactie van uw lichaam op de behandeling. Klachten die kunnen wijzen op verandering van het mondslijmvlies zijn:

  • Een droge mond
  • Een slechte adem
  • (Over)gevoeligheid voor zuur of gekruid eten en drinken
  • (Over)gevoeligheid voor de temperatuur van eten en drinken
  • Snel bloedend tandvlees
  • Verdikt en taai speeksel
  • Smaakverlies
  • Een pijnlijke mond of keel
  • Zichtbare veranderingen van het mondslijmvlies, zoals roodheid, zwellingen of witte plekjes (zweertjes)
  • U krijgt sneller gaatjes dan normaal
  • Pijn bij of moeite met slikken en/of praten

De meeste van deze bijwerkingen kunt u zelf zien of voelen. Het is daarom erg belangrijk dat u dagelijks uw mond inspecteert. Problemen in de mond komen vaak voor bij patiënten die worden behandeld met chemotherapie en/of radiotherapie. Daarom is het van groot belang dat u weet welke complicaties op kunnen treden en hoe u uw mondholte goed verzorgt.

Mondverzorging tijdens de behandeling voor patiënten met een eigen gebit

Het is belangrijk dat u de tandarts en mondhygiënist op de hoogte stelt van uw behandeling met chemotherapie of radiotherapie.

Tandarts en mondhygiënist

Behandeling met chemotherapie:

  • Vertel bij elk bezoek aan de tandarts dat u behandeld wordt/bent met chemotherapie.
  • Probeer voorafgaand aan de kuren naar de tandarts te gaan om uw gebit na te laten kijken op eventuele ontstekingen.
  • Overleg met de mondhygiënist over het reinigen van de ruimtes tussen uw tanden en kiezen.

Behandeling met radiotherapie:

  • Ga, voordat de behandeling begint, naar de tandarts/kaakchirurg voor een focusonderzoek:
    • Met behulp van een röntgenfoto wordt gekeken of er wortelresten in de kaak aanwezig zijn. Als dit het geval is, worden deze vóór de behandeling verwijderd.
    • Ontstoken tanden en kiezen worden voorafgaand aan de bestraling getrokken.
    • Bij dragers van een kunstgebit wordt de pasvorm gecontroleerd om de kans te verminderen dat deze gedurende de bestraling last gaat veroorzaken.
  • Overleg met de mondhygiënist over het reinigen van de ruimtes tussen uw tanden en kiezen.
  • Vertel bij elk bezoek aan de tandarts dat u behandeld wordt/bent met radiotherapie (en chemotherapie).

Verzorgingsadviezen tijdens de behandeling voor patiënten met een volledige of gedeeltelijke gebitsprothese

Algemeen

  • Zorg voor een goed passende prothese voordat uw behandeling begint.
  • Poets de gebitsprothese 4 keer daags met vloeibare zeep, ook als u niet hebt gegeten. Spoel de gebitsprothese vervolgens af en droog deze met een papieren handdoekje.

Verzorgingsadviezen voor patiënten met een eigen gebit

Bij een droge mond:

  • Spoel de mond regelmatig met water of gebruik een verstuiver gevuld met water. Ververs dit water dagelijks (verstuiver is verkrijgbaar bij mondhygiënist(e)).
  • Kauw of zuig op suikervrije kauwgom, zuurtjes of ijsklontjes.
  • Smeer, als u last heeft van een droge mond, de mondholte in met een speekselvervanger in gelvorm (van Biotene of bioXtra). Speekselvervangers zijn te koop bij apotheek of drogist of vraag advies aan de mondhygiënist.

Vermijd beschadigingen van het slijmvlies:

  • Gebruik liever geen alcohol, nicotine of alcohol bevattende mondspoelmiddelen zoals bijv. Listerine.
  • Vermijd bij irritatie of gevoeligheid van het mondslijmvlies heet, gekruid, hard, scherp of zuur voedsel.
  • Vraag bij irritatie of gevoeligheid van het mondslijmvlies advies aan uw mondhygiënist of behandelend arts.

Eens per 2 dagen (bij radiotherapie):

  • Doe fluoridegelei in het kapje. Verdeel dit gelijkmatig met behulp van een wattenstokje.
  • Plaats het kapje over de tanden en kiezen.
  • Verwijder overtollig gelei met een wattenstokje of gaasje.
  • Laat het kapje vijf minuten in de mond.
  • Verwijder het kapje en spuug de gelei uit. Wanneer u gelei inslikt, levert dit geen gevaar op voor uw gezondheid.
  • Spoel het kapje schoon met lauw/koud water en droog het af.
  • U mag gedurende een half uur niet naspoelen, eten of drinken.
  • U mag alleen op advies van de tandarts/mondhygiënist de fluoridebehandelingen stoppen of afbouwen. Voor een herhalingsrecept fluoridegelei kunt u langskomen op de polikliniek Kaakchirurgie (routenummer 566).

1 keer per dag:

  • Inspecteer uw mond aan de hand van de lijst die u kunt vinden onder het kopje ‘Welke mondproblemen kunt u verwachten?’.
  • Stook/flos alleen als u gewend bent dit te doen en als u dit kunt uitvoeren zonder het tandvlees te beschadigen! Reinig het gebied tussen tanden en kiezen met een zachte, natgemaakte tandenstoker, met een rager of flosdraad.

2 tot 4 keer per dag:

  • Poets uw tanden na elke maaltijd met een zachte of elektrische tandenborstel en gebruik een fluoridetandpasta (eventueel mentholvrij).
  • Plaats de borstel in een hoek van 45° op de overgang van tand naar tandvlees.
  • Druk de borstel niet te hard op uw tand en tandvlees.
  • Wanneer u een gewone tandenborstel gebruikt, maakt u korte, horizontale poetsbewegingen.
  • Als u witte aanslag op uw tong heeft, kunt u uw tong met een zachte tandenborstel en schoon water poetsen. U kunt ook een tongschraper gebruiken.

Na elke poetsbeurt:

  • Spoel uw tandenborstel na gebruik grondig af met stromend water en droog de borstelkop af met een papieren servetje.
  • Bewaar de tandenborstel in een beker met de borstelkop naar boven gericht.
  • Vervang uw tandenborstel elke maand. Het gebruik van een elektrische tandenborstel is toegestaan.
  • Bij een Candida infectie in de mond de tandenborstel vervangen en na iedere poetsbeurt de borstelkop schoonmaken met CHX 0,2% verdund met water 1:1 , daarna afspoelen onder stromend water en afdrogen. Vervolgens de tandenborstel in een beker met de borstelkop naar boven gericht bewaren.

4 keer per dag:

  • Smeer uw lippen royaal in met vaseline uit een tube.
  • Gebruik vaseline die alleen door u gebruikt wordt en alleen bedoeld is om uw lippen mee in te smeren.

8 tot 10 keer per dag:

  • Spoel uw mond een minuut met kraanwater of met zout water. Spoel na iedere maaltijd en na elk tussendoortje. Ook als u gebraakt heeft en/of als u eventueel ’s nachts wakker wordt, moet u uw mond spoelen.
  • Zout water maakt u thuis door een theelepel zout toe te voegen aan 1 liter gekookt en afgekoeld water. Spoel na met water om een zoute nasmaak te voorkomen.

Mondverzorging tijdens de behandeling voor patiënten met een volledige of gedeeltelijke gebitsprothese

Vermijd beschadigingen van het slijmvlies:

  • Gebruik liever geen alcohol, nicotine of alcohol bevattende mondspoelmiddelen.
  • Gebruik geen plakmiddelen of reinigingstabletten voor gebitsprotheses.
  • Laat uw gebitsprothese uit bij pijnlijk of beschadigd slijmvlies.
  • Vermijd bij irritatie of gevoeligheid van het mondslijmvlies heet, gekruid, hard, scherp of zuur voedsel.
  • Vraag bij irritatie of gevoeligheid van het mondslijmvlies advies aan uw mondhygiënist of behandelend arts.

1 keer per dag:

  • Inspecteer uw mond aan de hand van de lijst die u kunt vinden onder het kopje 'Welke mondproblemen kunt u verwachten?'.

2 tot 4 keer per dag:

  • Reinig uw prothese grondig met een tandenborstel, water en zeep. U kunt ook een tongschraper gebruiken.

Na elke poetsbeurt:

  • Spoel uw tandenborstel na gebruik grondig af met stromend water.
  • Bewaar de tandenborstel in een beker met de borstelkop naar boven gericht.
  • Vervang uw tandenborstel elke week.

4 keer per dag:

  • Smeer uw lippen royaal in met vaseline.
  • Gebruik vaseline die alleen door u gebruikt wordt en alleen bedoeld is om uw lippen mee in te smeren.

8 tot 10 keer per dag:

  • Spoel uw mond krachtig met kraanwater of met zout water. Doe uw prothese tijdens het spoelen uit.
  • Spoel na iedere maaltijd en na elk tussendoortje.
  • Ook als u gebraakt heeft en/of als u eventueel ’s nachts wakker wordt, moet u uw mond spoelen.
  • Zout water maakt u thuis een theelepel zout toe te voegen aan 1 liter gekookt en afgekoeld water.

Poetsinstructie gebit (bron: Ivoren Kruis)

  • Houd een vaste poetsvolgorde aan.
  • Houd de borstel aan het eind van het handvat tussen uw duim en de toppen van uw vingers vast, dan oefent u voldoende druk uit.
  • Maak korte horizontale bewegingen.
  • Besteed vooral aandacht aan de overgang van het tandvlees naar de tand of kies.

De Poederstraler: Een Moderne Techniek voor Gebitsreiniging

De poederstraler, ook wel bekend als airpolisher, is een techniek om het gebit mee te reinigen. Het is een snelle en efficiënte manier om tandaanslag en tandplak van de tanden te verwijderen door de combinatie van lucht onder hoge druk, water en een speciaal poeder.

Waarvoor gebruik je een poederstraler?

Een poederstraler wordt met name gebruikt voor de verwijdering van aanslag, biofilm, sterke verkleuring en het beginstadium van tandsteen. Veel mensen krijgen snel last van verkleuring door roken, hoge inname van koffie en rode wijn. In dit soort situaties kan de behandeling met een poederstraler in combinatie met polijsten zeer effectief zijn.

Verschillende soorten poeders

De profylaxepoeder die in de poederstralers gaat, kan van verschillende stoffen gemaakt zijn. Bekende stoffen die hiervoor worden gebruikt, zijn Sodium Bicarbonaat (zuiveringszout), Glycine poeder en Erytritolpoeder. Voor ieder doel is er een ander poeder. Glycine moleculen poeder is bijvoorbeeld veel beter geschikt voor de zachte weefsels in de mond en kan je het ook gebruiken onder het tandvlees om te reinigen bij tandvleesproblemen of ontsteking van weefsel rondom gebitsimplantaten.

GBT Protocol

Het meest innovatieve protocol op het gebied van gebitsreiniging is ontwikkeld door EMS, bekend van de tandsteenverwijderapparatuur en Airflow poederstralers. Een behandeling volgens het GBT protocol ziet er als volgt uit:

  1. Het spoelen met antibacterieel spoelmiddel
  2. Het kleuren van de tandplak, zo weet de patiënt waar alle plak zit en wat de aandachtspunten zijn.
  3. Het geven van een poetsinstructie of andere uitleg/demonstratie
  4. Het schoonmaken van de gekleurde gebitselementen met de poederstraler.
  5. Het reinigen van de diepe pockets met de poederstraler voor onder het tandvlees
  6. Het verwijderen van tandsteen met handinstrumenten en ultrasoon van EMS.
  7. Een laatste check met het meten van de pockets, er wordt gecontroleerd of alles schoon is en evt fluoride wordt er aangebracht.

Het Belang van Vocht en Zout

Op de dagen voor en na een PET-CT-scan is het belangrijk dat u voldoende vocht en zout binnenkrijgt. Op de dag vóór het onderzoek en op de dag na het onderzoek wordt u daarom gevraagd om twee liter vocht (zoals water) en één kop bouillon te drinken.

Schüssler Celzouten: Ondersteuning voor het Lichaam

Schüssler celzouten kunnen een ondersteunende rol spelen bij verschillende gezondheidsproblemen. Enkele voorbeelden zijn:

  • Ferrum Phosphoricum: Helpt bij licht tot ernstig ijzergebrek en een verzwakt immuunsysteem. Belangrijk voor het zuurstoftransport door het bloed.
  • Kalium Phosphoricum: Zuurstofdrager voor de hersencellen. Geeft het lichaam (vooral de hersenen en de zenuwen) herstelvermogen.
  • Kalium Sulfuricum: Werkt goed bij geïrriteerd slijmvlies, chronische huidaandoeningen, chronische verkoudheid, sinusitis, stoornissen in de haargroei (samen met nr 11), helpt ter ondersteuning bij vermageringskuur samen met nr 10. Dit zout is samen met nr 10 het belangrijkste ontgiftingsmiddel.
  • Magnesium Phosphoricum: Helpt uitstekend bij slaapstoornissen (ook samen met nrs 2 + 5) en bij pijn en spierkrampen. Geeft het lichaam kracht door het kunnen ontspannen.

Invloed van Voeding op Reuma en Artrose

Nieuw onderzoek laat zien dat een plantaardig dieet net zo goed kan werken als reumamedicatie. Het lijkt ook veelbelovende resultaten te geven voor andere ziekten, als hart- en vaatziekten en parkinson.

labels:

Zie ook: