Zout is absoluut noodzakelijk voor het menselijk lichaam. Hoewel er in de moderne tijd vaak gesproken wordt over overmatige zoutconsumptie en de relatie met hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten, kan een tekort aan natrium - het mineraal dat de belangrijkste component van keukenzout is - even gevaarlijk zijn. Deze toestand, bekend als hyponatriëmie, vormt een serieus probleem dat de werking van cellen, spieren en het zenuwstelsel negatief kan beïnvloeden.
Hoe krijg je natrium binnen?
De belangrijkste bron van natrium, is (keuken)zout. Natrium is een mineraal dat samen met chloride zout vormt. Natrium heeft verschillende functies in het lichaam. Belangrijk om te weten is dat het lichaam zelf geen natrium aanmaakt en maar een kleine hoeveelheid nodig heeft. Deze kleine hoeveelheid wordt gebruikt voor het geleiden van zenuwimpulsen, het samentrekken en ontspannen van de spieren en het behouden van een balans tussen water en mineralen.
Aangezien veel maaltijden toch iets lekkerder smaken met een extra snufje zout, is de kans op een natriumtekort niet zo heel erg groot, maar toch zijn er situaties waardoor een natriumtekort kan ontstaan. Ongeveer 80% van de Nederlandse bevolking krijgt meer zout binnen dan de maximale hoeveelheid. Keukenzout is namelijk de grootste bron van natrium. Denk je dat je te weinig natrium binnenkrijgt? In dit artikel lees je waar natrium in zit.
Wat is de oorzaak van een natriumtekort?
Een te lage natriumwaarde kan verschillende oorzaken hebben. Een tekort ontstaat vaak wanneer er meer water wordt opgenomen dan er wordt uitgescheiden via de nieren. Dit zorgt ervoor dat het water zich ophoopt in het lichaam. Een normaalwaarde van natrium in het bloed ligt meestal tussen de 135 en 145 mmol/l. Is dit lager? Dan spreek je van een natriumtekort - oftewel hyponatriëmie. Een natriumtekort kan de volgende oorzaken hebben:
- Uitdroging door bijvoorbeeld braken of diarree
- Verlies van natrium in de nieren door medicatie of door het slikken van XTC
- Bepaalde nierziektes
- Teveel vocht vasthouden door oedeem (vocht op plaatsen in het lichaam waar het normaal niet of nauwelijks zit) door bijvoorbeeld hartklachten zoals hartfalen of het nefrotisch syndroom (schade aan de filtertjes in de nier)
- Als je na uitdroging alleen maar water hebt gedronken zonder extra zout
- Hormonale afwijkingen zoals SIADH
- Nierafwijkingen
- Vertraagde werking van de schildklier
- Bierpotomanie (natriumtekort door overmatige inname van alcohol)
- Denk hierbij bijvoorbeeld aan diarree en/of braken, verlies van vocht door nierziekte of plastabletten, hartfalen of overmatig alcoholgebruik.
Natriumtekort door voeding
Goed nieuws: een tekort aan natrium ontstaat zelden doordat je te weinig zout binnenkrijgt. De kans op een te hoge natriumwaarde is dan ook veel groter. Dit komt doordat keukenzout de belangrijkste bron van natrium is en veel voorkomt in voedingsmiddelen. Sterker nog: ongeveer 80 procent van de Nederlandse bevolking krijgt teveel natrium binnen via zout uit voeding. Uitkijken geblazen, dus!
Zout is essentieel voor het lichaam
Zout is niet alleen een smaakmaker, maar vooral een elektrolyt - een stof die in het lichaam helpt bij het reguleren van de vochtbalans, de overdracht van zenuwimpulsen en spiercontracties. Natrium, de belangrijkste component van zout, speelt een cruciale rol bij het handhaven van de optimale hydratatie van cellen en de werking van het zenuwstelsel. Verlies van natrium gebeurt meestal via zweet, urine of diarree, maar het risico op hyponatriëmie neemt ook toe bij overmatige waterinname zonder voldoende aanvulling van elektrolyten.
Een zouttekort in het lichaam kan aanvankelijk heel onopvallend zijn. Veel mensen associëren de eerste signalen eerder met vermoeidheid, uitputting of zelfs psychische overbelasting dan met een minerale onbalans.
Vooral degenen die veel zweten moeten op hun hoede zijn voor een natriumtekort - bijvoorbeeld sporters of mensen die fysiek zwaar werk verrichten. Ook ouderen, wier lichaam niet meer goed in staat is om de vochtbalans te handhaven, en degenen met nier-, lever- of schildklierproblemen lopen risico. Voor al deze groepen is het belangrijk om natriuminname te monitoren en eventuele veranderingen met een specialist te bespreken.
Natriumtekort: symptomen
De belangrijkste symptomen van een natriumtekort, zijn:
- Spierzwakte, krampen
- Weinig energie, vermoeidheid
- Moeite met lopen
- Misselijkheid
- Rusteloosheid
- Hoofdpijn
- Overgeven
- Verwarring
- Epileptische aanvallen
Natrium is belangrijk voor het regelen van de vochtbalans in je lijf, de bloeddruk én voor een goede werking van de spier- en zenuwcellen. Een tekort aan natrium kan dan gevolgen hebben. Maar welke gevolgen dit zijn, is afhankelijk van de snelheid waarmee het tekort is ontstaan en de ernst. Sommige mensen hebben zelfs helemaal geen symptomen, omdat ze al voor een langere tijd last hebben van een natriumtekort.
De symptomen die bij een tekort aan natrium kunnen optreden zijn:
- hoofdpijn
- misselijkheid en braken
- rusteloosheid
- verwardheid of sufheid
- spierkrampen
- epileptische aanvallen
Wat te doen bij een te laag natriumgehalte?
Denk jij dat je een natriumtekort hebt? Raadpleeg dan altijd de huisarts. Bij lichamelijke klachten, mogelijk als gevolg van een natriumtekort, kun je het beste contact opnemen met je huisarts. Hij of zij kan dan onderzoeken wat er aan de hand is en welke behandeling passend is.
Een tekort aan natrium mag namelijk niet te snel worden aangevuld, omdat dit kan leiden tot hersenschade. En net zoals de symptomen per situatie verschillen, hangt de behandeling ook af van de ernst en oorzaak van het tekort. Een behandeling van een te laag natriumgehalte kan variëren van het innemen van natriumtabletten, het aanpassen van medicatie, het opleggen van een vochtbeperking tot een ziekenhuisopname.
labels:
