Heeft de naam ZOUT een betekenis? Het nieuwbouwproject, wat naast ZOUT wordt gebouwd, wordt ook wel het Looierskwartier genoemd, een ode aan de rijke geschiedenis van Rijen. Vroeger zaten hier namelijk circa 51 leerlooierijen gevestigd. Zout speelde vroeger een belangrijke rol bij het ambacht van leerlooien, zo werd het onder andere gebruikt om het vocht uit de huid te halen en te voorkomen dat er bacteriën zouden groeien.

Nu krijgt deze rijke geschiedenis een toekomst, want raad eens waar zout ook onmisbaar is? Zout is een echte Smaakmaker.

Een Wandeling door de Geschiedenis van Rijen

Frans Seelen stond klaar om met wandelaars op stap te gaan voor een zeven kilometer lange wandeling door boswachterij Dorst. Via het startpunt bij de Boodschap lopen we richting Oosterhoutseweg. Frans weet te vertellen dat die weg al zo’n 400 jaar bestaat. We lopen het bos in en zien aan de linkerkant de nieuwe bedrijven waar vroeger steenfabriek De Vijf Eiken gevestigd was. Thuis in mijn tuin staan nog twee pilaren die gebouwd zijn met stenen uit die fabriek; de letters VE staan er in gebakken. We volgen het bospad en passeren een flinke heuvel. Dat blijkt vroeger de schietberg te zijn geweest.

Het zandweggetje gaat over in een wat onnatuurlijk aandoend, kaarsrecht pad. Het is inderdaad een aangelegd paadje bevestigd Frans. Hier liep vroeger een treintje dat in karretjes leem vervoerde naar de steenfabriek. De kuilen waar het leem uit gehaald werd, zijn nog talrijk aanwezig en worden leemputten genoemd. De bekendste is natuurlijk het voormalig zwembad Surae. Deze grote waterplas is jaren geleden teruggegeven aan de natuur.

Na een wandeling van vijf kwartier komen we aan bij restaurant Beum in Dorst. Na de lunch vertrekken we voor het laatste deel van de wandeling en passeren het bedrijf Satelliet en sportpark De Leemput. Uiteindelijk komen we weer bij De Boodschap aan.

De Zoutcrisis in Rotterdam in 1963

Op 23 januari 1963 komt er opeens brak water uit de kraan in Rotterdam. Het drinkwater in Rotterdam heeft in de jaren ‘50 en ‘60 geen beste naam. Het water komt uit de Maas en kan alleen met veel chloor drinkbaar worden gemaakt. Het leidingwater in Rotterdam is op 22 januari 1963 plotseling hartstikke brak. Normaal zit er in de Nieuwe Maas 0,35 gram zout per liter water, maar dan meet het drinkwaterbedrijf ineens 3,5 gram zout.

Waterbedrijf DWL aan de Honingerdijk is verrast door de grote hoeveelheid zout in het water. Eigenlijk is het water veel te brak voor consumptie. Maar als het bedrijf geen water zou innemen, dan zou de druk op de waterleidingen wegvallen en zou er grond- of rioolwater in kunnen doordringen. Niet alleen voor Rotterdam, maar tot in Delft dronk men water uit Rotterdam.

“Het water was echt niet meer te drinken”, herinnert oud-medewerker van DWL Anton Havenaar zich. “Het was al vies, maar nu stonk het ook nog. DWL heeft er een heel slechte naam door gekregen". Het leger stuurt 40 vrachtauto’s. Vervolgens worden ze geparkeerd op verschillende punten in de stad om het water uit te delen. Het is vooral bedoeld voor mensen die zoutloos moeten eten.

Niet alleen gewone Rotterdammers hebben last van het zout. Ook de industrie zit met een probleem. Het Rotterdamse bedrijfsleven is een grootgebruiker van leidingwater. DWL heeft uiteindelijk vier dagen lang brak water doorgelaten. Directeur Bijker van DWL wil daarom voortaan niet meer alleen van de Maas afhankelijk zijn voor het drinkwater. Hij wil ook water aanvoeren vanuit andere plekken in de omgeving van Rotterdam. De commissie Drinkwatervoorziening Rotterdam heeft onderzocht waar er spaarbekkens kunnen worden aangelegd. Uiteindelijk krijgt de Biesbosch de voorkeur.

Oude Vergeten Beroepen

Een overzicht van enkele oude vergeten beroepen:

  • Kaaimeester: Hield toezicht op de scheepvaart en de kade.
  • Kaapvaarder: Een legale piraat die met toestemming van de overheid vijandelijke schepen aanviel. De eerste Nederlandse Kaapvaarders waren de Watergeuzen.
  • Kaardenmaker: De maker van kaardenmachines, gebruikt om wol te ontrafelen en evenwijdig te leggen.
  • Kaartenmaker: Een ontwerper en tekenaar van landkaarten en plattegronden.
  • Kaartplaatsnijder: Graveerde drukplaten voor land- en zeekaarten.
  • Kaartschrijver: Tekende kaarten, vaak door bestaande kaarten over te tekenen.
  • Kaaskoppendraaier: Een maker van de houten vormen waarin kaas wordt geperst.

De Kaapvaart in de Nederlandse Geschiedenis

Minder bekend is dat er ook zoiets bestond als legale piraterij. Deze zogenaamde commissie- of kaapvaart werd mogelijk gemaakt doordat overheden - via een commissiebrief - aan kapers toestemming verleenden om schepen van vreemde mogendheden aan te vallen en te beroven.

Het idee was simpel: door formeel particuliere schepen het recht te geven vijandige schepen het leven zuur te maken, kon zonder al te veel kosten een machtspositie op zee worden versterkt. De commissievaarders of kapers kregen duidelijke richtlijnen en dienden steeds verantwoording af te leggen aan de overheid in wier opdracht ze opereerden.

De oorspronkelijke praktijk van het aanvallen en veroveren van vijandelijke schepen en goederen - werd tijdens de 17 eeuw in heel Europa op grote schaal toegepast. Na de oprichting van de eerste Admiraliteit in Nederland, in de stad Veere in 1488, werd de kaapvaart iets meer geïnstitutionaliseerd en wijdverbreid. Het bloeide, vooral van 1551 tot 1556, toen minstens 20 à 30 kaapschepen per jaar vertrokken om de Fransen te achtervolgen en lastig te vallen.

De Strenge Wetgeving Tegenover Barmhartigheid

Het is moeilijk om de strenge wetgeving van de Nederlandse Republiek uit de 17e eeuw op het gebied van kaaphandel en piraterij - en de afkeer van piraterij in het algemeen - te verzoenen met de grillige vrijstelling van gerechtigheid door de Nederlandse rechtbanken.

Buitenlandse kaperschepen (commissievaarders) hadden de vrijheid om, al dan niet met buitgemaakte goederen, gebruik te maken van Nederlandse havens. Aan dit recht was een aantal voorwaarden verbonden. Ze moesten hun eigen vlag voeren en mochten niet verder de rivieren op zeilen dan nodig was om zich voor slecht weer in veiligheid te stellen. De commissievaarder was verplicht zich te melden bij 's lands officieren en hen alle informatie verschaffen.

De Kaartenmaker bij de VOC

Om een onderneming als de VOC succesvol te maken, was het noodzakelijk de reizen naar en van de Oost zo snel en veilig mogelijk te volbrengen. Van belang was dan dat de zeeweg naar de diverse bestemmingen in Azië zo goed mogelijk in kaart werd gebracht en dat men de kennis en middelen had om de positie op zee zo nauwkeurig mogelijk te bepalen.

Eind 16e en begin 17e eeuw kwam het er feitelijk op neer dat Nederlanders het op zee over het algemeen moesten doen met de ervaring van degenen die een dergelijk reis reeds hadden ondernomen en hiervan mondeling of schriftelijk verslag hadden gedaan. Op deze manier kwamen de zogenaamde leeskaarten tot stand.

Leeskaarten belichaamden als het ware een verbale neerslag van ervaringen van anderen. Een tweede hulpmiddel was de zogenaamde paskaart, feitelijk een visuele versie van de leeskaart. De paskaart was voorzien van windrozen en kompaslijnen, waardoor men tot op zekere hoogte zijn koers kon bepalen. Om zo actueel en accuraat mogelijk op het gebied van de scheepvaart te blijven waren kooplieden, schippers en stuurlieden sinds 1616 formeel verplicht de overheden van de VOC, zowel in de Republiek als overzee, alle schriftelijke bescheiden van een reis te overhandigen.

In datzelfde jaar verwierf de VOC een monopolie van de Staten Generaal op de publicatie van kaartmateriaal betreffende de Oost. Vanaf 1619 werd de in de Republiek binnengekomen informatie in Amsterdam systematisch verwerkt door een speciaal gecontracteerde kaartenmaker. In Batavia voorzagen vanaf 1623 kaartenmakers VOC-schepen die actief waren in de -Aziatische vaart van het noodzakelijke materiaal. Omstreeks 1665 had de VOC in Batavia het cartografisch bedrijf ondergebracht in een zogenaamde kaartenmakerswinkel, die onder leiding stond van een baas-kaartenmaker.

De Jaren '80: Een Terugblik

De jaren ’80 was een unieke tijd in de Nederlandse geschiedenis, vol veranderingen en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van cultuur, muziek, mode, technologie en levensstijl.

Snoep uit de jaren '80: Een Zoete Herinnering

Een van de meest memorabele aspecten voor mensen geboren in de jaren ’80 is het snoep. Enkele voorbeelden:

  • Zoute rijen
  • Snoepketting
  • Lik schelpen
  • Zoethout
  • UFO’s
  • Tube kauwgom
  • Plofrijst

Belangrijke Gebeurtenissen

  • De kroning van koningin Beatrix in 1980.
  • De ontvoering van Freddy Heineken in 1983.
  • De val van de Berlijnse Muur in 1989.
  • Nederland ging over naar kabeltelevisie.

Muziek

In Nederland waren bands als Doe Maar, The Nits en The Scene populair. Ook internationale acts als Madonna, Prince, Michael Jackson en Queen waren in deze periode zeer succesvol. Het was een tijd van nieuwe muziekgenres, zoals New Wave en Post-Punk.

Hobby's

Er was bijvoorbeeld een grote interesse in doe-het-zelf-projecten en handwerk, zoals breien, haken en quilten. Daarnaast waren bordspellen, zoals Monopoly en Scrabble, populair en werd er veel gelezen.

labels:

Zie ook: