Als diëtist krijg ik ontzettend vaak vragen over bepaalde producten. De vraag ‘is roggebrood gezond?’ is er bijvoorbeeld eentje die regelmatig voorbij komt. In dit artikel geef ik je mijn antwoord. Disclaimer: van één product zeggen of het gezond of ongezond is, is vrijwel onmogelijk.

Er zijn namelijk altijd meerdere producten nodig om alle benodigde voedingsstoffen binnen te kunnen krijgen. Daarnaast kan het advies per persoon verschillen. Jazeker! Roggebrood is niet weg te denken bij een kop snert op een koude winterse dag, maar kan ook dienen als een heerlijk voedzaam ontbijt of lunch.

Hoewel er brood in de naam zit, lijkt het in geen enkel opzicht op de andere broodsoorten die we kennen. Waar brood vanwege de koolhydraten soms onterecht als ongezond wordt bestempeld, valt roggebrood wél onder de noemer gezond.

Wat is Roggebrood?

Roggebrood is brood gemaakt van rogge. Het kan gemaakt zijn van de hele roggekorrel, dan ontstaat het grove brood dat de meeste mensen kennen als roggebrood. Het kan ook gemaakt zijn van gemalen rogge of (al dan niet volkoren) roggemeel. Rogge is net als tarwe een spelt een graansoort.

Roggebrood is over het algemeen donkerder en compacter dan normaal brood. Ook heeft het een iets andere smaak. Ja, waar dat aan ligt? Roggebrood is eigenlijk gewoon compleet iets anders dan bijvoorbeeld tarwebrood.

Het heeft een totaal andere geur, kleur, structuur én smaak. Het is compacter, stroperiger en heeft grovere korrels. En tja, daar moet je van houden. De bereidingswijze van roggebrood is ook heel anders dan die van tarwebrood.

Roggebrood wordt namelijk niet echt gebakken, maar meer gegaard. Dat proces kan tot zo’n twintig (!) uur duren. Bij de bakker gaat het roggebrood meestal na het gewone brood de oven in. Als de temperatuur al aan het dalen is.

Voedingswaarde van Roggebrood

De algemene voedingswaarden van volkoren roggebrood verschillen niet extreem met die van volkoren tarwebrood of volkoren speltbrood. Qua voedingswaarde ben je met roggebrood goed bezig. Roggebrood bevat in vergelijking tot andere broodsoorten wat minder calorieën en is hoog in vezels.

Zeker het donkere roggebrood. In donker roggebrood zitten ietsje meer suikers, maar daarentegen ook relatief veel ijzer, vitamine B6 en vezel. Om te weten of jouw roggebrood een gezonde keuze is, kun je de ingrediëntenlijst eens checken.

Is er volkoren rogge(meel) gebruikt? Of niet? Bevat het alleen rogge, gist, water en zout? Of zijn er nog andere dingen aan toegevoegd? En wat zijn die toevoegingen dan precies?

Belangrijke Voedingsstoffen in Roggebrood

  • Vezels: In volkoren roggebrood zitten veel vezels.
  • Koolhydraten: De koolhydraten in het brood worden relatief langzaam door het lichaam opgenomen, oftewel de glycemische index van roggebrood is laag.
  • Vitaminen en Mineralen: Daarnaast bevat het onder andere redelijk wat ijzer, kalium en verschillende B-vitamines.

Volkoren Roggebrood: De Beste Keuze

Net als bij normaal brood, kun je bij roggebrood het beste voor de volkoren variant kiezen. De meeste roggebroodsoorten zijn dit echter wel! Ik raad je dan wel aan om voor volkoren roggebrood te gaan, net als bij andere soorten brood.

Vezelrijke volkorenrogge. Roggebrood wordt gemaakt van de graansoort rogge. Bij het maken van roggebrood wordt doorgaans de hele korrel van het graan gebruikt. Dit betekent dat roggebrood in de meeste gevallen een volkorenproduct is. Al wordt soms ook wit tarwemeel toegevoegd.

Als het even kan, kun je het best voor de volledig volkorenvariant kiezen. Witbrood heeft ons lichaam namelijk weinig voedzaams te bieden, maar volkorenbrood zit vol goede bouwstoffen. Dat geldt zeker ook voor volkorenroggebrood. Zo zitten in roggebrood ongeveer 30 procent meer vezels dan in gewoon volkorenbrood. Daar worden je darmen erg gelukkig van.

Roggebrood en Jodium

Een ander verschil is dat normaal brood vaak gemaakt wordt met jodiumhoudend bakkerszout, roggebrood soms met normaal zout. Brood levert ons een relatief groot aandeel van de benodigde jodium. Kies je heel vaak of zelfs altijd voor roggebrood? Check dan eens of het gejodeerd zout bevat.

Zo niet, probeer dan op een andere manier jodium binnen te krijgen (zit bijv.

Vezels en Verzadiging

Hoewel er in roggebrood ook zeker koolhydraten zitten, spreken we hier van langzame koolhydraten met een lage Glycemische Index. De vele voedingsvezels die roggebrood bevat zorgen voor dit verzadigde gevoel en dat je darmen goed werken.

Van roggebrood zit je lekker lang vol. Een ander voordeel van die vezels, is dat onze spijsvertering er de handen vol aan heeft. Sommige vezels worden heel traag afgebroken in de maag en darmen. Andere vezels zelfs helemaal niet. Hierdoor zit je na het eten van roggebrood lekker lang vol.

Bovendien houdt het onze bloedsuikerspiegel stabiel. De koolhydraten in roggebrood worden mede door de vezels namelijk maar langzaam afgebroken tot glucose. Hierdoor komen deze suikers geleidelijker in het bloed terecht. Zo worden hoge bloedsuikerpieken voorkomen, en de bijkomende inkakmomenten ook.

Roggebrood in een Gezonde Leefstijl

Roggebrood pas wat mij betreft perfect in een gezonde leefstijl! Hoewel vetten mensen vaak afschrikken, kan je lichaam de vetten uit roggebrood juist goed gebruiken. Voor een gezonde leefstijl is het namelijk belangrijk om voldoende onverzadigde vetten binnen te krijgen. Al met al is roggebrood dus een goed alternatief voor een boterham of cracker.

Variaties in Roggebrood

Wie niet per se van roggebrood houdt, maar wel z’n smaak wil verbreden en af en toe wil afwisselen: er zijn verschillende soorten roggebrood. Zowel licht als donker. Dat verschil wordt bepaald door de plek waar het brood oorspronkelijk vandaan komt. In het noorden en oosten van ons land wordt roggebrood gebakken van gebroken roggekorrels.

Het binnenste van dit roggebrood is vochtig, het is donker van kleur en wat zoeter van smaak. Als je dit roggebrood te stroperig vindt, zou je ook eens Brabants of Limburgs roggebrood kunnen proberen. In het zuiden wordt roggebrood namelijk wat minder vochtig en minder zoet gemaakt. In Brabant en Limburg bakken de bakkers roggebrood van gemalen rogge en tarwemeel.

Het brood is lichter van kleur en vaster van structuur, met een hardere korst. Vaak wordt er zuurdesem gebruikt, waardoor het wat zuurder van smaak kan zijn en wat meer op ‘gewoon’ desembrood lijkt.

Donker Brood: Niet Altijd Gezonder

Voor elke broodsoort, dus ook roggebrood, geldt dat per 1 juli 2022 moet worden aangegeven of het een wit, bruin of volkorenbrood is naar gelang het gebruik van bloem, meel of volkorenmeel. Hoe donkerder het brood, des te gezonder het er uit ziet. Maar is donker brood werkelijk zo gezond?

De kleur zegt vaak niets over hoe gezond het brood is. Ook zegt de kleur niets over de hoeveelheid vezels van het brood. Vaak is brood donker gekleurd door moutextract (een soort suikerstroop). Door de moutextract lijkt een brood gemaakt van bloem veel gezonder dan het in werkelijkheid is. Bloem bevat nauwelijks nog vezels, vitaminen en mineralen. Zelfs diverse soorten roggebrood zijn gemaakt van bloem.

Tips voor het Kiezen van Gezond Roggebrood

Wil je gezond brood kies dan voor een vezelrijk brood gemaakt van volkorenmeel. Volkorenmeel bestaat uit de gehele graankorrel en bevat namelijk veel B-vitamines, mineralen, zoals ijzer en veel vezels.

  • Lees het Etiket: Kijk dus goed naar de basis van het brood op de ingrediëntenlijst: is het bloem, meel of volkorenmeel?
  • Vraag bij de Bakker: Koop je brood bij de bakker en wil je weten of het van volkorenmeel gemaakt is, dan kun je dat het beste even vragen.
  • Let op Kleurstoffen: De donkere broden worden kunstmatig gekleurd met gebrande mout of zelfs cacaopoeder, om ons te doen geloven dat ze gezond zijn.

Acrylamide in Geroosterd Brood

Feit: Brood dat donkerder dan goudgeel wordt geroosterd, kan acrylamide bevatten. Dit is een stof die kan ontstaan als je zetmeelrijke producten, zoals aardappelen en ­granen roostert, bakt, grilt of frituurt boven de 120 °C. Bij koken ontstaat geen acrylamide. De Europese ­Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) heeft in 2015 ­geconcludeerd dat acrylamide de kans op kanker bij mensen mogelijk verhoogd.

De inname van acrylamide volledig voorkomen is lastig, omdat acrylamide in veel producten zit. Het komt behalve in brood en aardappelen bijvoorbeeld ook voor in ­ontbijtgranen, crackers, biscuits, koekjes, chips, pizza en koffie. Een tip: frituur producten op 175 °C en niet langer dan nodig. Acrylamide komt veelal voor in producten die niet passen in de Schijf van Vijf, die door het Voedingscentrum is opgesteld.

Gevarieerd en ­gezond eten voorkomt dus dat je per ongeluk elke dag een beetje ­teveel van een schadelijke stof zoals acrylamide binnenkrijgt. Een keer een wat donkerder bruin getoaste boterham is niet erg, maar eet het niet iedere dag. ‘Go for gold’, adviseert het Engelse Food Standards Agency.

Roggebrood Revival

Toegegeven, roggebrood is nooit helemaal verdwenen van de Nederlandse keukentafels. De laatste jaren lijkt roggebrood zelfs een kleine comeback te maken als we mogen afgaan op Google-zoekresultaten. Leverde een zoekopdracht naar ‘roggebrood’ over heel 2010 nog een schamele 586 resultaten op, tien jaar later waren dat er 28.700 en over 2024 zelfs 141.000.

Dit zou natuurlijk te verklaren kunnen zijn doordat het internet de laatste jaren sowieso meer volgeplempt wordt. Maar laten we van het positieve uitgaan en veronderstellen dat roggebrood weer enigszins in de lift zit, na een dipje begin deze eeuw. Is die rogge-renaissance verdiend?

Vitaminen en Mineralen in Roggebrood

Roggebrood is niet alleen een goede bron van vezels. Het is ook nog eens rijk aan allerlei vitaminen en mineralen. Net als gewoon volkorenbrood bevat roggebrood bijvoorbeeld calcium, vitamine E en verschillende B-vitaminen. Daarbovenop zit in roggebrood een stuk meer ijzer en ook nog wat vitamine C.

Dat ijzer zit onder meer in de rode bloedcellen, waar het nodig is om zuurstof te vervoeren. Het metaal is dan ook essentieel voor onze weefsels en cellen. Vitamine C heeft allerlei functies in het lichaam, maar verbetert onder meer de opname van ijzer uit plantaardige bronnen (zoals rogge). Een win-win-situatie dus.

Roggebrood vs. Volkorenbrood

Is roggebrood daarmee gezonder dan gewoon volkorenbrood? Mwah, dat niet per se. In volkorenbrood zit bijvoorbeeld weer wat meer magnesium en selenium. Maar roggebrood past wel perfect in je ontbijtroulatie, net als havermout en zuurdesembrood. Want het enige wat nog gezonder is dan gezonde voeding, is gevarieerde gezonde voeding.

labels: #Brood

Zie ook: