Avondmaal vieren. Wat roept dat bij jou aan beelden, gedachten en gevoelens op? In de Stille Week, ook wel Goede Week genoemd, staan christenen stil bij het lijden en sterven van Jezus Christus, de genade die we daarin vinden en wat er aan vooraf moest gaan.

Het Laatste Avondmaal: Een moment van stilte en betekenis

Vandaag wil ik jullie meenemen naar de laatste avond die Jezus met zijn discipelen heeft voor zijn sterven aan het kruis. Vlak voor zijn sterven wil Jezus nog een aantal belangrijke zaken aan zijn discipelen meegeven. Hij houdt als het ware een afscheidstoespraak. Jezus legt de nadruk op het bekendmaken hoe liefdevol en goed zijn Vader is, en dat Hij en de Vader één zijn. Dat ook wij één kunnen zijn in Hem door verbonden te blijven met de Ware Wijnstok. Blijf in Mij, blijf in mijn Woord en blijf in mijn liefde.

De voetwassing: Een daad van liefde en dienstbaarheid

Jezus toonde die avond zijn liefde op een zeer bijzondere manier, namelijk door de voeten te wassen van zijn discipelen. Welke les kunnen wij hier uit halen? Aan de Pascha-maaltijd Jezus en zijn discipelen zijn bij elkaar gekomen om de maaltijd met elkaar te houden. In het evangelie van Johannes, die overigens de enige is die de voetwassing beschrijft, kunnen we lezen dat Jezus wist dat het om de laatste maaltijd zou gaan die Hij met zijn discipelen zou hebben, voor zijn dood. De Pascha-maaltijd is een feestelijke maaltijd waarbij de Joden terugdenken aan het feit dat God hen bevrijd heeft uit Egypte, bevrijd uit de slavernij.

Als je met een club mensen bij elkaar bent, is het al snel rumoerig, iedereen kletst gezellig met elkaar. Dat zal die avond, toen Jezus en zijn discipelen bij elkaar waren, niet anders zijn geweest. Maar dan gebeurt er iets heel opmerkelijks, Jezus doet iets wat niemand ooit had verwacht. Ik kan me goed voorstellen dat er ineens een intense stilte viel. Jezus doet hier dus iets heel opmerkelijks, Hij neemt de taak op zich die meestal door een slaaf werd uitgevoerd. Door zijn mantel af te leggen en de linnen doek om zijn middel te doen, identificeert Jezus zich met een slaaf. Hij laat zien dat Hij is gekomen om te dienen. Jezus toont hier op een zeer opmerkelijke manier zijn liefde aan de discipelen. Zelfs aan Judas, degene die hem enkele uren later zou verraden.

Jezus geeft Zijn discipelen een voorbeeld om te dienen, om nederig te durven zijn. Hij had de mens lief en zijn liefde zou tot het uiterste gaan. Zelfs Zijn vijanden had Hij lief. Het lijkt bijna onmogelijk, en soms vind ik het ook echt moeilijk. Maar ik hoop en bid dat Jezus het in mijn hart wil veranderen. Mag Hij dat ook bij jou doen?

De stilte tijdens de maaltijd: Een moment van reflectie

Aan de maaltijd wordt het stil. Het is de stilte van de heilige Geest die genade uitdeelt door brood en wijn aan iedereen die verlangt naar het goede leven. Het is de Jezusruimte. Aan de maaltijd wordt het stil. Iedereen is er. Iedereen mag er zijn. Want we leven van genade. We leven van Gods goedheid. We leven niet in eigen kracht. We zoeken ons leven buiten onszelf in Jezus Christus. We hebben de vergeving zo nodig. En we snakken naar genezing en bevrijding. Allemaal. Oud en jong. Man en vrouw. Homo en hetero. Ziek en gezond. Hartstochtelijk gelovend en hartstochtelijk twijfelend. Met vreugde in ons hart en tranen in onze ogen en ook met verdriet in ons hart en toch een lach op ons gezicht.

Het Avondmaal: Een feestmaal van genade en verbondenheid

Het Heilig Avondmaal, dat u hier viert, is een heenwijzing naar Gods grote feestmaal dat nog komt. Ook daarvoor nodigt Jezus u uit: kom je ook? Deel in Gods gaven, word gevoed, ervaar de nabijheid van Hem en van elkaar! Als God u uitnodigt voor zijn maaltijd, hier en straks in zijn rijk, dan gaat het Hem er niet om wat u geeft. Nee, Híj wil geven. Hij is gul, een gulle gever van goede gaven. Het maakt Hem niet uit of er armen en bedelaars zitten. Hij heeft maar één doel: mijn huis moet vol worden! En daarom bent ook u en jij welkom bij Hem.

Jezus geeft zijn discipelen van het ongedesemde brood en zegt: kijk, dat ben Ik. Maar Ik word gebroken. Voor jullie. En Hij breekt ter plekke het brood. Hier, pak aan, alsjeblieft, hier heb je een stuk van dat reine brood. Dat is waar dat brood voor staat. Je pakt Hem aan. Jezus. En daarmee zeg je: “van dit brood wil ik leven. Mij ontbreekt het aan heiligheid. Aan mij kleeft nog zoveel zonde, gebrek. Maar ik zoek het bij Jezus, de rechtvaardige, de Heilige. En ik richt me daar ook op. Ik ben niet heilig in de zin van dat ik zondeloos ben. En alleen wie naar zo’n leven verlangt, daar ernst mee maakt, ook al breekt het je soms bij de handen af - die kan dat brood aanpakken. En een nieuwe start maken.

Zo is het ook bij een man die samen met Jezus ergens aan een maaltijd zit. Hoe reageert Jezus op deze vrome woorden, op deze vrome wens? Hij gaat een verhaal vertellen. Een kritisch verhaal. Het is alsof Hij zegt: ja man, dat zal mooi zijn. En ze zijn prachtig, jullie liederen van verlangen naar Gods toekomst. Maar… hoe sta je er zelf tegenover? Of je daar komt, hangt ook van jezelf af, van je reactie op Gods uitnodiging!

De uitnodiging tot het feestmaal: Een oproep tot een nieuw leven

Jezus nodigt de mensen uit: begin een nieuw leven, want Gods koninkrijk komt! Maak je klaar voor het feest! En weet u, zo nodigt Hij nog steeds mensen uit. U en jou en mij! Jezus roept: ga je mee, op weg naar Gods grote feestmaal? Je bent welkom! Word nu al een mens van Gods toekomst, begin een nieuw leven met Mij! Hij roept, ook vandaag.

Als de grote gastheer u uitnodigt voor zijn maaltijd, het Heilig Avondmaal, wat is dán de reactie? Wat zit er toch achter die excuses, toen en nu? Ergens is het toch absurd. Wie wil er nu niet bij een groot feest zijn, wie houdt er niet van een uitnodiging? Waarom zouden zakelijke dingen als akkers of ossen je meer trekken dan een feestelijke maaltijd? Waarom zijn mensen, ook vandaag, liever bezig met duizend dingen dan met het éne nodige? Misschien is het ook wel onze gedachte: wat gaat dat me kosten? Fijn als de Heer mij uitnodigt voor zijn feest, voor een leven met Hem, maar wat zijn de consequenties? Dan zal mij dat geld en tijd en vrijheid gaan kosten, vrees je. Je wilt liever helemaal je eigen ding doen, en je voelt terecht: als je Jezus in je leven toelaat, lukt dat niet meer.

Als een oosterse gastheer zúlke botte afwijzingen, zulke slappe smoesjes als reactie krijgt als in Jezus’ verhaal, dan staat hij voor schut, dan is dat een schande. Wel, de gastheer in Jezus’ verhaal maakt een slimme draai. Hij doet iets wat de genodigden zal beschamen, en hemzelf juist eer zal opleveren. Hij gaat niet schelden, of boos de maaltijd afzeggen, nee, dít doet hij: hij laat alle armen, alle lamme en blinde en kreupele bedelaars uit de stad halen voor het feestmaal. De gerechten zijn klaar, het zou zonde zijn om ze weg te moeten gooien! En door déze mensen nu uit te nodigen zal hij geëerd worden.

“Mijn huis moet vol zijn” - dat is een kernzin in Jezus’ verhaal. Willen de eerst-genodigden niet, dan maar anderen. Dit is een duidelijke steek naar de vrome Farizeeën en Schriftgeleerden, met wie Jezus zo vaak in de clinch lag. God heeft hen genodigd, ze kennen de Bijbel goed. Maar als Jezus komt, willen ze Hem niet volgen,zijn boodschap niet aannemen. Wel, zegt God als het ware, dan maar anderen! Bij tollenaars en zondaars, bij het gewone arme volk vindt Jezus’ boodschap een beter onthaal.

Bij de grote Gastheer is ieder welkom! Ook u en jij! Alleen zij die zichzelf buitensluiten, zullen ontbreken. Als je te druk bent met de dingen van het hier en nu, met akkers en ossen, en de uitnodiging daarom laat gaan. Als je vol bent van jezelf en daarom de gastheer negeert, ja, dán zul je er niet zitten. maar dat ligt aan jezelf, niet aan de gastheer en niet aan zijn uitnodiging. Een feest is het van genade.

Wat zou dat jammer zijn, als één van ons zou moeten ontbreken. De man bij Jezus aan tafel had gelijk: “Gelukkig al wie zal deelnemen aan de maaltijd in het koninkrijk van God!”.

Liederen voor de Stille Week

Zingen in de stille week kan helpen om van binnen stil te worden, rust te vinden, in ontzag en dankbaarheid voor jouw God. De onderstaande liederen passen goed in deze week voor Pasen. Zing en dank je mee?

  1. Aan de maaltijd wordt het stil / Toon mijn liefde
  2. Uw genade is mij genoeg
  3. Zie hoe Jezus leidt voor mij
  4. Welk een vriend
  5. Jezus leven van mijn leven
  6. Wees stil voor het aangezicht van God

Praktische toepassing: Stilte in het dagelijks leven

Omdat de lunch voor een aantal kinderen spanning kan geven en ze elkaar aansteken met hun geluiden, gaan we kijken hoe we het vaker Witte Donderdag kunnen laten zijn. Hoe kunnen we de stilte in het dagelijkse brengen? Samen met begeleiding komen we er op uit om in twee kleine groepjes te lunchen, dat verkleint de interactie tussen de kinderen. De begeleiding spreekt af om onderling tijdens de maaltijd alleen het hoogstnoodzakelijke te zeggen. Tijdens het vrije spelmoment stemmen ze af als dat nodig is en tijdens het opruimen na kindtijd delen ze over hun weekend. Ook wordt er gekeken, wat is dienend voor welke kinderen. Is dat gezellig met ze kletsen of is dat juist meer stil zijn. En het allerbelangrijkste, veel kinderen reageren sterk op de sfeer die begeleiding neerzet. Als zij zich stil voelen vanbinnen, dan lost dat vele geluiden op voordat die gevormd kunnen worden. Deze stille maaltijd ervaring popt vaak op als ik in een diagnostiek casus spanning bij een maaltijd tegenkom.

De stilte van Jezus: Een voorbeeld voor ons

We concentreren ons vanmorgen op die stilte, de eenzaamheid en het gebed van Jezus. Het is slechts een korte mededeling, te midden van de berichten over zijn activiteiten en zijn werkzaamheden en het effect dat daarvan uitgaat. De stilte en het gebed. Ze staan daar zomaar, in één zin. Te midden van alle drukte en lawaai. En als je even de moeite neemt om bij die twee te verwijlen, de stilte en het gebed, dan gaan ze steeds meer spreken.

Jezus zoekt de stilte, de eenzaamheid. Niet om daar te blijven. Hij trekt zich niet terug uit de wereld, hij trekt zich niet terug in een binnenwereld. Het is maar even of de leerlingen zijn er weer, om hem terug te roepen: “Iedereen is naar u op zoek”, en dan gaat het weer onverminderd verder. Daarom ook het gebed. Niet als een vlucht uit de wereld, dat is het gebed nooit - en al het dat wel zou zijn, zou het een pervertering zijn van wat bidden is. Je bidt niet om je terug te trekken, maar juist ook om je des te beter weer op de wereld en op het leven en op dat wat je te doen staat, te kunnen oriënteren. God heeft mijn gebed niet nodig. God weet alles al. Ik heb het nodig, om weer te weten waartoe wij bestaan. Dat speelt allemaal mee, dunkt me, en dat kan ons op ieders eigen manier inspireren.

Ik hoop dat ik duidelijk kan maken wat ik bedoel. Het is de stilte die mij opneemt, die mij omarmt. Is dat ook niet het geheim van het gebed? Het gebed kan ook zo gemakkelijk verworden, tot een koortsachtige activiteit die van mij uitgaat. Mijn verlangens, mijn behoeften, mijn zorgen en mijn vreugden. Niet dat dat er niet mag zijn, maar is het echte bidden niet, dat God in mij bidt. Gebed dat uit de stilte ontstaat, dat uit de stilte opstaat.

labels:

Zie ook: