Gekookte en gebakken aardappeltjes of fijngesneden frietjes, in de Lage Landen zijn we verzot op aardappelen. Het zijn dé klassiekers bij uitstek die elke week een vast plaatsje hebben op het menu. En terecht, ze zijn lekker en je zet ze in een vingerknip op tafel. Tenminste als je verse aardappelen zonder scheuten in huis hebt. Juist omdat aardappelen zo populair zijn, heb je ze standaard in huis.

Handig als je er eentje (of meer) nodig hebt voor een sidedish of voor je favoriete pureerecept. Minder praktisch als je ze niet netjes hebt gestockeerd en er scheutjes uit beginnen te groeien. Voor je het weet moeten de aardappelen de vuilnisbak in. Of toch niet? Kan je aardappelen met scheuten opeten of laat je ze links liggen?

Moet je de uitlopers, of ‘scheuten’ in de volksmond, bij aardappelen wegsnijden of kan je ze zomaar laten zitten? Wel, als je wil genieten van een heerlijke lunch of avondmaaltijd is het aangeraden om ze weg te snijden. In een scheut bevindt zich namelijk een licht giftige stof. Als je te veel van solanine binnen neemt, bestaat de kans dat je even later met hevige diarree of buikpijn van tafel gaat.

Wat zijn uitlopers?

Allereerst is het belangrijk om te weten waardoor uitlopers ontstaan. Wanneer je aardappels even laat liggen of in een te warme omgeving bewaart kunnen ze uitlopers krijgen. Wanneer de aardappelen er al een tijdje liggen en/of in een te warme omgeving worden bewaard, verschijnen de kleine worteltjes uit de aardappelen. Dit zijn de jonge scheuten van de plant waaruit zich een nieuwe plant vormt. Leuk voor als je aardappelen wil kweken in je eigen tuin maar anders ontzettend onhandig.

Je aardappels zien er namelijk in een keer een stuk minder smakelijk uit en voor veel mensen is dit reden om ze weg te gooien. Maar is dat eigenlijk wel nodig? Ja en nee. Anderzijds is het wat overdreven om de hele aardappel weg te gooien. Je kunt de uitlopers namelijk heel goed afsnijden en de rest opeten.

Solanine: Een natuurlijke gifstof

Wanneer je aardappels - of aardappelen, het mag allebei - te lang laat liggen, kunnen ze uitlopers krijgen; een soort witte worteltjes. Datzelfde gebeurt wanneer je ze niet op de juiste manier bewaart. In het kader van duurzaamheid - en je portemonnee - wil je natuurlijk geen voedsel verspillen. Zijn aardappels met uitlopers nog eetbaar of moeten ze toch de GFT-bak in?

Elke aardappel bevat solanine, een stof die de knol beschermt tegen schimmels, insecten en wormen. Het is een natuurlijke gifstof, die onder invloed van licht ontstaat in de schil en in de uitlopers van de aardappelen. Je kunt het herkennen aan de groene plekken op aardappels. In tomaten kan trouwens een verwante stof voorkomen: tomatine. Dit komt uitsluitend voor in onrijpe (groene) tomaten.

Zowel solanine als tomatine zijn giftig in grote hoeveelheden. Ze werken in op het zenuwstelsel en de spijsvertering. Je kunt er bijvoorbeeld buikpijn, diarree, slaperigheid en lusteloosheid van krijgen. Ook wordt gezegd dat deze stoffen een negatieve invloed hebben op je gewrichten. De gifstoffen worden nauwelijks afgebroken door verhitting.

Het solaninegehalte van aardappelen kan overigens sterk variëren. Voor aardappelen is er een toegelaten maximumgehalte vastgesteld. Dit is 20 milligram solanine per 100 gram aardappel. Tegenwoordig worden aardappelrassen geteeld met lagere solaninegehalten. Maar door beschadiging of het bewaren van de aardappelen in (zon)licht of in een koude en vochtige omgeving, stijgt het solaninegehalte van aardappelen.

In de uitlopers van oudere aardappelen en in de schil van onrijpe aardappelen kan namelijk de stof solanine voorkomen. Het solaninegehalte van aardappelen kan sterk variëren. Tegenwoordig worden aardappelrassen geteeld met lagere solaninegehalten. Maar door beschadiging of het bewaren van de aardappelen in (zon)licht of in een koude en vochtige omgeving, kan het solaninegehalte van aardappelen stijgen.

Bewaar aardappelen daarom op een donkere, koele en droge plaats en schil bruine, beurse en groene plekjes goed weg. Bewaar aardappelen daarom op een donkere, koele en droge plaats zoals de kelder of een berging.

Wel of niet eten?

Over het algemeen is het veilig om aardappelen met uitlopers op te eten. Mits de aardappelen nog stevig zijn en geen andere plekken heeft die kunnen wijzen op bederf. Denk aan groene plekken, rotte plekken of een vreemde geur. Als het het geval is is het beter om de aardappelen weg te doen. Waar komt de waarschuwing voor aardappelen met uitlopers dan vandaan?

Enerzijds klopt het dat je de uitlopers van aardappels beter niet kunt eten. Ze bevatten namelijk solanine, een giftige stof waarmee de aardappel zich beschermd tegen schimmels en insecten. Solanine ontstaat onder invloed van licht in de schil en uitlopers van aardappelen. De uitlopers zelf bevatten de stof solanine. Dit is een giftige stof die ook in de groene plekken op aardappelen voorkomt. Krijg je teveel van deze stof binnen, dan kun je hier flink beroerd van worden. Denk aan misselijkheid, braken en hoofdpijn.

Maar geen nood, als je ze er goed afsnijdt is er niks aan de hand. Als je die ruim wegsnijdt is er niets aan de hand. Schil bovendien bruine, beurse en groene plekjes goed weg, ook wanneer de aardappels in de schil worden gegeten. Ja, groene, bruine en beurse plekken en uitlopers moet je goed wegsnijden uit aardappels. Van dit stofje kun je overigens flink buikpijn, diarree of koorts krijgen. Maar... dan moet je er wel kilo’s van eten per dag. Mocht je een keer een kleine hoeveelheid binnen hebben gekregen dan is dus er niks aan de hand.

Solanine is namelijk alleen in hele grote hoeveelheden giftig. Je kan dus gerust een hele gezinszak friet opeten zonder bang te zijn voor buikklachten. Eet je toch wel een stuk aardappel met solanine erin, dan kun je een branderige tong en een bittere smaak ervaren. Gelukkig kan zo’n klein stukje giftige aardappel geen kwaad. Pas in grote hoeveelheden wordt solanine gevaarlijk, en kan het tot diarree, overgeven, en duizeligheid leiden. In uitzonderlijke omstandigheden kun je er zelfs bewusteloos van raken, of problemen krijgen met je hart of ademhaling.

Aardappelen met uitlopers zijn vaak wat taaier en bevatten minder vitamines. De uitlopers hebben nog 2 nadelen: ze maken de aardappel taaier en het vitaminegehalte daalt. Weetje: Aardappels met uitlopers zijn vaak wel taaier en bevatten minder vitamines. Eet je het liefst de aardappel in de schil? Dan zijn verse aardappelen het beste geschikt.

Het ruim wegsnijden van uitlopers (en groene plekken) is dus wel geen goed idee. Maar om er zelf ook zeker van te zijn dat je aardappelen niet giftig zijn, kun je ze het best even onder de loep houden.

Wat te doen met uitgelopen aardappels?

  • Snijd uitlopers ruim weg.
  • Schil bruine, beurse en groene plekken goed weg.
  • Gebruik verse aardappelen voor consumptie met schil.

Voorkomen is beter dan genezen

Toch is het beter om te voorkomen dat je aardappelen uitlopers vormen. Wanneer je de aardappels goed bewaart, zul je zien dat er bijna nooit uitlopers op zullen ontstaan. Het beste kun je aardappels op een donkere, droge en koele plaats bewaren. De beste plek om ze te bewaren? Op een koele, droge en donkere plek. Denk bijvoorbeeld aan een kelder of berging. Bewaar aardappelen daarom niet te lang, in het donker en niet te warm, bij voorkeur in de kelder of kelderkast. Dan komen er niet zo snel uitlopers aan de aardappelen.

Aardappelen bewaar je bij voorkeur op een droge, koele en donkere plek. Tussen de 7 en 10 graden Celsius is ideaal voor aardappelen. Denk hierbij aan plekken als een berging, garage of kelder. En ook de afsluiting van licht en zon is van belang. Komt er teveel licht bij de aardappelen? Dan krijgen ze groene plekken.

Te hoge temperaturen zorgen namelijk voor uitlopers. Ook kunnen uitlopers ontstaan door een te grote hoeveelheid vocht. Een droge, koele en donkere voorraadkast is dus een must. ‘Bewaar op een koele, donkere plek’ is het advies van menig aardappelverpakking. Het veelzijdige knolgewas blijkt geen zonneaanbidder. Maar wat maakt de aardappel tot zo’n liefhebber van de duisternis? En wat gebeurt er als ze toch met hun schilletje in de zon komen? Als je jouw zak piepers in de zon laat staan, gaat de aardappel aan de groei. Er komen uitlopers en groene plekjes op de aardappel. Liggen je aardappelen al een tijdje in de zak te wachten? Ook dan is de kans groot dat-ie uitlopers krijgt.

Een andere manier om uitlopers te voorkomen, is door je aardappels niet te lang te bewaren. Na ongeveer twee tot vier weken hebben ze de beste tijd gehad en doe je er goed aan om de overgebleven aardappels lekker op te eten.

Aardappelen kweken

Wil je de aardappelen met uitlopers liever niet meer eten, dan kun je ze ook nog altijd planten in bijvoorbeeld een lege potgrondzak. Gelukkig kun je uitgelopen aardappels nog gewoon eten, dus weggooien is niet nodig. Of je kweekt er nieuwe aardappelen mee Als je uitgelopen aardappels liever niet opeet, dan kun je ze altijd nog poten. Zo hoef je niets weg te gooien en heb je binnen een paar maanden je eigen verse aardappelen.

Zet een lege potgrondzak of juten zak op een beschut plekje waar hij minstens 4 uur per dag zon krijgt en beschermd is tegen regen en vorst. Vul de zak met een dikke laag potgrond (ca. 20 cm). Duw twee tot drie aardappelen op gelijke afstand van elkaar in de aarde met de scheuten omhoog. Bedek de aarde.

Geef de aardappelen na het potten meteen water. Blijf daarna regelmatig water geven. De aarde moet altijd vochtig aanvoelen, maar het water mag er niet bovenop staan. Na een kleine week komen de eerste scheuten tevoorschijn. Laat deze groeien tot ze ongeveer 15 cm hoog zijn. Vul dan een laag van 10 cm aarde bij.

Vul zo om de drie weken aan met aarde tot de plantzak vol is. Na enkele maanden kun je oogsten. Snijd de zak open en haal je aardappelen eruit.

Tips voor het kopen van aardappelen

Eet je aardappelen in de schil, neem dan daarvoor zo vers mogelijke aardappelen zonder uitlopers. Koop aardappelen eens rechtstreeks bij de boer. Heerlijk, als ze net geoogst zijn. De aardappelen bevatten dan ook nog geen uitlopers. En als je dan op de fiets springt om een kilootje te kopen, neem dan van die handige katoenen groentenzakjes mee. Dat scheelt weer verpakkingmateriaal.

labels: #Aardappel

Zie ook: