Allergische reacties op fruit, waaronder kaki fruit, komen regelmatig voor. In de dermatologische praktijk rapporteren patiënten met constitutioneel eczeem regelmatig voedselallergische klachten. Fruit allergie is een voedselallergie. Een voedselallergie is een vorm van voedselovergevoeligheid. De allergische vorm wordt ook wel voedselallergie genoemd.

Voor het kunnen optreden van voedselallergische reacties dient eerst sensibilisatie voor een allergeen te hebben plaatsgevonden. Bij sensibilisatie worden specifieke IgE-antistoffen (sIgE) aangemaakt gericht tegen een onderdeel (epitoop) van de allergene eiwitten. Bij het directe type allergie worden in het lichaam antistoffen gemaakt van het type IgE die specifiek gericht zijn tegen het allergeen.

Oorzaken van een Kaki Fruit Allergie

Pollengerelateerde voedselallergie, zoals het paraberksyndroom, komt frequent voor bij eczeempatiënten. In het geval van pollengerelateerde voedselallergie treedt er primair sensibilisatie op voor een inhalatieallergeen, waarna vervolgens ook klachten optreden bij ingestie van voedingsmiddelen, zoals bepaalde soorten fruit, groente, pinda en noten. Kruisreactiviteit treedt op als sIgE gericht tegen (een epitoop van) een allergeen overeenkomstige epitopen herkent op andere soortgelijke allergenen. De meest bekende en meest voorkomende voedselallergie veroorzaakt door kruisreactiviteit is het paraberksyndroom en daarom zal de focus hierop liggen in dit artikel.

Berkenpollengerelateerde voedselallergie is de meest voorkomende voedselallergie in Nederland en wordt ook wel het paraberksyndroom genoemd. Berkenpollen treden hierbij op als primaire sensibilisator, maar via kruisreactiviteit spelen ook pollen van andere bomen uit de berkenfamilie (Betulacae) een rol, zoals de els en de hazelaar. Het paraberksyndroom is een voedselallergie geassocieerd met veelal milde orale allergiesymptomen.

Mensen met het paraberksyndroom hoeven echter niet voor alle bovengenoemde voedingsmiddelen allergisch te reageren. Het klinische belang van een kruisallergie is niet altijd goed te voorspellen bij de individuele patiënt.

De rol van PR-10-eiwitten

De allergenen verantwoordelijk voor het paraberksyndroom behoren tot groep 10 van pathogenesegerelateerde eiwitten (PR-10) die in de natuur een rol spelen in de afweer van planten tegen onder andere pathogene micro-organismen. PR-10-eiwitten komen voor in een groot aantal plantenfamilies, waarvan de belangrijkste genoemd staan in tabel 1 (bij boompollen).

Symptomen van een Allergische Reactie op Kaki Fruit

De symptomen zijn over het algemeen mild van aard. Een allergie betekent dat u overgevoelig bent voor een bepaalde lichaamsvreemde stof of stoffen. Deze stoffen heten allergenen. Zodra iemand met een allergeen in aanraking komt, ontstaat er dus een allergische reactie als afweerreactie van het lichaam. Deze reactie ontstaat vaak gelijk na het contact met het allergeen, maar klachten kunnen ook uren na het contact pas ontstaan.

De klachten die optreden bij het paraberksyndroom zijn veelal mild, en bestaan uit het orale allergiesyndroom (OAS). De klachten bij OAS ontstaan meestal snel nadat het voedingsmiddel in de mond is gestopt en verdwijnen meestal enkele minuten na het doorslikken of uitspugen. De klachten kunnen bestaan uit een jeukende of tintelende mond of lip en een mild gevoel van zwelling van mond, keel of lippen. De meeste mensen vinden deze klachten vervelend en stoppen met eten.

Gaande met (een gevoel van) zwelling of blaren. De klachten verdwijnen doorgaans binnen tien tot dertig minuten. In de literatuur zijn echter ook ernstige reacties gerapporteerd bij het eten van tropisch fruit, waaronder jackfruit, kakifruit en mispel, alle gelinkt aan het paraberksyndroom.

Krijg je steeds andere klachten? Je kunt lichte allergische klachten van je mond of keel krijgen als je een allergie hebt voor iets anders. Je hebt bijvoorbeeld hooikoorts. De eiwitten van sommige soorten fruit, groente en noten lijken erg op sommige eiwitten die in pollen zitten. Dit is niet hetzelfde als een voedsel-allergie. Je kunt de fruit, groente of noten gewoon blijven eten.

Als iemand in korte tijd grote hoeveelheden eet of drinkt van het betreffende voedingsmiddel wordt deze kans wel groter. Soms zijn de OAS-klachten erger gedurende het pollenseizoen. Sommige mensen hebben alleen OAS-klachten bij het eten van een verse appel als de bomen in bloei staan en niet in de rest van het jaar.

In extreme situaties kan anafylaxie optreden. Symptomen zijn ademhalingsmoeilijkheden, een lage bloeddruk en een vertraagde hartslag. De ernstigste vorm kan in enkele minuten tot de dood leiden, wanneer deze niet meteen wordt behandeld. Ernstige anafylactische reacties bij een fruitallergie zijn echter zeldzaam.

Spoed

Bel direct de huisarts, de huisartsen-spoedpost of 112 als je opeens 1 of meer van deze klachten hebt:

  • Je hebt klachten die je herkent van een erge allergische reactie die je eerder hebt gehad.
  • Je ademt moeilijk of hoort een piepend geluid bij het ademen.
  • Je stem klinkt plotseling hees.
  • Je tong of keel wordt dik.
  • Je wordt duizelig of valt flauw.

Deze klachten passen bij een erge allergische reactie. Heb je een allergie-pen, gebruik die dan. Bel daarna meteen de huisarts, de huisartsen-spoedpost of 112.

Diagnose van een Kaki Fruit Allergie

Het diagnosticeren van een paraberksyndroom begint, net als bij elke andere voedselallergie, met een nauwkeurige anamnese, gevolgd door het aantonen van sensibilisatie. De diagnostiek begint met een zorgvuldige anamnese en het aantonen van sensibilisatie voor boompollen en indien mogelijk kruisreagerende voedingsmiddelen. Hierbij bestaan echter enkele potentiële valkuilen.

Bij de anamnese is het van belang na te gaan of er sprake is van hooikoortsklachten. Bij OAS-klachten op verdachte verse, onbewerkte voedingsmiddelen (bijvoorbeeld appel of kers), ondersteunt het de diagnose sterk als de bewerkte, verhitte variant wel verdragen wordt (bijvoorbeeld appeltaart, helder appelsap uit pak of kersen uit blik). De invloed van bewerking geldt vooral voor fruit, groente en soja. Noten en pinda’s kunnen ook na bewerking nog (milde) klachten geven bij patiënten.

Het bevestigen van sensibilisatie voor pollen en het voedingsmiddel is wenselijk, door middel van een huidpriktest (skin prick test, SPT) of het bepalen van sIgE in het bloed. Hiervoor wordt veelal gebruikgemaakt van extracten. Bij het testen op extracten bestaat er een kans op een vals-positieve en vals-negatieve uitslag.

De beperkingen van extracten zijn niet van toepassing bij het gebruik van de prick-to-prick test (PTP), waarbij direct met verse maar ook bewerkte voedingsmiddelen getest kan worden. Desondanks is het in de dagelijkse praktijk een zeer belangrijk diagnostisch hulpmiddel. De beperkingen van extracten kunnen grotendeels opgelost worden door gebruik te maken van component-resolved diagnostics (CRD), waarbij sIgE tegen individuele allergene eiwit- ten kan worden aangetoond.

Daarom zal het in de praktijk nodig zijn om de diagnose te stellen op basis van een passende anamnese met bewezen sensibilisatie voor berkenpollen. Bij twijfel kan altijd verwezen worden naar een gespecialiseerd centrum om eventueel aanvullende diagnostiek of een voedselprovocatie uit te voeren. Ten slotte is het van belang om te realiseren dat de hoogte van de sIgE-titer niet correleert met de ernst van de allergische symptomen. Wel maakt een hoge sIgE-titer de kans op de aanwezigheid van een allergie groter.

Aanvullende Onderzoeken

  1. De prik-priktest: Hierbij prikt de verpleegkundige met een lancet door de verdachte vers fruit (bijv. een appel) en prikt met hetzelfde lancet vervolgens op de binnenzijde van uw onderarm. Zo kunnen er meer dan 1 voedingsmiddel worden getest. Na 20 minuten wordt de test beoordeeld. Indien er een duidelijke kwaddel ontstaat op de plaats waar het allergeen is ingeprikt , kan er sprake zijn van een allergie van het directe type voor dot allergeen.
  2. In het bloed kunnen de specifieke IgE antistoffen tegen bepaalde voedingsmiddelen worden aangetoond. De betrouwbaarheid van het bloedonderzoek is echter minder dan die van de huidtesten. LET OP: Door kruisallergie zijn huid-en bloedtesten soms positief zonder dat er sprake is van een klinisch relevante allergie voor de geteste allergenen.
  3. Dit is de gouden standaard voor het aantonen van een allergie voor een voedingsmiddel. Het verdachte voedingsmiddel wordt daarbij onherkenbaar verwerkt in bijv. een tablet of capsule en ingenomen via de mond. Ook neemt de patiënt (maar niet gelijktijdig !) een capsule in waar niets in zit (= neptablet of placebotablet). De volgorde van inname is willekeurig en door het lot bepaald. Wanneer er klachten optreden voor het ingenomen voedingsmiddel is een allergie voor dit middel aangetoond. De test wordt dubbelblind genoemd omdat zowel de onderzoeker als de patiënt beide niet op de hoogte zijn welke capsule is ingenomen, de neptablet of de tablet bevattende het voedingsmiddel.

Behandeling van een Kaki Fruit Allergie

De behandeling van het paraberksyndroom bestaat primair uit dieetadviezen. De behandeling bestaat uit het vermijden van de vruchten, noten en/of groentes waar je op reageert. Helaas is er geen behandeling waardoor je van deze allergie kunt genezen. Gelukkig zijn de klachten over het algemeen mild en niet ernstig.

Er bestaat echter een risico dat patiënten uit angst voor allergische klachten het meeste fruit en groenten gaan vermijden, met een onvolwaardig dieet als gevolg. Daarnaast bestaat er voor atopische patiënten bij langdurig vermijden juist een risico op het ontwikkelen van een voedselallergie. Daarom is adequate voorlichting, eventueel onder begeleiding van een diëtist met kennis van voedselallergie, van belang.

Zoals besproken is de mate van kruisreactie individueel bepaald. In principe hoeven alleen voedingsmiddelen die klachten geven vermeden te worden. In de praktijk gaat het veelal om een beperkt aantal verse, onbewerkte producten. Niet alle producten uit een familie hoeven klachten te geven. Daarnaast kan er sprake zijn van klinisch irrelevante sensibilisatie. Sensibilisatie alleen is onvoldoende om tot vermijding over te gaan. Bovendien kunnen er verschillen zitten in de mate van klachten tussen rassen, zoals bij de verschillende appelrassen.

Niet alle producten uit een familie hoeven klachten te geven. Daarnaast kan er sprake zijn van klinisch irrelevante sensibilisatie. Sensibilisatie alleen is onvoldoende om tot vermijding over te gaan. Bovendien kunnen er verschillen zitten in de mate van klachten tussen rassen, zoals bij de verschillende appelrassen.

Er zijn meerdere (niet-gerelateerde) fruitsoorten die in principe wel verdragen worden door patiënten met paraberksyndroom, namelijk citrusvruchten (sinaasappel, mandarijn, grapefruit), druiven, banaan, passievrucht en blauwe bessen. Bij milde klachten op berkenpollengerelateerde producten kan een patiënt in principe proefondervindelijk nagaan welke producten vermeden dienen te worden. Frequente ingestie van voedingsmiddelen die (redelijk) verdragen worden, kan uiteindelijk resulteren in tolerantie.

Patiënten kunnen tijdens het ziektebeloop ook voor meer paraberkgerelateerde voedingsmiddelen allergisch worden.

  1. De sterke afname van allergeniciteit bij bewerking geldt vooral voor fruit en groenten.
  2. Zeer verse producten geven vaker klachten en soms ook ernstige klachten.
  3. Exotische vruchten die patiënten nog nooit hebben geconsumeerd, bijvoorbeeld in het buitenland, kunnen via kruis- reactiviteit klachten geven. Deze klachten kunnen soms zelfs ernstig zijn.

Om de klachten sneller weg te laten trekken kun je een hooikoortstablet innemen. De eiwitten waar iemand op reageert zijn ‘thermolabiel’, dit betekent dat ze hun structuur verliezen als ze verwarmd of (sterk) gekoeld worden. Dit betekent dus dat verhitte en verwerkte vruchten en groenten geen klachten meer kunnen geven.

Bewerkt fruit en groenten zoals bijvoorbeeld appeltaart (gebakken in oven) of kersen uit blik (verhit geweest) kunnen gewoon gegeten worden.

Medicatie

Wanneer de diagnose fruit allergie is gesteld, kunnen maatregelen worden genomen. Fruit allergie kan niet worden genezen.

  • Antihistaminica: Een antihistaminicum is een medicijn dat een allergische reactie onderdrukt. Het blokkeert de werking van histamine. Histamine is verantwoordelijk voor het ontstaan van allergische klachten. Een antihistaminicum kan over het algemeen oraal worden ingenomen.
  • Epinefrine: Een ander woord voor epinefrine is adrenaline. Adrenaline wordt toegediend in geval van een anafylactische shock. Patiënten met een hoog risico op anafylaxie hebben een auto injector pen. Deze bevat een dosis adrenaline die kan worden geïnjecteerd in de huid. Een omstander zal deze moeten toedienen, als een patiënt anafylactisch reageert.

Het is daarom zaak om de leefregels die u van uw huidarts heeft gekregen goed op te blijven volgen en zoveel mogelijk inname van de voedingsmiddelen waarvoor u allergisch op reageert te blijven vermijden.

Kruisbesmetting

Bovendien kan men door middel van kruisbesmetting in aanraking komen met het fruit waar men allergisch voor is. Kruisbesmetting is het besmetten van een voedingsmiddel met een allergeen. Dat kan gebeuren door het voedingsmiddel niet goed te scheiden van andere voedingsmiddelen. Ook ongewassen handen, bestek of serviesgoed kunnen hiertoe leiden.

Dieetadviezen

1. Vermijding van het oorzakelijke allergeen vormt de basis van de behandeling van allergische aandoeningen. 2. 3. 4. Vermijden van inname van die voedingsmiddelen waarvoor u allergisch bent gebleken, vooral wanneer u een anafylactische shock hebt doorgemaakt. De meeste- maar niet alle- allergenen van fruit en groenten zijn thermolabiel, d.w.z. dat ze bij het koken worden vernietigd en daarna dus niet meer allergeen worden. Bijv.

Als er een boompollenallergie is, is het verstandig om voorzichtig te zijn met sojadranken. Als je in korte tijd hier veel van drinkt kan het zijn dat er niet genoeg maagzuur is om dit volledig te inactiveren en geeft dit een verhoogde kans op een uitgebreidere allergische reactie.

Indien er klachten zijn na het eten van noten en/of pinda is er ook een verhoogde kans op een echte voedselallergie. Verhitting of roosteren helpt hierbij vaak ook niet. Overleg met je arts of je noten/pinda mag eten. Als je noten en/of pinda al eet zonder klachten kun je dit gewoon blijven doen.

Er is geen reden om voedingsmiddelen die gewoon gegeten worden zonder klachten opeens te gaan vermijden omdat er een verhoogde kans is op OAS.

Voedingsmiddelen uit het rijtje waarvoor u niet allergisch reageert kunt u gewoon blijven eten; hierdoor stelt u uw afweersysteem in om een tolerantie op te bouwen.

Op het moment dat een persoon allergisch is voor verschillende soorten fruit, kan er een tekort aan verschillende vitamines en mineralen ontstaan. Dit tekort kan vooral voor vitamine C, kalium en voedingsvezels ontstaan. Om voldoende vitamine C en kalium binnen te krijgen, kunnen andere soorten fruit en groente gebruikt worden.

Een persoon met een fruit allergie kan op andere voedingsstoffen reageren. Wanneer hiertussen een wisselwerking optreedt, is er sprake van een kruisreactie.

Alternatieve geneeskunde

De alternatieve geneeskunde heeft een aantal behandelingen tegen allergieën. Een fruit allergie wordt behandeld door een bepaalde fruitsoort of verschillende soorten fruit te verwijderen uit het eetpatroon.

Producten gemaakt van het soort fruit waar een allergische reactie voor kan plaatsvinden, dienen vermeden te worden om klachten te voorkomen. Sommige fruitsoorten kunnen wel in gekookte vorm verdragen worden, zonder dat er allergische reactie plaatsvindt.

Tips

  • Ga allergenen uit de weg.
  • Houd een voedingsdagboek bij. Hierin schrijft u op wat u die dag heeft gegeten. Doe dit voor iedere maaltijd maar ook voor alle tussendoortjes.

Tabel 1. Vaak en minder vaak voorkomende voedselallergieën door kruisreactie met inhalatieallergenen.

Vrij naar Werfel et al. * Deze kruisreactie is gelinkt aan sensibilisatie voor de niet-specifieke ‘lipid transfer proteins’ (nsLTPs). Hoe primaire sensibilisatie voor nsLTPs verloopt, is nog niet volledig opgehelderd.

Voor actuele pollentelling kunt u online kijken op de pollenradar van het LUMC.

Verse pitvruchten Rauwe groenten Boomnoten Overige
Appel Wortel Amandelen Soja, pas met name op met sojadranken, Jackfruit, Kaki
Peer Selderij Walnoot Kers
Perzik Pecannoot
Nectarine Paranoot
Abrikoos Macadamianoot
Meloen Hazelnoot
Pruim Soja

labels:

Zie ook: