Veel mensen hebben regelmatig last van buikpijn. Buikpijn kan veel oorzaken hebben. Daarom is het vaak moeilijk de goede oorzaak te achterhalen. De type klachten en hevigheid kunnen per persoon verschillen. De beleving van buikpijn is voor iedereen anders.

Mogelijke Oorzaken van Buikpijn

Buikpijn kan op verschillende plaatsen in de buik voorkomen en soms samengaan met andere klachten zoals misselijkheid of opboeren. Soms is de buikpijn verklaarbaar, maar ook heel vaak onverklaarbaar. Het kan veroorzaakt worden door een aandoening, maar ook door leefstijlfactoren.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Het is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de Nederlanders er last van. PDS is van persoon tot persoon verschillend. Soms heeft iemand lichte problemen, bij anderen zijn de klachten ernstig. De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. De hevigheid van de pijn verschilt per persoon en periode. De pijn kan zeurend zijn of juist bestaan uit hevige krampen of steken.Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Het zou tussen de oren zitten. Dat kwam mede doordat er geen duidelijke lichamelijke oorzaak kon worden gevonden. Tegenwoordig is het duidelijk dat PDS geen psychische oorzaak heeft.

Oorzaken van PDS

De oorzaak van PDS is niet precies bekend. De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Wel is de kennis over oorzaken en het ontstaan van PDS de laatste jaren toegenomen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen. Onze hersenen en darmen staan voortdurend met elkaar in verbinding. De communicatie tussen hersenen en darmen verloopt via ons zenuwstelsel. We kunnen dit niet bewust zelf sturen of beïnvloeden. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan. Het lijkt erop dat de darmen te veel of te sterke signalen naar de hersenen sturen waarna de hersenen weer te veel en te sterke signalen naar de darmen sturen. Dit kan verklaren dat mensen met PDS gevoeliger blijken te zijn voor pijnprikkels in de darmen.Het is niet altijd duidelijk waardoor de verstoring ontstaat, maar het stofje serotonine (gelukshormoon) lijkt een rol te spelen. Een veranderde aanmaak van serotonine kan invloed hebben op de darm-en hersenfunctie. Dit verklaart het mogelijke verband tussen emoties en darmklachten.Een theorie over PDS is dat het kan ontstaan door schade aan de darmwand, bijvoorbeeld na een ontsteking of infectie. Hierbij worden zenuweinden in de slijmvliezen van de darm gevoeliger. Dit kan klachten, zoals diarree of verstopping veroorzaken. In onze darmen leven miljarden bacteriën. Dit noemen we ook wel het microbioom. Dit zijn alle micro-organismen die wij met ons meedragen. Deze bacteriën doen veel goeds voor de spijsvertering. De samenstelling van het microbioom van mensen met PDS verschilt van die van gezonde mensen. Een van de andere theorieën is dat bepaalde darmbacteriën verantwoordelijk zouden zijn voor het ontstaan van PDS klachten. Het is belangrijk om het microbioom in balans te houden. Vaak ontstaat PDS na een maag-darmontsteking of een voedselvergiftiging.De genoemde factoren kunnen PDS veroorzaken, maar niet iedereen krijgt PDS. Waarschijnlijk is er ook sprake van een aanleg om PDS te krijgen en speelt erfelijkheid een rol.

Symptomen van PDS

Buikpijn is de meest voorkomende klacht bij PDS. De klachten zijn vaak overdag, maar soms juist ook ’s avonds en ’s nachts. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Soms wisselt dit zelfs op dezelfde dag. Veel mensen hebben een opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik. De klachten worden meestal erger in de loop van de dag en na het eten.

Diagnose en Behandeling van PDS

Om te bepalen of je PDS hebt, stelt je huisarts vragen over je klachten en onderzoekt je buik. Op basis van de Rome IV-criteria wordt de diagnose gesteld. Soms is ook nog onderzoek van bloed of ontlasting nodig om de diagnose te stellen.Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. Wat voor de ene persoon werkt, heeft bij de ander geen effect. Je moet dus, samen met je arts of diëtist, op zoek naar een aanpak die voor jou werkt. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen. Helaas worden de meeste mensen met PDS niet volledig klachtenvrij met een behandeling.

Medicijnen bij PDS

Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen. Er zijn verschillende middelen die de ontlasting zachter kunnen maken en kunnen helpen als je vooral last hebt van verstopping of als je ontlasting moeizaam verloopt. Bulkvormers zijn middelen die dezelfde eigenschappen hebben als niet-oplosbare voedingsvezels. Bulkvormers binden water vast en maken hierdoor de ontlasting zachter. Darmprikkelende middelen activeren de darmbeweging door een chemische prikkeling van de darmwand. Voorbeelden zijn bisacodyl en natriumpicosulfaat. Als je vaak last hebt van diarree kan je arts een diarreeremmer voorschrijven. Dit medicijn zorgt ervoor dat de ontlasting wat vaster wordt. Een voorbeeld is loperamide met als merknamen Imodium® en Diacure®.

Andere Behandelingen

Naast medicijnen zijn er andere middelen die een positief effect kunnen hebben op de klachten bij PDS. Al tientallen jaren is pepermuntolie een aanbevolen middel voor de behandeling van PDS. Probiotica is een verzamelnaam voor producten met goede darmbacteriën die de microbioom kunnen ondersteunen. Je huisarts kan hierover meer informatie geven en je eventueel doorverwijzen. Voorbeelden van effectieve therapieën bij PDS zijn hypnotherapie, cognitieve gedragstherapie of bekkenbodemfysiotherapie. Van hypnotherapie/hypnose is wetenschappelijk bewezen dat ongeveer 70 % van de mensen met PDS er baat bij heeft.

Voeding en Buikpijn

Voeding speelt een grote rol bij PDS. Vrijwel alle patiënten geven aan dat voeding van invloed is op hun klachten en dat bepaalde voedingsmiddelen klachten kunnen verergeren en andere deze juist weer kunnen verminderen. Veranderingen in de voeding hebben niet altijd bij iedereen meteen effect. Het kan soms wel enkele weken duren voordat een effect merkbaar is. Welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken is heel wisselend per persoon.Om erachter te komen welke voeding bij jou klachten geeft, kun je het FODMAP-dieet doen onder begeleiding van een diëtist (zie hieronder). Een voedingsadvies is altijd een advies op maat. Als je zelf voedingsmiddelen mijdt omdat je denkt dat je er klachten van krijgt, bestaat het gevaar dat je voeding uiteindelijk heel eenzijdig wordt. Hierdoor kunnen tekorten aan voedingsstoffen ontstaan, zoals bepaalde vitamines en mineralen. Daarom is het aan te raden om voor voedingsadviezen altijd naar een diëtist te gaan.

FODMaP Dieet

FODMaP Dit is een redelijk nieuw dieet. Bij dit dieet vermijd je FODMaP rijke producten. Dit werkt erg goed bij mensen met een prikkelbaar darmsyndroom waarbij de algemene voedingstips voor darmklachten niet of onvoldoende helpen. Wat houd het FODMaP dieet in? FODMaP is een verzamelnaam voor koolhydraten. Deze zijn: Fermenteerbaar Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides & Polyolen. Deze koolhydraten zitten in veel verschillende producten zoals melkproducten, bepaalde groente- en fruitsoorten, peulvruchten en in volkoren brood.In het begin is het een streng dieet waarbij de verschillende koolhydraten uit de voeding worden gehaald. Wanneer je na een paar weken klachtenvrij bent wordt er één voor één weer een productgroep uitgeprobeerd om zo uit te zoeken waar je darmen zo heftig op reageren.

Voedingsmiddelen die buikpijn kunnen veroorzaken

Er zijn verschillende etenswaren die kunnen zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Als je hier vaak last van hebt, dan kan het helpen om deze voedingsmiddelen te vermijden en eventueel te vervangen door iets waar jouw maag en darmen beter tegen kunnen.* **Tarwe, gerst en rogge:** bevatten gluten.* **Zuivelproducten:** bevatten lactose.* **Bonen en linzen:** peulvruchten die galactanen bevatten.* **Broccoli en andere kruisbloemige groenten:** kunnen een opgeblazen gevoel geven.* **Uien en knoflook:** bevatten fructanen.* **Koolzuurhoudende dranken:** bevatten veel kooldioxide.* **Zoetstoffen:** stoffen als xylitol, sorbitol of mannitol.

Algemene Voedingstips

* Eet niet te veel vet, maar ook niet te weinig: vet is namelijk het ‘smeermiddel’ van de darmen en zorgt ervoor dat je goed naar het toilet kunt.* Let op pittige kruiden zoals knoflook, uien, hete pepers, sambal en Chinese kruiden.* Eet op regelmatige tijden, begin de dag met een ontbijt, neem drie hoofdmaaltijden en eventueel een tussendoortje.* Gebruik niet te grote maaltijden, sla geen maaltijd over.

Maagzweer

We spreken van een maagzweer als er een wondje is ontstaan in de beschermende slijmvlieslaag van de wand van de maag of het eerste stukje van de dunne darm, de twaalfvingerige darm.

Symptomen van een maagzweer

Op de eerste plaats pijn, meestal in de maagstreek. De pijn veroorzaakt door een zweer in de maag is vaak heviger na het eten, terwijl een zweer in de twaalfvingerige darm juist meer pijn geeft op een lege maag en vaak ook ‘s nachts. Andere klachten kunnen zijn: misselijkheid, braken, weinig eetlust, zuurbranden of opgeblazen gevoel.

Oorzaken van een maagzweer

Maagzweren kunnen worden veroorzaakt door bepaalde medicatie, zoals antistollingsmiddelen, prednison en ontstekingsremmende pijnstillers, de zogenaamde NSAID’s. De bacterie Helicobacter pylori is ook een belangrijke veroorzaker van een maagzweer.

Behandeling van een maagzweer

Een maagzweer wordt behandeld met maagzuurremmende medicatie. Dit kan bijvoorbeeld pantozol, omeprazol, pariet of Nexium zijn. Een maagslijmvliesbeschermend medicijn is ulcogant of sucralfaat. De behandeling van de Helicobacter pylori bestaat uit een kuur van twee soorten antibiotica en een maagzuurremmend medicijn.

Leefstijladviezen bij een maagzweer

* Gebruik een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding.* Eet op regelmatige tijden.* Gebruik zo min mogelijk alcohol.* Als u rookt, kunt u daarmee beter stoppen.* Zorg voor voldoende rust en ontspanning.* Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.

Andere Mogelijke Oorzaken

* **Te veel eten:** Wanneer je te veel of te snel eet, kan je pijn in de maagstreek krijgen.* **Voedselintoleranties:** Bepaalde soorten voedsel kunnen ongemakken teweegbrengen.* **Pijn in de hartstreek:** Wanneer een je gevoelig bent voor bepaalde stoffen kan dit leiden tot pijn in de hartstreek.* **Pijn door constipatie:** Mensen die al dagenlang onvoldoende darmbewegingen hebben gehad kunnen lijden aan harde stoelgang.* **Lactose-intolerantie:** Je lichaam kan in dat gevoel maar moeilijk lactose afbreken.* **Intestinale obstructie:** Een blokkade in je kleine darm of je endeldarm kan ervoor zorgen dat voedsel niet meer kan bewegen.* **Een ontsteking aan het bekken:** Een dergelijke ontsteking kan worden veroorzaakt door een bacteriële infectie.* **Pijn door diverticulitis:** Diverticulitis wordt veroorzaakt wanneer de wand van de dikke darm verzwakt.* **Pijn door galstenen:** Galstenen komen voor wanneer de gal in de galblaas verhardt.* **Appendicitis en pancreatitis:** Pijnscheuten kunnen optreden in de lagere rechter regio van de buik, zeker na een maaltijd.

Wanneer naar de huisarts?

Indien nodig doet de arts een kort inwendig onderzoek om het laatste deel van de darm te onderzoeken.* Heb je buikpijn en zit er bloed bij de ontlasting?* Bloed bij de ontlasting wijst vaak op een relatief onschuldige kwaal zoals aambeien.* Ook als je ontlastingspatroon plotseling en blijvend anders is, ga dan naar je huisarts.* Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS.* Wanneer je krampen hebt direct na het eten of een waterachtige stoelgang kan dit een indicatie zijn dat je ingewanden (gedeeltelijk) geblokkeerd zijn.

Tips en Adviezen

* Drink in ieder geval 1,5-2 liter per dag: hierbij telt alles mee wat er gedronken wordt bijvoorbeeld water, koffie, thee en melkproducten.* Drink liever geen frisdrank of alcohol.* Neem de tijd om te eten. Schrok je eten niet op, maar zorg dat je ziet wat je eet en kauw aandachtig. Geniet ervan!* Door goed te kauwen kunnen de spijsverteringsenzymen in je speeksel goed werken.* Houd het niet te lang op en ga zodra je aandrang voelt.* Zorg ook dat je de juiste houding aanneemt op het toilet.
Oorzaak Symptomen Advies
PDS Buikpijn, diarree, verstopping, opgeblazen gevoel Voedingsaanpassingen, medicatie, stressmanagement
Maagzweer Pijn in de maagstreek, misselijkheid, braken Maagzuurremmende medicatie, leefstijladviezen
Voedselintolerantie Buikpijn, opgeblazen gevoel, winderigheid Vermijden van trigger foods, FODMaP dieet

labels:

Zie ook: