Van oudsher is Limburg zeer bekend met de teelt van asperges. De lichte en droge zandgronden vormen een zeer geschikte basis voor het telen van asperges. Vroeger was de aspergeteelt vaak een activiteit op de kleinere bedrijven, de laatste decennia zien we dat de teelt door grotere, gespecialiseerde bedrijven, is overgenomen.

Het Aspergegilde Limburg

Het Aspergegilde Limburg is de vereniging voor de gehele keten. Vanuit het Aspergegilde Limburg werken telers, veredelaars, mechanisatie, toeleveranciers en overige partners samen aan een gezonde toekomst met promotie, kennisdeling en belangenbehartiging als belangrijkste speerpunten. Hiermee vormt het Aspergegilde Limburg een inspirerende en innovatieve vereniging die optimaal bijdraagt aan het ontwikkelen van de sector. Het Aspergegilde Limburg is het resultaat van een ambitieuze samenwerking in de aspergesector. Als sector geloven wij in de dynamiek van verbinding in een gezamenlijke omgeving.

Geschiedenis van de Aspergeteelt

De asperge heeft een rijke geschiedenis. Al meer dan 6.000 jaar geleden werden er in het oude Egypte namelijk al asperges geteeld. De Egyptenaren vereerden zelfs de aspergeplant, zoals te zien is in de wereldberoemde piramide van Sakkara. Ook in de oude Griekse en Romeinse culturen werd de asperge op waarde geschat en als groente geteeld. Al trokken de Romeinen de asperge uit de grond, in plaats van het steken zoals wij doen en aten zij de asperge zelfs rauw.

Pas in 1469 zien we voor het eerst een vermelding van de asperge in een Franse acte. In de jaren daarna verspreid de “koningin van de groente” zich door de rest van de Europa. In Amerika moet men wachten tot 1850 voordat zij kunnen genieten van deze bijzondere groente. Zij pakken de teelt echter anders aan dan wij ons `witte Goud´. Ze laten de scheuten het daglicht zien en oogsten ze pas wanneer ze onder invloed van het zonlicht groen gekleurd zijn.

In dezelfde eeuw zijn er belangrijke teeltcentra van de witte asperge te vinden rond het Belgische Gent en rondom de Franse hoofdstad Parijs. In ons eigen land worden de asperges met name geteeld op losse zandgronden rondom Noordwijk, Beverwijk en Hillegom. In de archieven van de broeders van Huijbergen wordt al in 1685 gesproken over de teelt van de asperge.

Noord-Limburg sluit de asperges pas na de Eerste Wereldoorlog in de armen, dit centrum van aspergeteelt neem echter zo’n grote vorm aan dat de teelt in andere gebieden snel terug loopt. In de omgeving van Bergen op Zoom, blijft de asperges teelt belangrijk. Er zijn tekenen gevonden dat er al ruim voor Christus teelt van asperges heeft plaatsgevonden. In tegenstelling tot wat menigeen denkt is niet Limburg de streek waar de Asperges hun intrede vinden maar de streek tussen Zeeland en Noord-Brabant. Pas later ontwikkelt de kop van Limburg zich tot het nu bekende aspergegebied.

De Aspergeplant

In streken in Nederland waar lichte zandgronden liggen gedijen de aspergeplanten echter ook goed. De aspergeplant is een meerjarige wortelstok. De uitlopers (scheuten) van deze wortelstok zijn de asperges. De asperges blijven zolang ze ondergronds groeien wit van kleur. Een aspergeplant begint bij het opplanten van zaad. Gedurende de eerste 2 levensjaren van deze plant wordt er nog niet geoogst. Pas het 4e levensjaar van de plant is deze volledig productierijp. De productieperiode loopt dan door tot de plant 8 á 9 jaar oud is, pas daarna wordt de plant afgestoten.

Door middel van veredeling worden verschillende aspergerassen ontwikkeld. Doordat we verschillende aspergerassen aanplanten, krijgen we een egaler productiebeeld door het seizoen heen. Zodra de grond en de plant door de vroege voorjaarszon voldoende opwarmt, groeien de scheuten naar de oppervlakte. Nog voordat de scheut door de zon verkleurt wordt deze op voldoende lengte afgestoken en is de witte asperge geoogst. Het belangrijkste aspect van de aspergeteelt is de keuze van de juiste grondsoort.

De aspergeplant wortelt erg diep om het nodige vocht en mineralen vanuit het grondwater te onttrekken. De grond mag daarom niet te dicht zijn. De scheuten moeten zonder al te veel weerstand naar het oppervlak kunnen groeien. Het grondwater moet van uiterst goede kwaliteit zijn aangezien de asperge voor 95 procent uit dit water bestaat.

Speciale Teelttechnieken

Wat de Asperges van de Weerd zo bijzonder maakt is de lichtzoete smaak en zachte structuur. Door speciale technieken toe te passen proberen we de teelt steeds verder te optimaliseren. Zo worden ruggen van aarde over de planten gespit om de stengel tot een voldoende lengte te kunnen laten groeien. Er wordt een kunststof folie over de ruggen gelegd om de verwarming van de aarde te stimuleren. Sinds 2018 worden onze asperges ook in kassen geteeld, hiervoor hebben we 0,5 Ha kassen staan in het nabijgelegen dorp Wesepe. De planten in deze kas zijn in de volle grond geplant, net als de tegenhangers volvelds.

Ondanks de steeds verder voortgang in techniek wordt het merendeel van de arbeid rond de asperges nog steeds handmatig uitgevoerd.

Aspergevelden in Noord-Limburg

Ontdek de groene velden en proef de delicatesse van Noord-Limburg: de asperge. In deze regio, omarmd door uitgestrekte landschappen en charmante dorpen, gedijt een eeuwenoude traditie van aspergeteelt. Noord-Limburg staat wereldwijd bekend om zijn hoogwaardige asperges, gekenmerkt door hun verfijnde smaak en sappige textuur.

Maak kennis met de passie en toewijding van lokale telers tijdens een fietsroute langs de velden, waar je kunt zien hoe deze koninklijke groente met liefde en expertise wordt verbouwd. Proef de versheid rechtstreeks van de bron in de talloze gezellige restaurants en eetgelegenheden, waar elke hap een genot is.

Of je nu een fervent fijnproever bent, een liefhebber van lokale tradities, of gewoon op zoek bent naar een unieke culinaire ervaring, Noord-Limburg verwelkomt je met open armen om de verrukkingen van de asperge te ontdekken.

Groei van de Aspergeteelt

De oppervlakte landbouwgrond die in Nederland wordt gebruikt voor de teelt van asperges is sinds 2000 met bijna 60 procent gestegen. De oppervlakte groeide met 1230 hectare tot ruim 3300 hectare in 2014. De aspergeteelt groeide het hardst in de provincies Noord-Brabant en Limburg. In Noord-Limburg nam de aspergeteelt met 66 procent fors toe. Dit maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag bekend.

De teelt van asperges in Nederland laat een grillig verloop zien. De teelt nam een hoge vlucht in de jaren '50 van de vorige eeuw, aangemoedigd door het Nederlandse landbouwbeleid. Op het hoogtepunt in 1963 bestaat het aspergeareaal uit 5100 hectare. Daarna daalt het oppervlakte in rap tempo tot 2300 hectare in 1980 om daarna weer te stijgen naar 2800 hectare in 1987. Een nieuw dieptepunt werd in 2000 bereikt toen het aspergeareaal daalde tot 2100 hectare. Daarna volgt weer een constante stijging met in 2014 een oppervlakte van 3300 hectare.

Het totale areaal asperges heeft grote veranderingen ondergaan, maar de totale opbrengst aan asperges laat steeds een stijgende trend zien. Van deze teeltgebieden is alleen de Brabantse Wal nog over. Noord-Limburg is al snel het belangrijkste aspergegebied met Grubbenvorst als centrum. De aanwezige zandgronden zijn zeer geschikt voor de teelt, goedkope arbeidskrachten zijn ruim voorhanden en het Ruhrgebied ligt als grote afzetmarkt in de buurt. In 1980 is 82 procent van het areaal asperges in Noord-Limburg te vinden. In 2014 is dat nog steeds 61 procent.

Noord-Brabant is de tweede aspergeprovincie met een aandeel van 34 procent in 2014. Vooral op de zandgronden in Noord-Brabant is de teelt de laatste jaren gegroeid. In 2014 neemt het Westelijk Peelgebied 16 procent van het totale areaal voor zijn rekening, Midden-Noord-Brabant 6 procent. Ook in de andere provincies vindt meer aspergeteelt plaats, vooral op de zandgronden.

Nieuwe Teeltmethoden

Traditioneel start het aspergeseizoen op de tweede donderdag van april en eindigt het op Sint Jan. Op die dag, 24 juni, wordt de geboortedag gevierd van Johannes de Doper. Dankzij nieuwe teeltmethoden zoals de warme teelt, komen de Hollandse asperges steeds vroeger op de markt. Bij warme teelt worden de asperges afgedekt met een speciaal plastic folie, voorzien van een zwarte en een witte kant. Met de zwarte kant boven wordt zonnewarmte opgenomen en met de witte kant boven kan zonlicht worden tegengehouden als de temperatuur teveel oploopt.

Een andere innovatie is bodemverwarming. Daarbij wordt warm water door slangen onder de aspergebedden gepompt. Om de aspergeteelt nog meer te vervroegen worden ook grote plastic tunnels over de aspergebedden aangebracht, die omhoog gehouden worden door er lucht onder te laten stromen. De lucht in deze blaastunnels wordt overdag verwarmd door de zon. De opgewarmde lucht zorgt ervoor dat de bedden 's nachts niet te veel afkoelen en dat de bodemverwarming minder hard hoeft te draaien.

Tenslotte leidt ook het telen van asperges in verwarmde kassen tot een aanzienlijke vervroeging van het aspergeseizoen. Tegenwoordig zijn de eerste Hollandse asperges al rond half maart te koop.

Export en Import

Nederland voert vooral asperges uit naar landen binnen Europa. In 2013 is 17,5 miljoen kilo asperges (Nederlandse en buitenlandse) de grens over gegaan. Dit is 12 procent minder dan het jaar daarvoor. Bijna 60 procent van alle uitgevoerde asperges komt in Duitsland en België terecht.

In 2014 wordt ruim een vijfde van de in Nederland geproduceerde asperges uitgevoerd. Dat is ruim 3,8 miljoen kilo. Van de geëxporteerde Nederlandse asperges gaat ongeveer de helft naar Duitsland, een kwart naar Frankrijk en een tiende naar België.

Een klein deel van de asperges die in ons land op de markt gebracht wordt, komt uit het buitenland. In 2013 werd er 13 miljoen kilo asperges geïmporteerd. Dit is 10 procent minder dan in 2012. Peru is de belangrijkste aspergeleverancier met ruim 10 miljoen kilo, 12 procent minder dan een jaar eerder. Mexico levert in 2013 ruim 1 miljoen kilo, een stijging van 23 procent vergeleken met een jaar eerder. Bijna 90 procent van alle ingevoerde asperges komt uit Amerika.

Op Ontdekkingstocht in Grubbenvorst

De vraag naar het 'witte goud' is enorm: overal in de provincie vliegen de asperges de deur uit. Toch groeit de delicatesse lang niet overal in Limburg. In het zuiden van de provincie is aspergeteelt zelfs zo goed als uitgesloten. "In Zuid-Limburg is het praktisch onmogelijk om witte asperges te telen vanwege de lössgrond," legt aspergeboer Franc Goertz uit Maria Hoop uit. De bodem in het zuiden van Limburg, lössgrond, is kleiachtiger, lemiger. Dat maakt het lastig om de asperges ondergronds te steken. "In Midden- en Noord-Limburg hebben we zandgrond, en dat is ideaal."

Grubbenvorst wordt ook wel het aspergedorp genoemd. Met zijn schrale zandgronden is de omgeving ideaal voor de teelt van het witte goud. Het aspergepad is ongeveer 5 kilometer lang en voert je langs oude statige gebouwen, leuke adresjes en natuurlijk langs de aspergevelden.

Hoe Groeien Asperges Eigenlijk?

Aspergevelden kennen we allemaal: een zandveld vol rijen heuveltjes meestal bedekt met plastic. Dat asperges onder de grond groeien weet je vast ook wel, want wie heeft er ooit witte asperges uit die heuveltjes zien steken? Maar wist je dat de asperge scheuten zijn van een plant? Nadat de zaadjes de grond in zijn gegaan, groeit de plant eerst met lange groene stengels boven de grond. Ze hebben belvormige groengele bloemen en als ze bevrucht worden komen er roodkleurige bessen aan, waar weer zaad uit gewonnen kan worden. In de herfst sterft de plant af en de wortels worden opgegraven. Ze worden gecontroleerd en de gezonde exemplaren worden terug de grond in gestopt waarbij er - nu machinaal - heuveltjes zand omheen worden gevormd. Daarna begint de wortel scheuten aan te maken: de asperges.

Afhankelijk van het weer, zijn deze scheuten rond half april gereed om te oogsten: voilá en daar heb je de witte asperge. Eén plant kan zo’n 10 jaar lang asperges geven. De oogst vindt plaats tot 24 juni, daarna krijgt de plant rust en groeien de scheuten uit tot bloemen, die na de herfst weer afsterven. En zo gaat het proces 10 jaar lang door. Na 10 jaar, kan de grond zo’n 30 jaar lang niet gebruikt worden voor aspergeteelt. Daarom zijn aspergetelers altijd op zoek naar nieuwe gronden.

Directeur Henk Kemperman laat zien waar de asperge als scheut begint en op de foto ernaast zie je hoe de aspergeplant zowel onder als boven de grond groeit. Mooi om te zien dat boven de grond de asperge groen wordt.

Het Oogsten en Verwerken van Asperges

Het oogsten van de asperge is een arbeidsintensief proces. Voor het beste resultaat moet iedere asperge apart gestoken worden. Om het groeiproces en de temperaturen gelijk te houden wordt tegenwoordig plastic over de velden gelegd. Als de asperges klaar zijn om te oogsten zie je kleine bultjes in het plastic, waar de asperges boven de grond steken. Vroeger ging men op zoek naar scheuren in de grond, dat was een teken dat er een asperge klaar was om geoogst te worden. Met een steker wordt de asperge vanaf boven in de grond onder afgestoken. Dit moet voorzichtig gebeuren anders worden de wortels of andere scheuten beschadigd. Er wordt volop geëxperimenteerd met geautomatiseerde oogst met behulp van robots, maar veel asperges worden nog met de hand geoogst, veelal door seizoenswerkers uit oost Europa.

Een blauwe asperge is een asperge waarvan de punt gekleurd is. De smaak is hetzelfde, maar de geheel witte asperge krijgt een hoger kwaliteitslabel

Nadat de asperge geoogst is, wordt deze gewassen en gecontroleerd op kwaliteit. De asperges worden minimaal 6 uur in water bewaard om de roze verkleuring tegen te gaan. Een asperge tussen de 21 en 27 cm, geheel wit, dik en niet krom krijgt de hoogste kwaliteitslabel. De asperges moeten dus geselecteerd worden op grootte, dikte, kleur en vorm. Daarna krijgen ze de juiste labels en worden ze (al dan niet geschild) verpakt en vervoerd naar de winkels.

Tips en Extra Informatie

  • Tip: koop je asperges in de buurt van Grubbenvorst bij ’t Gruntehöfke of bij Martens asperges
  • Als je meer wilt weten over de aspergeteelt bezoek dan zeker ook openluchtmusuem De Locht in Melderslo. Hier vind je het aspergepaviljoen waar het gehele proces in beeld is gebracht.

Groene asperges zijn dezelfde soort als witte asperges alleen groeien ze boven de grond.

Een ‘volwassen’ aspergeplant kan wel 300 wortels hebben.

Van één plant kan na 1 jaar geoogst worden, ongeveer 10 jaar lang.

De oogst vindt plaats tussen half april en eind juni.

Asperges groeien iedere zomer uit tot een groene plant boven de grond.

Na 10 jaar, kan de grond gedurende tientallen jaren niet meer gebruikt worden voor aspergeteelt doordat de kwaliteit van de bodem niet meer goed is.

Je hebt verschillende kwaliteitsklasses bij asperges. Bij witte asperges geldt hoe groter, dikker, witter en mooier van vorm, hoe beter. Bij groene asperges is hoe dunner hoe beter.

Asperges worden minimaal 6 uur lang in het water bewaard, voordat ze verder verwerkt worden, dit om roze verkleuring te voorkomen.

Asperges groeien het best bij een temperatuur tussen 17 en 21 graden. Constante groei is het beste, als asperges te lang moeten blijven zitten worden ze houterig.

Plastic en zeil houdt de temperatuur constant. Tegenwoordig zijn er ook verwarmde bedden en kassen in gebruik.

De kleurkwaliteit van een asperge wordt tegenwoordig automatisch bepaald door een machine. Er worden ongeveer 7 foto’s gemaakt terwijl de asperge wordt gedraaid en de computer berekend aan de hand van de pixels of een asperge wit of blauw is.

Landelijk wordt ongeveer 3500 hectare landbouwgrond gebruikt voor aspergeteelt. Zo’n 90% ligt in de regio Noord- en Midden Limburg

Oorspronkelijk komt de asperge uit Zuidoost Azië. Via Egypte, Griekenland, Italië en Duitsland is de asperge in Nederland terechtgekomen. Als eerste in het bollengebied Leiden en Hillegom. Na de Tweede Wereldoorlog verplaatste de teelt zich naar Noord Limburg.

Test de kwaliteit en versheid van de asperges door ze tegen elkaar aan te wrijven. Als ze piepen zijn ze goed. Als ze breken ook (maar dat doe je misschien niet zo snel in een winkel). Bewaar asperges in water of in een natte theedoek in de koelkast en eet ze zo snel mogelijk na aankoop. Asperges die in een winkel niet gekoeld liggen kan je beter links laten liggen.

Bezoek Noord-Limburg

Ga zelf op ontdekking in Noord-Limburg! Kom naar de Aspergefeesten in Grubbenvorst tijdens de pinksterdagen en leer alles over de asperge (en natuurlijk proeven!). Naast de aspergewandeling kan je ook met de fiets op pad. Volg de belevingsroute Go Agro en ga fietsend de boer op. Tijdens deze route fiets je door de mooie landelijke omgeving van Limburg en kan je een kijkje nemen bij diverse boerderijen en agrarische bedrijven. Vergeet niet een tas mee te nemen, want ook hier kan je heerlijke asperges kopen voor thuis.

Toch raken veel klanten - vooral toeristen - in de war. "Ze zien de opgehoogde rijen grond en denken meteen dat het om asperges gaat," lacht Géron. "Maar dat zijn dus onze aardappelen. Je zou het mensen kunnen proberen wijs te maken, maar ik denk niet dat ze het geloven."

Goertz levert zijn asperges aan supermarkten, eigen klanten én boerderijwinkels in het zuiden die de groente niet zelf kunnen telen. Twee keer per week brengt hij ook een lading naar Mechelen. "Witte asperges mogen absoluut geen zonlicht zien en zitten verscholen in een hoopje grond", legt de boer uit. "We leggen ook altijd folie op de grond zodat ze beschermd zijn wanneer ze boven de grond verschijnen." Op het moment dat het topje van de asperge zichtbaar is, moet de asperge eruit. "Belangrijk is dat die asperge ook ondergronds geoogst wordt met een lang steekmes. En net dáár is de bodemsoort zo belangrijk. Als de grond te lemig is, lukt dat niet goed."

Uitzonderingen in Zuid-Limburg

Langs de Maas, waar natuurlijke zandafzettingen voorkomen, lukt de teelt soms wel. Zo verbouwde de familie Niesten van de Poshoof in Maastricht tot vorig jaar nog groene én witte asperges. Dit jaar moesten ze echter stoppen, onder meer door personeelstekort.

Groene asperges hebben minder eisen: ze groeien bovengronds en kunnen ook prima op lössgrond geteeld worden. Toch gebeurt dat ook amper in Zuid-Limburg. De meeste boeren kiezen ook bij deze variant voor aanvoer van elders - soms zelfs uit het buitenland, zoals bij de familie Géron.

Het aspergeseizoen loopt tot nog 24 juni. Daarna krijgen de planten rust om zich voor te bereiden op volgend jaar. Maar één ding is zeker: de kans is groot dat jouw Zuid-Limburgse asperges eigenlijk uit het midden of noorden van de provincie komen.

labels:

Zie ook: