Veel mensen kiezen voor kant-en-klare oliën om te bakken en braden. Maar waarom niet gewoon roomboter of plantaardige olie gebruiken? Roomboter is een veelgebruikt ingrediënt in de klassieke bakkerij.

Er zijn genoeg alternatieve vetstoffen die je kunt gebruiken als je roomboter wilt vervangen. Het is daarbij wel afhankelijk van hoe je de boter in het oorspronkelijke recept gebruikt. Gebruik je boter in harde vorm, zoals bijvoorbeeld in scones en koekjes, dan kun je de boter vervangen door koude kokosboter of plantaardige margarine.

Gebruik je de boter vloeibaar, zoals in een cake, dan kun je het vervangen door olie. Zonnebloemolie is erg geschikt, omdat dit weinig bijsmaak bevat.

Tegenwoordig zijn er veel goede plantaardige alternatieven van roomboter te vinden in de supermarkt. Je kunt plantaardige boter 1 op 1 vervangen voor gewone boter. Let op! De kwaliteit en smaak kan per merk flink verschillen. Hiermee doelen we dus niet op smeerbare margarine uit een kuipje, maar op de harde plantaardige boter in wikkel.

Rijstolie wordt gewonnen uit het zilvervlies van een rijstkorrel. Het heeft een hoge verbrandingstemperatuur waardoor het erg geschikt is om mee te bakken. Kokosproducten zie je veel terug in de vegan bakkerij.

Het is een harde olie die vloeibaar wordt als je het verwarmt. Dat maakt het geschikt als botervervanger. Je kunt het gebruiken in crèmes, een kruimel- of koekdeeg, maar ook in brooddeeg. Een hele fraaie, lekkere en kwalitatieve olie om mee te bakken is olijfolie. Deze olie doet het vooral goed in hartige recepten. Denk aan de Italiaanse klassieker focaccia! Maar ook in zoete bakrecepten kun je met olijfolie werken.

Effect van verschillende vetstoffen op cake

Regelmatig krijg ik de vraag welke vetstof je het best kunt gebruiken om een cake mee te bakken en wat dit voor effect heeft op de gebakken cake. Om deze vraag te beantwoorden heb ik mijn basisrecept voor cake 4 keer gemaakt, waarbij ik elke keer een ander soort vet (of een combinatie van) heb gebruikt: een cake met kokosolie, boter, margarine en een met 50% boter en 50 % margarine. Voor alle vier de cakes heb ik dezelfde verhoudingen, temperatuur, meng- en baktijd aangehouden. Dit zijn de resultaten:

Cake met kokosolie

De kokosolie is op kamertemperatuur nog erg vast en is daardoor moeilijk tot niet goed luchtig te kloppen met de suiker. In het uiteindelijke cakebeslag zaten nog kleine bolletjes kokosolie die ik er niet uit kreeg. Dit zie je terug aan de ‘gaten’ in de textuur van de cake. Al met al was deze cake erg zwaar, niet luchtig en aan de onderkant zat zelfs wat gestolde olie. Geen succes dus.

Cake met boter

Bij het maken van het cakebeslag met boter is het echt belangrijk dat de boter en de eieren goed op kamertemperatuur zijn, anders gaat het beslag schiften nadat je de eieren hebt toegevoegd. Deze cakevariant is voor mij het meest vertrouwd. De cake is van gemiddelde hoogte, heeft een fijne kruim en een rijke smaak. Wel kan een cake met boter snel iets te droog worden, belangrijk daarvoor is dat je hem niet te lang bakt.

Cake met margarine

De margarine laat zich goed verwerken in het cakebeslag en kan mooi romig geklopt worden met de suiker. Dit resulteert in de hoogste cake van de vier. Bij navraag blijkt dit te komen door de verschillende smeltpunten van de vetzuren in margarine. Een gedeelte van de vetzuren is op kamertemperatuur vloeibaar, waardoor die gemakkelijk luchtig kunnen worden geklopt.

Deze vetzuren worden omkapseld door vetzuren die nog vast zijn op kamertemperatuur, zodat de luchtigheid vastgehouden kan worden in het cakebeslag. De cake met margarine is verder smeuïg van textuur en neutraal van smaak.

Cake met een combinatie van margarine en boter

De laatste cake in de test heb ik gebakken met voor de helft margarine en de andere helft boter. Daardoor heeft deze cake eigenschappen van zowel de botervariant (roombotersmaak) als die met margarine (luchtigheid en wat meer onverzadigde vetten). De cake heeft een rijkere smaak en is net wat smeuïger dan een cake die alleen met boter gebakken is. Qua hoogte zit de cake ook precies tussen de twee andere versies in.

Voor de cakes gebruikte ik mijn basisrecept voor cake. De boter in dat cakerecept heb ik vervangen door eenzelfde hoeveelheid van de genoemde vetstof(fen).

Voor plantaardige baksels is margarine een uitkomst, maar in Nederland zijn we vooral gewend aan het bakken met roomboter. En dat werkt toch net iets anders dan met margarine. Als je margarine gebruikt omdat je lactosevrij of vegan eet, controleer dan altijd even of de margarine wel 100 % plantaardig is.

Sommige margarines kunnen nog wat melkbestanddelen of vitamine D van dierlijke oorsprong bevatten. Dit geldt natuurlijk ook wanneer je roomboter gebruikt, maar wordt nogal eens vergeten bij margarine heb ik het idee. Gebruik je een margarine met zout? Dan voeg je verder weinig of geen zout meer toe aan het recept.

Margarine bestaat voor een groter deel uit water in vergelijking met boter. Daarom kun je het beter niet één op één vervangen, maar moet je eventueel nog wat vocht weglaten. Wil je het toch één op één vervangen? Zowel een zachtere als een harde margarine kan goed werken in een bakrecept, maar hebben wel een ander uitwerking.

Kies nooit voor halvarine, dit is alleen geschikt om mee te smeren en niet om mee te bakken. Onderstaande recepten zijn stuk voor stuk succesvol omgetoverd in een margarine variant én bijna allemaal vegan.

Tips om Becel Keuken bekender te maken

  • Op het werk, tijdens het koken en zelfs op de camping wordt volop over Becel Keuken verteld!
  • Wij hebben zo Becel onder de aandacht gebracht en over de goede kwaliteiten van Becel gesproken.
  • Ik heb ze verteld dat je veel meer kan doen met Becel dan alleen een eitje of een stukje vlees bakken.

Muffins bakken met vloeibare margarine

Het fijne aan muffinrecepten vind ik dat je ze zo snel kunt maken zonder al te veel afwas te hebben. In muffinrecepten gebruik ik eigenlijk altijd zonnebloemolie. Daar maak je lekkere muffins mee en het is vloeibaar wat je dus gelijk in een van de kommen kunt gieten.

Een logisch alternatief is dan vloeibare margarine. Ik krijg vaak de vraag of in recepten ook vloeibare margarine gebruikt kan worden. Soms kan dat wel, soms kan dat niet. Eigenlijk is er een simpele regel: in een deeg is het niet mogelijk, maar in een beslag vaak wel.

Met andere woorden; bij koekjes, appeltaartdeeg en meer van dat soort recepten moet je je gewoon lekker aan het recept houden. Daar heb je een vast vet voor nodig, anders kun je geen stevig deeg maken. Je kunt de zonnebloemolie gewoon 1:1 vervangen door de vloeibare margarine, heel simpel dus.

Er is veel keuze in het vloeibare assortiment. Kies bij vloeibare margarine voor een basis versie, Becel Original bijvoorbeeld, deze vind ik zelf het meest geschikt voor bakken. Niet eentje waar specifiek bakken en braden of vlees & jus op staat. Dat bakken en braden duidt meer op het bakken van vlees dan op zoet gebak. Daarnaast bevat het soms ook specifieke kruiden die niet in een zoet baksel passen.

De Becel Original die ik gebruikte is overigens ook helemaal plantaardig, dus ook geschikt voor in een lactosevrij dieet. Deze verrukkelijke koffie-notenmuffins heb je in een handomdraai gemaakt. Het maken van muffins is kinderlijk eenvoudig, je hebt er geen eens een mixer voor nodig. In een andere kom doe je de vochtige ingrediënten; eieren, melk, vloeibare margarine en vanille extract.

Neem een muffinvorm die je bekleed met muffin- of cupcakepapiertjes. Met een ijslepel verdeel je het beslag over de vormpjes.

Brownies bakken: Boter, Olie of Margarine?

En welk soort vet kun je het beste gebruiken? Ik testte het uit en deel mijn ervaringen in deze blog! Nu heb ik ook een test gedaan met het bakken van brownies, want daar gebruik ik meestal (nog) roomboter voor. Maar ik ben benieuwd wat het effect is als je deze vervangt door een plantaardige vorm zoals margarine of zonnebloemolie.

Olie is natuurlijk een stuk vloeibaarder is dan boter en de vloeibare Becel margarine zit daar een beetje tussenin. Op de verpakking van de Becel Original vloeibaar staat wel dat je 100 gr vaste boter moet vervangen door 110 ml van dit product om bijvoorbeeld cakes en muffins mee te bakken. Dus dat ik heb ik aangepast in het recept.

Na het au bain-marie smelten van de chocolade voegde ik de boter, vloeibare margarine en olie toe aan de verschillende kommen. Vervolgens klopte ik de eieren met de suiker luchtig in een kom en mengde ik dit door de chocolade mengsels. Ik merkte dat het beslag met de vloeibare margarine iets donkerder en dikker was en die met olie had iets meer moeite om goed te mengen en was wat olieachtiger (logisch ook).

Nadat ik ze na ongeveer 25 min uit de oven had gehaald en had laten afkoelen konden we verder inspecteren. Er was er geen eentje die mislukt was of niet lekker was. Alle 3 waren ze goed gelukt maar er zat niet 1 duidelijke winnaar tussen. En toch waren er een paar kleine verschillen.

  • Boter: Deze brownie was ietsjes steviger dan de rest, logisch ook want de boter wordt weer hard als hij afkoelt.
  • Zonnebloemolie: Deze brownies waren het zachtste, maar dat was ook wel een beetje te verwachten. Ze waren ook net iets meer ingezakt na het afkoelen dan de andere twee en de bovenkant was net een tikje lichter van kleur.
  • Vloeibare margarine: deze waren een tikje donkerder dan de andere, geen idee waarom eigenlijk. Ook deze binnenkant was lekker smeuïg en de buitenkant iets krokant.

Dus de conclusie is dat je met alle 3 de producten prima brownies kunt bakken. Wil je net iets stevigere brownies dan kun je het beste voor boter gaan, voor zachte en hele smeuïge brownies voor de zonnebloemolie en daar tussenin voor de vloeibare margarine. Wat smaak betreft proefde ik weinig verschil omdat de brownies een sterke chocolade smaak hebben maar die met margarine vond ik wel net iets frisser en lichter smaken. Wellicht omdat het vetpercentage iets lager is dan bij de andere twee.

Je kunt ook een combi maken van 2 vetten, zo krijg je van beide wat eigenschappen mee in je gebak.

Brownies recept

Verwarm de oven op 180 graden. Bekleed een bakvorm of ovenschaal met bakpapier. Smelt de pure en melkchocolade in een pannetje tot een egale chocoladesaus. Voeg de boter, olie of margarine toe en meng door elkaar. Klop ondertussen de eieren met de basterdsuiker luchtig met een mixer. Klop de chocoladesaus kort door de opgeklopte eieren. Spatel daarna ook het meel en cacao er door. Doe in de vorm en bak de brownies ongeveer 25 minuten in de oven.

Koekjes bakken: Roomboter versus Margarine

Basis van mijn koekjes bestaat voor vrijwel ieder recept uit roomboter, suiker, bloem en een snuf zout. Vragen over mogelijkheden in vervangende ingrediënten krijg ik ook vaak. Voor ieder ingrediënt van de basis, maar ook voor de smaakmakers. Vandaag laat ik je zien welke verschillen er zijn tussen koekjes met roomboter en margarine.

Heel belangrijk: al je ingrediënten moeten op kamertemperatuur zijn. Eerste dat opvalt is dat bij kamertemperatuur de margarine veel zachter is dan de roomboter. Ik ben gewend koekjes met roomboter te maken, dat resulteert in een stevig deeg. Het deeg waarin ik margarine gebruikte was logischerwijs een stuk zachter.

Omdat ik dus een stevig deeg gewend ben was ik geneigd om wat extra bloem toe te voegen. Het deeg vormde ik tot een rol en wikkelde ik in met folie, klaar om voor minimaal een uur in de koelkast te gaan. Dit doe ik zodat het deeg kan rusten en opstijven.

Uit de koeling was de rol deeg gemaakt met roomboter keihard, met stevig drukken was er geen duidelijk deukje in te duwen. Bij het deeg gemaakt met margarine was dat anders. Dit deeg was nog steeds zacht en ik hoefde geen moeite te doen om een deukje te vormen. Beide rollen deeg sneed ik in plakken van 1 cm dik. De plakjes legde ik op een met bakpapier beklede bakplaat en gingen voor 15 minuten in een voorverwarmde oven van 190 graden.

De koekjes gemaakt met margarine zijn in de oven iets uitgelopen, maar niet veel. De roomboter koekjes liepen iets meer uit, maar het is geen gigantisch verschil. Ook deze koekjes waren lekker knapperig en bros. Wel was de structuur iets grover dan bij de margarine koekjes.

Smaak is iets heel persoonlijks natuurlijk, dus probeer vooral de koekjes op beide manieren te bakken om zelf tot een goede conclusie te komen. Zelf vond ik beide koekjes heel erg lekker, al gaat mijn voorkeur toch naar de roomboter koekjes.

Zoals je ziet kun je dus met zowel roomboter als margarine heel goed koekjes bakken. Qua uiterlijk liggen de resultaten dicht bij elkaar en qua structuur zijn er ook geen gigantisch grote verschillen.

Cake Bakken met margarine

Eén van de meest gestelde vragen onder cakerecepten op mijn YouTube-kanaal is toch wel: kun je roomboter ook vervangen voor margarine? Nu ik al sinds deze zomer onderzoek doe naar margarine en mijn mening over het product zich toch een beetje lijkt om te draaien, vond ik het tijd om eens wat dieper in te gaan op die veelgestelde vraag. Want kun je misschien toch roomboter vervangen voor margarine bij het bakken van een cake of kun je wellicht zelfs beter zonnebloemolie gebruiken?

Laat ik vooropstellen dat deze test compleet subjectief is. Alles is natuurlijk aan smaak onderhevig en dus kan ik je alleen maar feitelijke informatie geven die Tim en ik beide hebben geconstateerd. Verder is de vetstof die je het beste kunt kiezen voor het bakken van ene cake natuurlijk ook afhankelijk van hoe jij cake het lekkerst vindt. Tim daarentegen vind een kleverige, bijna natte cake het allerlekkerst. Het liefst met krokante korst.

Ook nog afhankelijk van de smaak van de cake is het merk roomboter, margarine of zonnebloemolie dat je gebruikt. Geloof het of niet, maar ook tussen de merken zit een intens groot verschil qua smaak. Zo proefde ik in de margarinefabriek de margarine van Becel naast die van Blue Band; dat verschil was heel duidelijk. *In Becel Gold zit een heel klein beetje melk om de margarine extra romig te maken. Wil je 100% plantaardige margarine gebruiken dan is Becel Original een goed alternatief.

Om de test zo eerlijk mogelijk te laten verlopen heb ik iedere cake volgens exact hetzelfde recept gebakken, gedurende exact dezelfde tijd onder exact dezelfde omstandigheden. Iedere cake is gebakken in een cakeblik met een lengte van 25 centimeter welke was bekleed met een vel bakpapier.

De cakes heb ik gebakken in het midden van de oven op 175°C, gedurende 45 minuten. De eerste cake is een makkie, die maakte ik namelijk met roomboter en dat is precies de manier waarop ik het altijd heb gedaan. Wat ons opvalt aan deze cake is dat hij heel neutraal van smaak is, het is een prima cake om te serveren bij de koffie of thee, maar bijzonder is ‘ie niet. De cake heeft een fijne structuur, is licht vettig en heeft een mooie krokante korst.

Wat direct opvalt aan de cake die met margarine is gebakken, is dat hij een stuk geler van kleur is. Tijdens het proeven van de cake met margarine word ik even een paar jaar terug geslingerd in de tijd, naar de periode dat ik nog thuis woonde en mijn moeder wel eens een verse cake bakte als er visite kwam. Zij bakte haar cakes altijd met margarine en ik vond ze in die tijd altijd zó lekker.

Naast het feit dat deze cake verschilt van kleur ten opzichte van de andere twee, merken we ook dat hij een stukje vetter is. Dit is zo’n cake waar je vette vingers van krijgt die je na het eten van een plak echt even moet schoonmaken. Ook fijn: een dag later was dit nog steeds het geval, de cake is totaal niet droger geworden.

Tot slot de cake die gebakken is met zonnebloemolie. Het eerste dat opvalt aan deze zonnebloemoliecake is dat hij een stuk lichter is van kleur, bijna wit is ‘ie. Daarnaast is de textuur ook heel anders. In eerste instantie lijkt de cake een stuk luchtiger dan de andere twee en tijdens het proeven blijkt dit ook zo te zijn. Echter vinden we de cake gebakken met zonnebloemolie veel te sponzig.

We merken dit ook als we de plak cake lichtjes induwen, hij veert bijna terug. En dat is precies hetgeen dat we totaal niet lekker vinden aan deze cake: de structuur is het hem gewoon niet.

Samenvatting: In bovenstaande baktest kun je al opmaken dat onze meningen verschilden. Tim gaf de voorkeur aan de cake met roomboter, ik zelf vond de cake gemaakt met margarine veruit het lekkerst. En hierdoor was ik best verrast!

Margarine is dus wel degelijk een goede (plantaardige!) vervanger voor roomboter, in ieder geval in het recept voor een simpele cake. Of iedereen nu massaal roomboter het huis uit moet doen en altijd moet gaan voor margarine, nee dat is wellicht iets te rigoureus. Het is dus eigenlijk maar net waar zelf je voorkeur ligt.

Vetstof Effect op Cake
Kokosolie Zware, niet luchtige cake met gestolde olie.
Boter Cake van gemiddelde hoogte, fijne kruim, rijke smaak, kan snel droog worden.
Margarine Hoogste cake, smeuïg, neutrale smaak.
Margarine en Boter (50/50) Rijkere smaak, smeuïger dan cake met alleen boter, hoogte tussen boter en margarine variant.

labels: #Bakken

Zie ook: