Je benauwd voelen tijdens het eten kan meerdere oorzaken hebben. Het kan zijn dat je last hebt van een verkoudheid. Hierdoor kun je moeilijk door je neus ademen en dit kan lastig zijn als je aan het eten bent. Het kan ook zijn dat je last hebt van een voedselallergie of voedselintolerantie en daardoor problemen hebt met je ademhaling.

Wanneer je vermoedt dat het niet gaat om een verkoudheid én als de benauwdheidsklachten gedurende een langere periode aanhouden, dan doe je er verstandig aan om je huisarts te raadplegen. De huisarts kan je vervolgens adviseren om een voedingsdagboek bij te houden. In dit dagboek kun je bijhouden wat je wanneer eet en welke klachten je wanneer ervaart.

COPD en Voeding

Omdat u COPD heeft, is goede voeding voor u extra belangrijk. De longverpleegkundigen of de diëtisten van de afdeling Longgeneeskunde informeren u hierover. De meeste mensen met COPD (longemfyseem of chronische bronchitis) hebben voortdurend last van hun aandoening. Vooral van kortademigheid. Eerst alleen bij inspanning, vervolgens ook bij de dagelijkse activiteiten en later zelfs in rust. Veel mensen met COPD zijn vaak sneller moe bij het uitvoeren van activiteiten. Dit soort klachten kunnen niet altijd voldoende verholpen worden met medicijnen. Daarom is het belangrijk om bij COPD niet alleen aandacht te besteden aan de longfunctie, maar ook aan de algehele lichamelijke conditie.

Ongewenst gewichtsverlies bij COPD

Ongewenst gewichtsverlies komt bij COPD-patiënten geregeld voor. Typerend voor chronische longaandoeningen is dat gewichtsverlies kan optreden terwijl u wel normaal eet. Vanwege de ziekte hebt u waarschijnlijk een verhoogde energie-behoefte. Aan de andere kant is uw energie-inname mogelijk verminderd omdat het eten moeizamer gaat. Dus terwijl u méér energie nodig hebt, krijgt u juist minder energie binnen!

Als u afvalt, verliest u behalve vetweefsel ook spierweefsel, wat tot verzwakking van de spieren leidt. De kracht in arm- en beenspieren maar ook in de ademhalingsspieren neemt af. Teveel gewichtsverlies kan ook leiden tot een verslechtering van het immuunsysteem. Hierdoor neemt de weerstand af en neemt de vatbaarheid voor (andere) ziektes toe. Het is daarom van belang uw gewicht in de gaten te houden. Weeg u ééns per twee weken op een vast tijdstip.

Het belang van goede voeding

Goede voeding is altijd van belang. Dat geldt helemaal voor mensen met een chronische aandoening. Zorg dus voor een gezonde voeding. Gezond eten en drinken betekent dat u alle noodzakelijke voedingsstoffen in voldoende mate tot u neemt. Dit bereikt u vooral door gevarieerd te eten. Alleen op deze manier krijgt u alle verschillende voedingsstoffen die u nodig heeft.

Wat doen de verschillende voedingsstoffen?

  • Koolhydraten (zetmeel en suiker) geven energie.

U kunt uw algehele conditie en uw spiermassa versterken door een combinatie van voeding en beweging. Goede voeding alléén is niet voldoende. Zonder beweging en training wordt de extra energie omgezet in vet in plaats van spieren. Het zijn juist de spieren die van belang zijn voor een goede conditie en een goede ademhalingsfunctie. Het is daarom belangrijk om elke dag zoveel mogelijk te bewegen. Zo worden uw spieren elke dag sterker.

Een dagelijkse fysieke inspanning (wandelen, zwemmen, fietsen) van in totaal 30 minuten is voldoende om uw lichamelijke conditie op peil te houden. Fietsen is hierbij zwaarder dan wandelen. Dat u regelmatig, liefst elk dag, beweegt is belangrijker dan dat u het heel lang vol houdt.

De meeste mensen met longemfyseem of chronische bronchitis hebben, naast de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, behoefte aan extra energie. Dit komt neer op ongeveer 600 Kcal. Sommige mensen hebben er moeite mee aan deze verhoogde voedingsbehoefte tegemoet te komen met een normale voeding. Het komt regelmatig voor dat de eetlust en daarmee de voedselinname afneemt. Dit is het meest uitgesproken bij een acute verergering van de ziekte.

Ook kortademigheid, vermoeidheid, een droge mond, slijmvorming in de mond en een vol gevoel kunnen er de reden van zijn dat u veel moeite moet doen om goed te eten. Neem tijdens het eten een goede houding aan. Eet langzaam en kauw goed. Maak eten klaar dat gemakkelijk te bereiden is. Drink een half uur voor de maaltijd een beetje bouillon (niet vlak voor de maaltijd). Het is belangrijk uw medicijnen op het juiste tijdstip te gebruiken.

Kauw het voedsel goed. Sommige voedingsmiddelen geven een plakkerig, slijmerig gevoel in de mond en keel. Dit slijm is echter niet hetzelfde slijm dat wordt geproduceerd in de luchtwegen en is dus niet hetzelfde slijm dat u ophoest! Laat melkproducten niet onnodig weg uit uw voeding. Het is vaak niet duidelijk waardoor een opgeblazen gevoel veroorzaakt wordt. Mogelijke oorzaken zijn kortademigheid tijdens het eten, gehaast eten, weinig lichaamsbeweging en het eten van gasvormende voedingsmiddelen.

Eet langzaam, kauw goed. Als uw maag vol is (met voedsel of met lucht), is er weinig plaats voor méér voedsel. Wanneer u ondanks alle bovenstaande adviezen moeite heeft om voldoende voeding te gebruiken, zal de diëtist u adviseren een energie- en eiwitrijke voeding te gaan gebruiken. Voldoende energie (Kcal) zorgt ervoor dat gewichtsverlies (en met name verlies van spierweefsel) beperkt blijft. Eiwitten zijn van groot belang als bouwstoffen van de spieren.

Ongeacht de hoogte van uw gewicht is het bij COPD belangrijk om ruim voldoende eiwit te gebruiken, als bouwstof voor uw spieren. Dus ook bij overgewicht geldt het advies een eiwitrijke voeding te gebruiken! Eiwitten komen vooral voor in voedingsmiddelen van dierlijke afkomst. Gebruik daarom royale hoeveelheden vlees, vis of kip bij de warme maaltijd en vleeswaren op de boterham. Als vegetarische vleesvervanger kan ook tahoe of tempeh worden gebruikt.

Verder zijn ook alle melkproducten rijk aan eiwit, bijvoorbeeld (karne)melk, chocolademelk, drinkyoghurt, vla, yoghurt, kwark, pap, pudding en roomijs. Probeer de hoeveelheid eiwit in uw voeding uit te breiden door in plaats van bijvoorbeeld thee of koffie vaker een melkproduct te nemen. Ook kunt u hartig beleg (kaas/vleeswaren) uit het vuistje eten, kaas en vleeswaren verwerken in (groente)sausjes en pastagerechten

Heeft u overgewicht, kies dan voor de magere soorten vlees en vis, voor halfvolle melkproducten, magere soorten kaas (20+ of 30+) en magere vleeswaren. Ongewenst gewichtsverlies komt bij COPD-patiënten geregeld voor. Ook als u normaal eet. Volle producten bevatten in vergelijking met magere producten meer voedingsstoffen. Gebruik bij voorkeur dranken waar voedingsstoffen en energie in zitten zoals volle melk, yoghurtdrank, volle (chocolade)melk, drinkontbijt, vruchtensap, siroop en frisdrank (geen light). Verdeel de maaltijden goed over de dag en neem naast de hoofdmaaltijden ook (energierijke) tussendoortjes.

In bouillon zitten weinig voedingsstoffen. Indien u zich te moe voelt of moeite hebt om maaltijden te bereiden, kunt u kiezen voor kant- en klaar maaltijden of producten uit blik, glas of diepvries. Probeer de maaltijden aantrekkelijk op te dienen. Indien u ondanks de voorgaande adviezen toch afvalt, is het ook mogelijk gebruik te maken van voedingssuiker. Voedingssuiker (Fantomalt, Dextrine Maltose of Polycose) is een soort poedersuiker dat niet zoet smaakt, maar waar wel veel energie (Kcal) in zit. Per glas, beker of schaaltje kunt u ongeveer 3 schepjes toevoegen. Het advies is om per dag ongeveer 100 gram te gebruiken. U kunt het toevoegen aan bijvoorbeeld yoghurt, kwark, vla, pap, milkshake, koffie, thee en vruchtensap.

Drinkvoeding is een drank waar extra energie, eiwitten, vitamines en mineralen in zitten. Het is te verkrijgen in verschillende soorten, smaken en samenstellingen. Als u drinkvoeding wilt gaan gebruiken overleg dan altijd met de diëtist. Zij kan beoordelen of u drinkvoeding nodig heeft. Tevens kan zij advies geven over de soort en hoeveelheid drinkvoeding die het meest geschikt voor u is.

Voeding en Astma

Kan voeding van invloed zijn op je astma? Het antwoord op die vraag is: jazeker. Want astma gaat soms samen met allergie, overgewicht of dreigende botontkalking. Olivier (25) heeft astma en is altijd zorgvuldig met wat hij eet, want hij is allergisch voor noten. Een tijdje geleden bestelde hij een lekker gerecht in een restaurant. Tijdens het eten werd hij heel benauwd: in de pestosaus bleken cashewnoten verwerkt.

‘Het komt niet zo vaak voor dat voeding meteen een astma-aanval opwekt’, zegt Ramona Leysner, diëtist bij longrevalidatiecentrum Merem in Hilversum. ‘Er is dan naast astma altijd sprake van een voedselallergie. Daarbij reageert ons immuunsysteem overdreven op bepaalde stoffen in ons voedsel. Voedselallergie komt voor bij twee tot drie op de honderd volwassenen en bij acht op de honderd kinderen. De stof histamine in het eten is hierbij de grootste boosdoener. De longen reageren daar overdreven op. Deze stof maakt het lichaam zelf aan. Bij mensen met allergisch astma komt allergie voor voedsel vaker voor. Bekende voedingsproducten die een allergie kunnen oproepen zijn koemelk, noten, pinda’s en schelpdieren. Moeten we deze voedingsmiddelen dan maar niet meer eten?

Leysner: ‘Als een arts of allergoloog bewijst dat je allergisch bent voor bepaalde producten, dan kun je die beter niet nemen. Maar ook een bloedtest en een huidallergietest zijn niet helemaal nauwkeurig. Deze meten alleen de hoeveelheid antistoffen in je bloed voor een bepaald voedingsmiddel. Soms heb je een hoge score voor een product maar heb je er in de praktijk toch geen last van. Een grotere rol voor voeding is er bij overgewicht en astma. ‘Als je overgewicht en astma hebt, zien we dat als een apart type astma’, zegt Leysner. ‘Overgewicht kan ontstaan in periodes dat je de astma minder onder controle hebt.

Bewegen is dan lastig en je eet sneller extra door verveling of doordat je niet lekker in je vel zit. Je gebruikt dan vaak ook meer medicijnen, zoals prednison. Afvallen is dan heel belangrijk. Dat zorgt voor meer lucht en de conditie van de longen verbetert. Bovendien heb je dan minder medicijnen nodig. Hoe pak je dat aan?

‘In ons centrum kijken we naar welke medicijnen iemand gebruikt en hoeveel hij in beweging is. Ik check het eetpatroon en of daar iets verbeterd kan worden. Waar loopt iemand tegenaan? Soms is er geen duidelijke structuur op een dag. Als je ‘s nachts benauwd bent, slaap je misschien niet goed en ontbijt je later, of sla je het ontbijt zelfs over. Een crash-dieet met elke dag weinig calorieën eten is niet aan te raden. Als je astma hebt, kun je ook een tekort aan voedingsstoffen krijgen door medicijngebruik. Ontstekingsremmers zorgen voor een grotere kans op botontkalking. Het is daarom belangrijk dat je genoeg calcium en vitamine D binnenkrijgt, want die stoffen gaan botontkalking tegen.

‘Melk, yoghurt en kaas zijn een goede bron van calcium’, zegt Ramona Leysner. ‘Heb je een lactose-intolerantie dan is er lactosevrije zuivel of sojamelk die je kunt nemen. Vaak krijgt iemand bij veel corticosteroïde- of prednisongebruik extra calcium en vitamine D voorgeschreven. Ook blijkt uit onderzoek dat mensen met astma die voldoende vitamine D binnenkrijgen minder kans hebben op een astma-aanval dan patiënten met een tekort aan vitamine D. Kun je als astmapatiënt hoe dan ook niet beter extra vitamine D slikken?

Leysner twijfelt. ‘Vitamine D halen we voor 90 procent uit zonlicht. Je hoort steeds vaker dat een plantaardig dieet helpt om astma onder controle te houden. Medicijnen zouden dan niet of minder nodig zijn. Maar voeding kan medicijnen niet vervangen, volgens Leysner. ‘Het is belangrijk dat de voeding alle voedingsstoffen bevat die je nodig hebt. Extreme diëten zijn bovendien lastig vol te houden.’ Het eigen voedingspatroon verbeteren vindt ze wel een goed idee. Gezond en gevarieerd eten ondersteunt de weerstand.

‘Pak dat stap voor stap aan. Als je gewend bent om zeven dagen in de week een lekker stukje vlees te eten, probeer dan twee keer per week iets anders: vis of vegetarisch. Schep wat extra groente op. Bestaat er een voedingsmiddel dat astma-aanvallen helpt voorkomen? Helaas niet, zegt Leysner, die wel algemene adviezen wil geven. ‘Eet genoeg vezels, groenten en fruit: 250 gram groenten en twee stuks fruit op een dag. Dat heeft het meeste effect op je immuunsysteem - en dat speelt een grote rol bij astma en allergieën. Uit onderzoek blijkt dat maar 15 procent van de bevolking die hoeveelheden haalt.

‘Haring in het land, dokter aan de kant’, is het spreekwoord. Vette vis bevat omega-3-vetzuren en vitamine D. Die hebben een gunstig effect op ontstekingen én versterken het immuunsysteem. Sommige wetenschappers adviseren bij astma dan ook driemaal per week vis, zoals haring, zalm of makreel. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ‘snelle suikers’ ontstekingsprocessen versnellen: gewone suiker en suikers uit meel, witte rijst, pasta en aardappelen. Het eten van veel vezels lijkt te beschermen tegen astma-aanvallen. Bacteriën in de darmen zetten de vezels om in bepaalde vetzuren. Deze dempen ontstekingen in de longen.

Piepen of Moeite met Ademhalen tijdens Eten

Piepen of ademhalingsproblemen tijdens het eten kunnen wijzen op slikproblemen. Piepen of ademhalingsproblemen tijdens het eten ontstaat wanneer voedsel of vloeistof de luchtwegen irriteert of gedeeltelijk blokkeert. Dit kan het gevolg zijn van slikproblemen waarbij het strottenklepje niet goed afsluit, waardoor voedsel of drinken in de luchtwegen terechtkomt.

Symptomen

  • Een piepende ademhaling of benauwdheid tijdens het eten.
  • Hoesten of kuchen tijdens of na het slikken.
  • Een gevoel van verstikking of ongemak in de borst.
  • Het onvermogen om goed door te ademen tijdens het slikken.
  • Regelmatige verslikking, vooral in dunne vloeistoffen.

Oorzaken

  • Slikproblemen: Door neurologische aandoeningen zoals Parkinson, MS of een beroerte.
  • Spierzwakte: Ouderdom of medische behandelingen kunnen de coördinatie van slikspieren verminderen.
  • Aspiratiepneumonie: Herhaaldelijk verslikken kan leiden tot voedsel in de longen, wat piepen en ademhalingsproblemen veroorzaakt.
  • Reflux of maagklachten: Terugkerend maagzuur kan de luchtwegen irriteren en ademhalingsproblemen veroorzaken.

Wat kunt u doen bij ademhalingsproblemen tijdens het eten?

Hoewel piepen of moeite met ademhalen tijdens het eten verontrustend kan zijn, zijn er stappen die u kunt nemen om het risico te verminderen:

  • Eet langzaam: Neem kleine hapjes en kauw zorgvuldig om het slikproces te vergemakkelijken.
  • Pas uw houding aan: Eet altijd rechtop zittend en blijf 30 minuten na de maaltijd rechtop om reflux te voorkomen.
  • Vermijd risicovolle voedingsmiddelen: Droog, hard of korrelig voedsel kan gemakkelijker in de luchtwegen terechtkomen.
  • Gebruik verdikte vloeistoffen: Dit helpt om vloeistoffen beter onder controle te houden tijdens het slikken.
  • Schakel hulp in: Raadpleeg een logopedist of diëtist voor advies over aangepaste voeding en het verbeteren van de slikfunctie.

Algemene Adviezen en Tips

  • Neem tijdens het eten een goede houding aan.
  • Eet langzaam en kauw goed.
  • Maak eten klaar dat gemakkelijk te bereiden is.
  • Drink een half uur voor de maaltijd een beetje bouillon (niet vlak voor de maaltijd).
  • Het is belangrijk uw medicijnen op het juiste tijdstip te gebruiken.
  • Kauw het voedsel goed.

Voedselintolerantie

Wanneer u aanhoudende symptomen heeft van voorhoofdsholteontsteking of een loopneus kan dit een goede gelegenheid zijn om uw voeding eens nader te bestuderen. Een ingrediënt dat problemen kan veroorzaken voor de één kan door een ander volledig getolereerd worden. Bij VoedselintolerantieTest refereren wij hier graag aan als onze persoonlijke ‘voedsel vingerafdruk’.

De University of York deed onderzoek naar het effect van het elimineren van bepaalde voeding gebaseerd op een voedselintolerantietest. Van de 104 mensen die last hadden van kortademigheid, rapporteerde 89 procent een verbetering nadat ze een van hun zogenaamde ‘triggers’ uit hun dieet hadden geschrapt. We omschrijven dit als voeding die een positieve IgG reactie geeft aan antistoffen in het bloed.

De informatie over voedselintolerantie (zoals beschreven door VoedselintolerantieTest bij een specifieke IgG reactie op voeding) is bedoeld om voedseladvies te geven en het dieet te optimaliseren.

Voedsel en aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

In de volgende tabel ziet u hoeveel voedingsmiddelen die een gezonde man/vrouw van 60 jaar gemiddeld dagelijks nodig heeft. Op www.voedingscentrum.nl kunt per geslacht en leeftijd de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden vinden.

Voedsel ADH* man 60 jaar ADH vrouw 60 jaar
Groenten 250 gram 250 gram
Fruit 2 stuks 2 stuks
Brood (bruin of volkoren) 6-7 snee 3-4 snee
Aardappelen/graanproducten 4 stuks/lepels 3-4 stuks/lepels
Vis/peulvruchten/vlees 1 portie (100 gram) 1 portie (100 gram)
Zuivel 3 porties 3-4 porties
Kaas 40 gram 40 gram
Noten (ongezouten) 25 gram 15 gram
Smeer- en bereidingsvetten 65 gram 40 gram
Vocht 1,5-2 liter 1,5-2 liter

* Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

labels:

Zie ook: