Brood is een basisvoedingsmiddel en hoeft niet per definitie slecht te zijn, zelfs niet als je diabetes hebt. Het gaat er vooral om hoe brood een plaats heeft in het eetpatroon. Brood is naast hongerstillend ook een belangrijke leverancier van vitaminen, mineralen, voedingsvezels en jodium. Om het simpel te houden: Jodium heeft invloed op onze verbranding.

Daarnaast helpen de voedingsvezels uit voornamelijk bruinbrood bij een prettige stoelgang. Voedingsvezels zijn de niet-verteerbare delen in brood. Een sneetje brood bevat gemiddeld 16 gram koolhydraten. Diëtisten en artsen adviseren een koolhydraatarm dieet als je diabetes type 2 hebt. Een koolhydraatarm dieet helpt bij het stabiel houden van de bloedglucosewaarden. Kortom, als je minder koolhydraten eet, heb je minder hoge pieken en ook minder diepe dalen van je glucosewaarde.

Diabetes en Brood: Feiten en Fabels

Brood past dus niet in een koolhydraatarm dieet? Dit is een fabel. Maar je moet wel goed opletten welk brood je kiest. Wit brood wordt gemaakt van heel fijngemalen tarwebloem, dat geen zemelen meer bevat. Vaak wordt witbrood ook gebleekt om het er frisser uit te laten zien. Witbrood bevat nauwelijks tot geen vezels, ijzer, en vitamines. Toch is het niet zo dat donker brood altijd een betere keus is. Veel donkere broden zijn in feite witbroden, waaraan een kleurstof is toegevoegd. Let hier dus goed op wanneer je je brood uitkiest.

Welke Broodsoorten Zijn Geschikt?

Volkorenbrood is een gezonde keuze omdat er veel vezels in zitten. Vezels zijn belangrijk om de darmen gezond te houden en zorgen voor een goede stoelgang. Het eten van vezelrijke producten vermindert het risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Ook roggebrood is gemaakt van vezels die heel blijven. Overigens is zuurdesembrood, ook zo’n populaire soort, wel gezond.

Speltbrood is in de afgelopen jaren steeds populairder geworden, is overal verkrijgbaar en wordt door velen aangeprijsd als veel gezonder dan ‘gewoon brood’. Niet per se, want spelt en tarwe zijn allebei graansoorten. Het hangt er verder maar net vanaf of je kiest voor de volkoren variant, net als met ‘gewoon’ brood. Volkorenmeel bevat immers meer vezels, vitamines en mineralen dan witmeel.

Koolhydraatarm Brood als Alternatief

Koolhydraatarm brood is een goed alternatief. In een gewone volkoren boterham zit gemiddeld zo’n 13 gram koolhydraten. De koolhydraatarme variant bevat minstens 30 procent minder, tussen 5 en 10 gram koolhydraten. Door het toevoegen van bijvoorbeeld lijnzaad en zonnebloempitten heeft dit type brood vaak wel een hoger vetgehalte. Wat voedingswaarde betreft is het niet per se gezonder of ongezonder dan gewoon brood. Maar het levert wel minder koolhydraten en dat is een voordeel als je diabetes type 2 hebt.

Diabetes Uitleg

De meest bekende vormen van diabetes mellitus (in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd) zijn diabetes type 1 en type 2. Bij diabetes kan het lichaam de bloedsuiker niet meer goed houden. Normaal regelt het lichaam de bloedsuikerspiegel heel precies met het hormoon insuline. Mensen met diabetes maken zelf geen insuline meer, of hun lichaam reageert niet meer op de insuline. Als insuline zijn werk niet kan doen, loopt de bloedsuiker veel te hoog op.

Als er lang veel suiker in het bloed zit, is dat erg ongezond. Daarom is het belangrijk om diabetes zo snel mogelijk en goed te behandelen. Bloedsuiker heet officieel 'bloedglucose'. Geen mens kan zonder glucose, want dat is de brandstof voor het lichaam waarop alle spieren en organen werken. Koolhydraten zitten niet alleen in zoete dingen, zoals suiker en fruit, maar ook in sommige groenten, melk, brood en aardappelen en andere soorten zetmeel. Van koolhydraten maakt het lichaam glucose, die komt in het bloed terecht als bloedsuiker en gaat naar alle lichaamscellen voor energie. Normaal zorgt het lichaam ervoor dat er precies genoeg insuline is om de bloedsuiker te verwerken.

De alvleesklier maakt insuline, die in het bloed komt. Soms maakt het lichaam geen insuline meer, of te weinig. Bij veel mensen reageert het lichaam ook niet meer goed op insuline. De bloedsuiker blijft dan in het bloed zitten en kan niet gebruikt worden als brandstof. Daardoor ben je moe, heb je dorst en moet je veel plassen.

Voor mensen met diabetes type 2 is het, net als voor iedereen, belangrijk om gezond te eten. De voorkeur gaat uit naar volkorenbrood of meergranenbrood met veel voedingsvezels. De vezels uit volkoren zorgen ervoor dat koolhydraten langzamer worden opgenomen. Op die manier lijken vezels in volkorenproducten voor minder schommelingen in de bloedsuikerspiegel van mensen met diabetes type 2 te zorgen. Soms moet wel de hoeveelheid brood per dag of per eetmoment aangepast worden, bijvoorbeeld wanneer het beter is om minder koolhydraten te eten of om af te vallen. Bekijk samen met een diëtist wat voor jou het beste werkt. Die diëtist helpt je ook om ervoor te zorgen dat je genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt.

Het Effect van Graankorrels

Onderzoekers hebben de suggestie gedaan dat bij mensen met diabetes type 2 grovere graankorrels, zoals in brood met hele of geplette graankorrels, een meer geleidelijke afgifte van glucose aan het bloed geeft dan fijnere of vermalen korrels. De afbraak van grovere granen duurt namelijk wat langer, waardoor het lichaam gelijkmatig zou reageren op de vrijgekomen voedingsstoffen. Om dat goed te kunnen onderbouwen, is meer onderzoek nodig.

Speciale Diëten en Brood

Bij hart- en vaatziekten of een te hoog cholesterolgehalte kan brood prima worden gegeten. In deze gevallen is de hoeveelheid en het soort vet in een voedingsmiddel belangrijk. Vaak moet de hoeveelheid verzadigd (hard) vet beperkt worden. Brood bevat echter heel weinig vet, nog geen gram vet per snee. Het vet wat er wel in zit is voornamelijk onverzadigd, afkomstig uit de kiem van de graankorrel. De croissant is hier een uitzondering op.

Phenylketonurie, kortweg PKU, is een ongeneeslijke, erfelijke stofwisselingsziekte. Het wordt veroorzaakt doordat de lever één bestanddeel van eiwitten, het aminozuur phenylalanine (afgekort Phe, spreek uit als fee) niet of niet voldoende verwerkt. Het aminozuur hoopt zich op in het bloed en belemmert daardoor de groei en ontwikkeling van de hersens (het zenuwstelsel). De behandeling van PKU is erop gericht de opeenhoping van het aminozuur phenylalanine in het lichaam tegen te gaan. Het aminozuur is echter een natuurlijk onderdeel van bijna alle voeding, ook brood.

Bij nierziekten of een hoge bloeddruk is er vaak een verstoring in de balans tussen vocht en zouten in het lichaam. Het advies is dan om minder zout in de voeding te consumeren. Een voedingsmiddel met een claim, zoals ‘zoutarm’, moet voldoen aan bepaalde regels. Gemiddeld bevat brood 0,46 gram natrium per 100 gram. Brood mag alleen zoutarm genoemd worden als het maximaal 0,12 gram natrium per 100 gram bevat.

Tussen de 5 en 15% van de Nederlandse bevolking heeft last van het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS). PDS komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Deze aandoening wordt in de volksmond ook wel spastische darm genoemd. De darmen van PDS-patiënten zijn gevoeliger dan normaal. Hierdoor ervaren deze patiënten chronische darmklachten, zoals buikpijn, een opgezette buik, diarree of juist verstopping. De precieze oorzaak van PDS is niet bekend. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren een rol bij het ontstaan van PDS. Wel geven de meeste patiënten aan dat bepaalde voedingsmiddelen helpen om klachten te verminderen. Welke voedingsmiddelen dit zijn, is per persoon verschillend.

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat het vermijden van bepaalde typen koolhydraten verlichting van de klachten kan geven. Het gaat om de zogenaamde FODMAPs. Om erachter te komen welke voeding klachten geeft, kan een patiënt het FODMAP-beperkte dieet volgen, onder begeleiding van een diëtist. Een diëtist kan een patiënt helpen bij het uitzoeken van de juiste voeding en het handhaven van een gezonde levensstijl.

Koolhydraatarm Brood: Een Gedetailleerde Blik

Eet je koolhydraatarm? Dan is koolhydraatarmbrood een goede keuze. Een van de producten die je al snel moet laten staan als je koolhydraatarm gaat eten is brood. Tegenwoordig zijn er gelukkig alternatieven op de markt in de vorm van koolhydraatarm brood. En dit kan je ook zelf klaarmaken.

Wat is Koolhydraatarm Brood?

Officieel spreken we van brood met een verlaagd koolhydraatgehalte. De term koolhydraatarm brood mag namelijk niet gebruikt worden volgens de Warenwet. In koolhydraatarm brood zit vaak nog gewoon tarwemeel verwerkt. Maar wel minder dan in gewoon brood. Er worden verschillende ingrediënten gebruikt om de tarwe deels te vervangen. Denk aan sojameel, lijnzaad, pitten en zaden. Hierdoor wordt de hoeveelheid koolhydraten minder.

Waarom Kiezen voor Koolhydraatarm Brood?

In principe is er niks mis met gewoon volkorenbrood. Maar er kunnen redenen zijn om juist wel voor koolhydraatarm brood te kiezen. Bijvoorbeeld als je vanwege medische- of gezondheidsredenen minder koolhydraten binnen wil krijgen. Koolhydraatarm brood kan dan een alternatief zijn voor een gewone snee brood zonder dat je je eetpatroon compleet moet aanpassen.

Ingrediënten voor Koolhydraatarm Brood

Gewoon brood is meestal gemaakt van granen zoals tarwe, spelt, rogge of een mix hiervan. Bij koolhydraatarm brood is (een deel van) dit graan vervangen door andere ingrediënten. Ter vervanging wordt vooral gekozen voor tarwe-eiwit, erwten-eiwit, sojameel, lijnzaad en tarwezemelen.

Waar Let Je Op bij het Kopen van Koolhydraatarm Brood?

Hoe weet je dat je kiest voor een brood met minder koolhydraten? Je zal de term 'koolhydraatarm brood' namelijk niet tegenkomen op een etiket. Dit komt omdat de claim koolhydraatarm niet voorkomt in de lijst met toegestane voedingsclaims. Wat wel is toegestaan is de claim 'verlaagd koolhydraatgehalte'. Een brood mag deze claim dragen als deze ten minste 30% minder koolhydraten bevat dan gemiddeld aanwezig is in een soortgelijk regulier brood. Bevat een volkorenbrood bijvoorbeeld 39 gram koolhydraten per 100 gram? Dan mag een brood met niet meer dan 27,3 gram koolhydraten per 100 gram de claim 'verlaagd koolhydraatgehalte' dragen.

Koolhydraatarm Beleg

Als je koolhydraatarm brood neemt wil je het natuurlijk ook beleggen met koolhydraatarm beleg. Hier zijn enkele tips:

  • Om te smeren: een beetje halvarine, halvanaise of kwark. Mosterd is ook lekker.
  • Light kaas: zoals 20+ en 30+ kaas, geitenkaas light of nog lichter: hüttenkäse, ook wel cottage cheese genoemd.
  • Gekookt ei.
  • Verse groenten: komkommer, tomaat, sla of ui. Zorg ervoor dat de tomaat niet te nat is.
  • Licht geroosterde groente, zoals paprika, courgette, ui, champignons.
  • Lekker als garnering: plakjes augurk, pijnboompitten, kappertjes, plakjes olijven.
  • Magere vleeswaren: beenham, casselerrib, gekookte lever, kipfilet en rookvlees (doe met rookvlees wel kalm aan want er zit veel zout in).
  • 100% pindakaas.

Misverstanden Over Brood

De Kleur van Brood

De kleur van een brood zegt niets over hoe gezond het is. Belangrijk is dat er 'volkoren' op staat. Niet elk donkerbruin brood is volkorenbrood. De bruine kleur kan namelijk komen van gebrande mout die als kleurstof is toegevoegd. Het is dan eigenlijk witbrood met een kleurtje.

Speltbrood

Er bestaan verschillende soorten speltbrood, waaronder wit, bruin en volkoren. Speltbrood is een alternatief voor tarwebrood. Spelt en tarwe zijn beide granen, en komen uit dezelfde familie. Speltbrood bevat ongeveer evenveel koolhydraten en vezels als tarwebrood. Sommige mensen hebben bij het eten van speltbrood minder last van een opgeblazen gevoel. Voor hen kan volkoren speltbrood een goede keuze zijn.

Volkorenbrood

Volkorenbrood is gezond. De vezels helpen om je bloedsuiker goed te houden. Als je volkorenbrood eet, stijgt je bloedsuiker minder, en ook langzamer. Wil je zeker weten dat je gezond brood eet met genoeg vezels? Een gezonde lunch zorgt ervoor dat je genoeg energie blijft houden.

Gezonde Lunch Ideeën

Een gezonde lunch is belangrijk voor stabiele bloedsuikerwaarden overdag. Lunchen met brood: kies voor volkorenbrood en licht broodbeleg. Lunchen met een salade: in een gezonde salade zitten verschillende ingrediënten. Kies voor de lunch iets anders dan voor je ontbijt.

Een gezonde lunch is belangrijk voor stabiele bloedsuikerwaarden overdag. Elke dag eten rond dezelfde tijd is het beste. Dit geldt ook voor het ontbijt en avondeten. Veel mensen houden van brood. Volkorenbrood is de gezondste soort brood. Dit heeft veel vezels en die houden je bloedsuiker meer in evenwicht. Witbrood is minder gezond, want het laat je bloedsuiker sneller stijgen dan volkorenbrood.

Voorbeelden van gezond broodbeleg:

  • Om te smeren: een beetje halvarine, halvanaise of kwark.
  • Light kaas, zoals 20+ en 30+ kaas. Geitenkaas light kan ook.
  • Gekookt ei. Elke week kun je 2 of 3 eieren eten.
  • Fruit zoals plakjes appel, aardbei of banaan.
  • Magere vleeswaren: beenham, casselerrib, kipfilet en gekookte lever. Rookvlees kan ook af en toe.

Houd je meer van salades? Natuurlijk kun je ook lunchen met een lekkere kom (plantaardige) melk of yoghurt, met muesli en fruit erin. Het gezondste is om voor je lunch iets anders te kiezen dan voor je ontbijt. Dan krijg je veel verschillende voedingsstoffen binnen.

Brood en Diabetes Type 2

Brood bevat immers veel koolhydraten die voor een bloedsuikerstijging kunnen zorgen. Er bestaan namelijk ontzettend veel broodsoorten. Maar eerlijk is eerlijk, zo’n 90% van al het brood is niet gezond als je diabetes type 2 hebt.

Waarom Veel Brood Ongeschikt Is

Omdat het meeste brood te veel eenvoudige koolhydraten bevat. En er zit een groot verschil tussen eenvoudige en complexe koolhydraten die voor iedereen met suikerziekte van belang is. Eenvoudige koolhydraten worden makkelijk opgenomen in het lichaam. Het lichaam heeft weinig moeite met het opknippen van deze koolhydraten tot suikerdeeltjes. Die suikers zullen dus snel je bloedbanen betreden. Na consumptie krijg je snel een verhoogde bloedsuiker. Als diabeet is dat nu precies wat je wilt voorkomen.

Complexe koolhydraten daarentegen zijn moeilijker door het lichaam op te nemen. Dat is een goede zaak, omdat deze koolhydraten langzamer worden afgegeven aan het bloed. Dit zorgt ervoor dat je bloedsuiker stabieler blijft. Je herkent deze producten doorgaans aan het hoge vezelgehalte. Groente en noten bijvoorbeeld bezitten deze complexe koolhydraten.

Het Slechtste Brood om te Eten

Al het brood wat wit is valt onder de categorie ‘volledig vermijden’. Je moet dan denken aan:

  • Croissants
  • Stokbrood
  • Witbrood
  • Witte afbakbroodjes
  • Witte bolletjes
  • Italiaanse bollen
  • Witte pistoletjes
  • Kaiser broodjes
  • Hamburgerbroodjes

Het meest ongezonde brood bij diabetes beslaat alsnog het grootste gedeelte van de broodafdeling in de supermarkt. Ze kunnen daarom een belangrijke oorzaak zijn van diabetes type 2. Vooral als het ook wordt belegd met zoet broodbeleg en er een glas sinaasappelsap bij wordt gedronken.

Daarnaast is dit brood volledig ontdaan van voedingswaarde voor ons lichaam. Bij het maken van witte broodsoorten wordt alleen het meellichaam van de tarwekorrel gebruikt. Terwijl daar de meeste koolhydraten, maar de minste vezels en andere belangrijke voedingsstoffen in zitten. Een wit bolletje of een stroopwafel eten; qua voedingswaarde en effect op je bloedsuikerspiegel is het nagenoeg hetzelfde.

Broodmisleiding

Een ander deel van de broodafdeling wordt gevuld met ongezonde broodsoorten die als gezond worden aangeprezen. Voorbeelden:

  • Bruinbrood
  • Meergranenbrood
  • Desembrood
  • Speltbrood
  • (Extra) donkerbrood
  • Waldkornbrood

De voedselfabrikanten proberen ons te laten geloven dat deze broden gezonder voor ons zijn. Waar ze echter niet omheen kunnen, is dat de waarheid gewoon terug te vinden is in de ingrediëntenlijst. Het meest linkse ingrediënt in de lijst is tevens het hoofdingrediënt van het product. Volkorenbrood is al gezonder, maar nog steeds niet geweldig.

Het Beste Brood bij Diabetes

Als witbrood, bruinbrood en zelfs volkorenbrood allemaal geen optie zijn, wat dan wel? Gelukkig zijn er wel degelijk gezonde broodsoorten. Hier zijn een paar voorbeelden:

  • Koolhydraatarm brood is het beste bij diabetes
  • Roggebrood
  • Eiwitbrood
  • Haverbrood

Tabel: Vergelijking van Broodsoorten voor Diabetes

Broodsoort Koolhydraten per snee Vezels per snee Opmerkingen
Witbrood Hoog Laag Vermijden
Volkorenbrood Gemiddeld Gemiddeld Beperkt consumeren
Roggebrood Laag Hoog Goede keuze
Koolhydraatarm Brood Zeer Laag Hoog Beste keuze

Wees alert op welk brood je koopt bij diabetes. Je wilt altijd goed op de labels blijven letten. Waar je vooral naar wilt kijken is de hoeveelheid koolhydraten ten opzichte van het aantal vezels. Met de juiste voeding kun je namelijk veel bereiken en gezonder worden.

Maak bij voorkeur gebruik van producten rijk aan voedingsvezels: volkoren-, bruin- en roggebrood. 1 snee volkorenbrood bevat 14 gram koolhydraten. Een zacht broodje levert gemiddeld 25 gram koolhydraten. Je kunt dit nemen i.p.v. Deze producten bevatten geen koolhydraten maar wel vet. Kies voor producten met onverzadigd (gunstig) vet, zoals (dieet)halvarine of (dieet)margarine. Dieethalvarine bevat minder vet en calorieën dan dieetmargarine. Heb je overgewicht dan is het wellicht verstandiger om voor dieethalvarine te kiezen. Hartig beleg bevat geen koolhydraten. Kies bijvoorbeeld voor: kaas, smeerkaas, cottage cheese/Hüttenkäse, Zwitserse strooikaas. Of kies voor vleeswaren. Magere soorten hebben hierbij de voorkeur, omdat vette soorten veel verzadigd (ongunstig) vet bevatten. Naast kaas en vleeswaren zijn er nog diverse koolhydraatarme mogelijkheden voor beleg op brood.

labels: #Brood

Zie ook: