Koffie wordt steeds belangrijker voor de Nederlander en als je koffie zet, beoog je uiteraard om de lekkerste smaak mogelijk te creëren. Hiervoor kies je voor hoogwaardige koffie, bijvoorbeeld gemalen koffie of koffiebonen en een koffiezetapparaat van hoge kwaliteit. Echter, het toebehoor en de koffie zijn niet de enige elementen die de smaak bepalen.

Ook het water dat je gebruikt voor het zetten van koffie heeft invloed op de uiteindelijke smaak van je warme drankje. In dit artikel lichten we toe welke stoffen er in water zitten, waar water aan moet voldoen voor lekkere koffie en wat het beste water is om te gebruiken.

Waarom waterkwaliteit belangrijk is voor koffie

Het water dat je gebruikt voor het zetten van filterkoffie en espresso is ontzettend belangrijk. Een kop koffie bestaat namelijk voor minstens 98% uit water. Voor een espresso is dat ongeveer 90%. Waterkwaliteit is een factor waarmee vaak te weinig rekening wordt gehouden. Als je in een koffiebar in het buitenland een lekkere espresso hebt gedronken en je koopt de koffiebonen om thuis dezelfde heerlijke espresso te zetten, dan kan de smaak sterk verschillen.

In België en Nederland is de waterkwaliteit, meerbepaald de waterhardheid, zelfs verschillend tussen de verschillende regio’s. Het water is bij ons overal drinkbaar. Maar de onzichtbare combinatie van de mineralen, zouten en metalen kunnen de koffiesmaak sterk beïnvloeden. Water voor koffie moet geurloos en helder van kleur zijn.

Het zal je verrassen dat het verschil in smaak tussen water met en zonder ideaal mineraalgehalte groot is. In dit artikel lees je er alles over en kom je ook te weten wat je in jouw regio moet doen om tot de ideale waterkwaliteit te komen.

Welke stoffen zitten er in water?

In water zitten verschillende stoffen die van invloed zijn op de smaak van het water en dus ook op de smaak van je koffie na het zetten. Stoffen die veel in water voorkomen zijn ijzer, kalk en zuurstof. Een hoog ijzergehalte zorgt voor een minder aangename smaak en is te herkennen aan melk die een beetje groen uitslaat.

Kalk zorgt voor hard water, waardoor het aroma van koffie verloren gaat en je drankje een bittere smaak krijgt. Dit vermijd je liever. Zuurstof is te herkennen aan de luchtbelletjes in het water als het uit de kraan stroomt. Als je dit ziet, betekent dat dat er teveel zuurstof in het water zit en dat je het even moet laten koken.

Soorten water voor koffie

Er zijn diverse soorten water die je zou kunnen gebruiken voor koffie. Een voor de hand liggende optie is leidingwater, omdat het uit de kraan stroomt en dus makkelijk te gebruiken is. Afhankelijk van de stoffen in het kraanwater is dit wel of niet geschikt voor koffie. Een andere mogelijkheid is mineraalwater, wat veel minder geschikt is om koffie te zetten.

De bubbels beïnvloeden de smaak en gaan het koffiearoma tegen. Ook regenwater is niet heel geschikt voor koffie, omdat het een onaangepaste zuurtegraad heeft en het vervuild kan zijn. Dit beïnvloedt de smaak van je koffie.

Is leidingwater geschikt voor koffie?

Omdat leidingwater het makkelijkst te gebruiken is, vragen veel mensen zich af of deze soort water geschikt is voor koffie. Hierbij is het vooral belangrijk waar je het water uit de leiding krijgt, omdat de pH-waarde varieert van land tot land.

Voor koffie kies je voor neutraal water met een pH-waarde rond de 7. Hierbij kan je koffie het beste op smaak komen. Let erop dat ook neutraal leidingwater stoffen kan bevatten die minder goed zijn voor de koffie, zoals chloor.

De perfecte watersamenstelling voor koffie

Om het maximale uit je filterkoffie of espresso te halen, kan je natuurlijk een watertest doen. pH is de maat voor de zuurtegraad van het water. In normale omstandigheden bij kamertemperatuur is de pH 7. Dit is de ideale zuurtegraad voor koffie. Is de zuurtegraad van het water lager, dan geeft dat een zure smaak. Is de zuurtegraad te hoog, dan ervaar je een laffe smaak.

Ijzer, koper en mangaan zijn natuurlijke mineralen in het water. Deze mineralen zijn niet schadelijk voor de gezondheid maar hebben een negatieve invloed op de smaak en kleur van het water. Daarom is het goed dat ze niet aanwezig zijn in het water waarmee je koffie zet. Chloor was vroeger heel belangrijk bij het zuiveren van water.

Het is namelijk zeer effectief voor het doden van ziekteverwekkende bacteriën maar geeft een zeer specifieke smaak aan water. Daarom is het beter niet aanwezig in het water waarmee je koffie zet. Sinds 2005 is chloor niet meer toegestaan als primair desinfectiemiddel omdat er nu andere en betere middelen zijn om te desinfecteren.

De totale waterhardheid is de totale concentratie van magnesium, calciumcarbonaat, metaalionen en andere mineralen in het water. Een te lage concentratie geeft een dunne koffie zonder enige structuur. Als de waterhardheid te hoog is, zal de koffie een ruwe structuur hebben en kalkachtig smaken.

De totale hardheid wordt in Nederland uitgedrukt in dH (°D of Duitse graden). In België wordt het uitgedrukt in fH (°F of Franse graden). De verhouding is 1 fH = 0,56 dH of 1 dH = 1,79 fH.

Natrium is van nature aanwezig in water. Het is het zoutgehalte van water. Calcium is net als natrium van nature aanwezig in water. Calcium is in water gekomen door de oplossing van natuurlijke gesteenten zoals kalksteen, marmer, calciet, dolomiet en gips. Calcium is een bepalende factor voor de waterhardheid.

Als je water verhit, slaat calcium neer als calciumcarbonaat. Deze neerslag wordt ook wel kalkaanslag genoemd. Calcium komt in ons water doordat we voornamelijk grondwater gebruiken als kraanwater. Total Dissolved Solids (TDS) is de meest gebruikte term waarmee de waterkwaliteit in verhouding tot de koffie extractie wordt uitgedrukt.

TDS is de gecombineerde inhoud van alle anorganische en organische stoffen in water. Het wordt uitgedrukt in mg/l of ppm (deeltjes per miljoen).

Waterhardheid: Zacht of hard water?

De hardheid geeft weer hoeveel mineralen water bevat. Deze mineralen geven smaak aan water. Het is niet mogelijk om de hardheid van water te zien of te ruiken. Water kan beter te zacht zijn dan te hard.

Te hard water heeft te veel mineralen die de smaak van koffie negatief beïnvloeden. Bovendien zorgt te hard water voor extra kalkaanslag in je koffiezetapparaat. Als het water te zacht is, dan geeft het weinig smaak aan de koffie. Het resultaat kan ook zijn dat de koffie te bitter smaakt.

Te weinig mineralen zorgen er namelijk voor dat de koffiedeeltjes aan elkaar koeken en de doorstroming vermindert. Minder doorstroming zorgt al snel voor te veel extractie. Te veel extractie zorgt er op zijn beurt voor dat te veel bittere smaken in de filterkoffie of espresso komen. Gebruik zeker geen gedistilleerd water, want dat is te zacht.

Overzicht van waterhardheid

Waterhardheid (dH) Waterhardheid (fH) Kwalificatie
0 - 4 0 - 7 Zeer zacht water
4 - 8 7 - 15 Zacht water
8 - 12 15 - 22 Gemiddeld water
12 - 18 22 - 32 Vrij hard water
18+ 32+ Hard water

Mineraalwater gebruiken voor koffie

Mineraalwater kan een goed alternatief zijn als je kraanwater niet de juiste kwaliteit heeft. Maar bronwater is best duur en niet elk merk mineraalwater is geschikt voor filterkoffie en espresso. Spa Reine is niet geschikt omdat het te mineraalarm is en te weinig Natrium bevat. Bar Le Duc bevat dan weer teveel Natrium.

Mont Roucous is het beste flessenwater voor koffie. Het heeft een pH van 6 en het bevat bijna de juiste hoeveelheid mineralen. De beste optie is je kraanwater filteren, en dat is bovendien niet ingewikkeld.

Water filteren voor betere koffie

Is het water te hard? Dan kan je het filteren met een heel eenvoudige filter. Koolstoffilters zijn bekend geworden door het merk Brita. Hierbij maak je gebruik van een waterfilterkan met ingebouwde filter. Het gefilterde water giet je vervolgens in het waterreservoir van je koffiemachine, of verhit je in je waterkoker.

In het waterreservoir doe je een koolstof filterzakje. Gemiddeld moeten deze om 8 weken vervangen worden. Kijk hiervoor op de gebruiksaanwijzing. Sommige volautomatische koffiemachines hebben een ingebouwde waterfilter. Zelfs met een ingebouwde filter moet de machine af en toe ontkalkt worden.

Er zijn zelfs volautomaten die je op de hoogte brengen wanneer dit moet gebeuren. De meeste waterfilters zullen alleen de grovere deeltjes tegenhouden. Er zijn maar weinig filters die ook lood, chloor, aluminium en koper uit het water verwijderen. In België en Nederland is dat meer dan voldoende gezien de waterkwaliteit hier al goed is.

De invloed van waterhardheid per regio

Ons drinkwater wordt voornamelijk uit de grond gehaald. Grondwater bevat calcium en magnesium. De hoeveelheden zijn afhankelijk van de regio, gezien de samenstelling van de bodem kan verschillen. De waterhardheid is nergens bijna hetzelfde.

Test de waterkwaliteit thuis

Bij je thuis de waterkwaliteit testen, is zeer eenvoudig. Zet 2 koppen filterkoffie of espresso volgens de cupping methode. Gebruik exact dezelfde koffiebonen, maling en zetmethode. De ene kop zet je met bron- of flessenwater en de andere met kraanwater. Proef nu de verschillen. Proef ook het verschil met gefilterd water uit de kraan.

Tips voor het zetten van de perfecte kop koffie

  • Zorg steeds voor vers water. Het water voor het zetten van koffie moet koud en vers zijn. Het moet mineralen en zuurstof bevatten en niet te hard zijn. Koffiezetapparaten hebben meestal een waterreservoir. Vaak zie je dat er koffie wordt gezet met water dat al een tijdje in het waterreservoir zit. Zorg er voor dat er altijd vers water zit in het reservoir. Stilstaand water wordt snel dood. De grootte van het waterreservoir is dus minder belangrijk dan de waterkwaliteit.
  • Een geopende verpakking koffiebonen kun je het beste 2 weken bewaren. Doordat zuurstof bij de bonen komt verliezen ze snel smaak.
  • Zorg dat je kopjes warm zijn. Hierdoor blijft je koffie langer warm en dus langer lekker.
  • Maak je koffiemachine altijd goed schoon. Resten kunnen namelijk de smaak van je koffie aantasten.
  • Let tenslotte ook goed op de maling van de bonen.

Conclusie

Het water dat wordt gebruikt bij het zetten van koffie speelt een cruciale rol in het bepalen van de uiteindelijke smaak ervan. Water lijkt simpel, maar het is een geheime smaakmaker in je koffie. Vaak wordt dit onderschat en wordt veel meer aandacht besteed aan de gemalen bonen. Het speelt daarom een cruciale rol bij het vrijmaken van de smaken en aroma’s uit koffiebonen tijdens het brouwen. Daarom is het gebruik van schoon, smaakloos water zonder ongewenste geurtjes of smaken essentieel.

Zet je thuis koffie dan kun je ook overwegen om een ingebouwde filter in je huis te installeren. Deze zorgt voor gefilterd water door het hele huis. Heb je een professionele koffiemachine en gebruik je deze in een zakelijke setting, dan kun je het beste kiezen om het water te filteren.

labels:

Zie ook: