Voldoende slaap is noodzakelijk om overdag goed te kunnen functioneren. Wanneer (opnieuw) in slaap vallen een probleem vormt, is er sprake van een slaapstoornis. Slaapstoornissen komen voor bij éénderde van de volwassen bevolking en kunnen het dagelijks functioneren ernstig belemmeren. Gedurende de normale slaapcyclus worden verschillende slaapstadia doorlopen, namelijk: de inslaapperiode, de lichte slaap, de diepere slaap (REM-slaap) en de diepste slaap.

Slaapmiddelen (hypnotica) zijn in staat slaap op te wekken en/of gedurende een bepaalde tijd te onderhouden. Slaapmiddelen zorgen onder andere voor verkorting van de inslaaptijd, verlenging van de slaapduur en vermindering van het aantal wekperioden. Hoe slaapmiddelen precies werken, is niet bekend.

De huisarts schrijft meestal geen slaapmiddelen voor. Deze medicijnen helpen vaak niet goed genoeg. U valt er misschien sneller door in slaap, maar u slaapt minder diep. Sommige slaapmiddelen kunnen verslavend zijn. Dan is het lastig om ermee te stoppen. Daarom probeert de huisarts u eerst te helpen met betere slaapgewoonten. Hierover leest u meer bij Kan ik er zelf iets tegen doen?

Welke Medicijnen zijn er voor Slaapproblemen?

Er bestaan verschillende slaappillen. Meestal worden hiermee benzodiazepines of z-drugs bedoeld. Dit zijn slaap- en kalmeringsmiddelen. De pillen remmen signaaltjes in de hersenen. Soms krijgen mensen ook andere medicijnen om te slapen. Bijvoorbeeld: oxazepam, lorazepam, mirtazapine of promethazine.

  • Hoe lang werkt het medicijn
  • Er zijn verschillende slaappillen.

Iemand die een slaapmiddel gebruikt wil graag goed kunnen slapen. Het is niet fijn als iemand de dag na het medicijngebruik nog heel lang suf is. De meeste benzodiazepine slaapmiddelen werken daarom zo kort mogelijk. Meestal tussen de 4 en 12 uur. Daarna kan iemand nog wel lang suf zijn (na-effecten).

Benzodiazepinen: De Meest Gebruikte Slaapmiddelen

Benzodiazepinen (benzo’s) worden tegenwoordig het meest gebruikt. Sommige middelen werken slechts een paar uur, andere werken relatief lang. Omdat er snel gewenning ontstaat, mogen ze niet langer dan 14 dagen achtereenvolgens worden genomen. Normaal worden benzo’s door een dokter voorgeschreven bij psychische klachten. Maar gebruikers nemen benzo’s ook voor het ontspannende effect of om te slapen.

Benzodiazepinen zijn medicijnen met een kalmerende, rustgevende en ontspannende werking. Ze behoren tot de anxiolytica: medicijnen met een angst-remmende werking. Benzodiazepinen worden ook wel benzo’s, slaappillen of pammetjes genoemd (de meeste benzodiazepinen hebben namen die eindigen op -pam). Deze kalmeringsmiddelen zijn alleen verkrijgbaar op doktersrecept.

Een benzodiazepine werkt goed om klachten tijdelijk te onderdrukken, maar ze genezen de achterliggende oorzaken niet. Benzo’s worden daarom voor een korte periode voorgeschreven, met het idee dat een periode met verminderde klachten gebruikt kan worden om de achterliggende problemen te behandelen, bijvoorbeeld met therapie of andere medicatie.

De meeste slaapmiddelen die artsen in Nederland voorschrijven, zijn de zogeheten benzodiazepinen. Omdat ze verslavend zijn, adviseren artsen om de zwaarste slaappillen niet langer dan 2 weken te gebruiken. Je lichaam went er snel aan, waardoor ze al snel minder goed werken. Bovendien kun je er geestelijk verslaafd aan raken, omdat je het idee hebt dat je pillen nodig hebt om goed te kunnen slapen. Benzodiazepinen worden meestal onderverdeeld in kort werkende en langwerkende slaappillen.

Kortwerkende Slaappillen

Kort werkende benzodiazepinen werken snel: je merkt het versuffende en spierontspannende effect al na ongeveer een half uur. Ze worden daarom ook wel ‘inslapers’ genoemd. De werking houdt 2-6 uur aan, zodat je er ’s ochtends niet al te suf meer van bent. Trimbos Instituut, 2021

Langwerkende Slaappillen

Langwerkende benzodiazepinen worden gebruikt voor problemen met doorslapen. Het duurt ongeveer een uur voordat ze werken en het effect houdt 8-12 uur aan. Langwerkende benzodiazepinen zijn:

  • Oxazepam
  • Diazepam
  • Lorazepam
  • Flurazepam
  • Lormetazolam

Alternatieven voor Benzodiazepinen

Naast benzodiazepinen zijn er ook andere opties, hoewel deze minder vaak worden voorgeschreven:

Melatonine

Melatonine is een hormoon dat in de hersenen wordt gemaakt. Het speelt een rol in het slaap-waakritme van het lichaam. Artsen schrijven melatonine meestal niet voor. Er is niet genoeg bewijs dat het goed werkt bij slapeloosheid. Ook kan het verkeerd gebruikt worden, waardoor u juist slechter gaat slapen.

Melatonine is een lichaamseigen hormoon. Het wordt door onze hersenen aangemaakt om ons slaapritme te regelen. Mensen met slaapproblemen maken vaak van zichzelf te weinig melatonine aan. Supplementen met melatonine (verkrijgbaar onder de merknaam Circadin) kunnen dit tekort aanvullen.

Valeriaan

Valeriaan is een kruidenmiddel. Het heeft een licht rustgevende werking. Hierdoor kunt u beter in slaap vallen. Artsen schrijven het over het meestal niet voor. Er is niet genoeg bewijs dat het goed werkt bij slapeloosheid.

Aardbeiblad met Wijnstokblad

Aardbeiblad met wijnstokblad is een kruidenmiddel. Het kan worden gebruikt bij slapeloosheid. Hoe het precies werkt is niet bekend. Er is geen bewijs dat dit kruidenmiddel werkt bij slapeloosheid.

Overige Medicijnen

In specifieke situaties kunnen andere medicijnen worden voorgeschreven:

  • Levomepromazine: Voor ernstig zieke mensen of mensen die op sterven liggen.
  • Chloralhydraat: Soms gebruikt bij mensen met een psychische stoornis.
  • Amitriptyline: Voor ernstig zieke mensen die last hebben van slapeloosheid.
  • Trazodon: Voor slaapproblemen bij ernstig zieke mensen of mensen met PTSS.
  • Mirtazapine: Voor slaapproblemen bij ernstig zieke mensen of mensen met PTSS.

Risico's en Bijwerkingen

Benzodiazepinen hebben helaas een flink aantal vervelende bijwerkingen. Daarnaast zijn benzo’s behoorlijk verslavend: je lichaam went snel aan de werkzame stof, waardoor tolerantie ontstaat en je last krijgt van ontwenningsverschijnselen wanneer je het gebruik stopt.

Het gebruik van slaap- en kalmeringsmiddelen als benzodiazepinen en Z-slaapmiddelen, kan een behoorlijk risico op verslaving geven. Benzodiazepinen en Z-slaapmiddelen zijn bedoeld om hooguit twee tot vier weken te gebruiken en daarna af te bouwen. Zo voorkom je dat lichamelijke afhankelijkheid (verslaving) ontstaat.

Bijwerkingen van slaappillen zijn:

  • overdag slaperig zijn, slechter kunnen nadenken en opletten
  • overdag en 's nachts een grotere kans om te vallen en een bot te breken
  • dingen vergeten

Je merkt zelf vaak niet dat je bijwerkingen hebt. De meeste andere middelen maken je slaap niet beter.

Wat Kun je Zelf Doen?

Het doel van de niet-medicamenteuze behandeling van slapeloosheid is gedragsverandering (doorbreken van vicieuze cirkel) ten behoeve van een gezond slaappatroon en om negatieve conditionering te verminderen. Het doel van medicamenteuze behandeling van kortbestaande slapeloosheid met een duidelijke oorzaak, is het verminderen van de nadelige gevolgen zoals vermoeidheid, verminderde concentratie en prikkelbaarheid en daarmee de lijdensdruk.

Volg de slaapadviezen. Zoals elke dag op dezelfde tijd in en uit bed. En genoeg bewegen overdag.

Vaak helpen de slaapadviezen goed.

Blijf je slecht slapen, dan kun je beter een behandeling kiezen. Je leert dan oefeningen doen om te ontspannen. Ook leer je om bij je bed weer vanzelf te denken aan slapen.

Je krijgt er geen goede slaapgewoontes van. Daarom werken de slaapadviezen en behandelingen bij slaapproblemen beter dan slaappillen.

Slecht slapen door een probleem of iets ergs hoort bij het leven en gaat vaak vanzelf over.

labels: #Recept

Zie ook: