Als er iets is dat net zo zomers smaakt als het eruitziet, dan is het wel watermeloen. De groen-rode reuzenvruchten zijn verfrissend en verkoelend en lekker in fruitsalades of cocktails, of gewoon zo uit het vuistje.
Voedingswaarde en Gezondheidsvoordelen van Watermeloen
Veel mensen realiseren zich echter niet dat watermeloenen behalve lekker ook erg gezond zijn. Het is een fabeltje dat ze niet erg voedzaam zijn. Integendeel, de watermeloen blijkt allerlei onvermoede gezonde eigenschappen te hebben.
Die mooie rode kleur van het vruchtvlees van een watermeloen komt van dezelfde stof die tomaten zo rood maakt: lycopeen. Het is een krachtige antioxidant, waarvan sommige studies lijken aan te geven dat het een gunstig effect kan hebben op diabetes, en mogelijk zelfs de kans op prostaatkanker kan verkleinen. Watermeloenen bevatten meer lycopeen dan welke andere groente of fruit dan ook.
Watermeloen is niet alleen dorstlessend als je in de zon zit, maar helpt ook je huid een handje. De al genoemde lycopenen, die planten hun pigment geven, doen dat ook met onze huid. Ze zorgen ervoor dat de huid beter bestand is tegen Uv-straling en minder snel verbrandt.
Van lycopeen is bekend dat het de hartgezondheid bevordert. Volgens een studie uit 2017 is er een mogelijk verband tussen de consumptie van lycopeen en een lager risico op hart- en vaatziekten en helpt de bloeddruk en het LDL-cholesterolgehalte te verlagen, en daarnaast de vaatwanden versterkt.
Watermeloenen bevatten een natuurlijke kleurstof genaamd bèta-kryptoxanthine, een pigment nauw verwant aan bètacaroteen. Het menselijk lichaam zet kryptoxanthine om naar vitamine A, het geldt daarom als provitamine A. Wie een stuk watermeloen eet krijgt daarmee al snel zo’n 10% van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid vitamine A binnen. En we weten allemaal dat vitamine A goed voor de ogen is.
De naam watermeloen is niet slecht gekozen: de vrucht bestaat voor 92% uit water. Wie dus watermeloen eet, die drinkt in feite tegelijkertijd. Zeker in de zomer is het erg belangrijk om de vochthuishouding op peil te houden. Watermeloen bevat vitaminen die helpen de huid soepel en veerkrachtig te houden, zoals vitamine A, B6 en C. Daarnaast helpt watermeloen je vochthuishouding op peil te houden en dat is goed voor je huid.
Watermeloen is de beste vriend van iedereen die op de lijn let. Een lekker ijsje bevat al snel 300 calorieën, terwijl dezelfde hoeveelheid watermeloen maar 45 calorieën bevat. Daarnaast bevat watermeloen geen vet of natrium en nauwelijks cholesterol. Watermeloen is de ideale snack voor mensen die bezig zijn met fitness of sport. Niet alleen omdat het veel water bevat, en allerlei gezonde antioxidanten en vitaminen.
Voor mensen die op hun bloedsuikergehalte moeten letten, en voor mensen die op een koolhydraatarm dieet zitten is er goed nieuws. Watermeloen heeft een glycemische index (GI) van 80, wat inhoudt dat het snel wordt verteerd waardoor glucose ook snel in de bloedbaan terecht komt. Watermeloen wordt over het algemeen goed verdragen door mensen met een spijsverteringsaandoening zoals colitis of de ziekte van Crohn. De anti-inflammatoire werking van sommige stoffen in de vrucht hebben een ontstekingsremmende werking.
Suggesties voor gebruik
Tot slot geven we je hier een paar suggesties voor wat je allemaal met een watermeloen kunt doen. Een lekkere zomertip: pureer watermeloen in de blender, voeg sap van een limoen toe en wat fijngesnipperde verse muntblaadjes en laat het in de diepvries bevriezen.
Net als tomaten kun je watermeloen zowel in zoete als hartige gerechten toepassen. Een heerlijke zomerse salade maak je met blokjes watermeloen, fetakaas en muntblaadjes. Wat zout, peper, citroensap en extra vergine olijfolie erbij, klaar. Wist je dat je een krokante snack van watermeloenzaadjes kunt maken? Simpelweg roosteren in een koekenpan met wat olijfolie en zout. Een teentje knoflook uit de pers is natuurlijk altijd een goed idee. Je kunt bij de meeste supermarkten tegenwoordig ook kant en klaar geroosterde watermeloenpitten kopen.
Fruit in het Algemeen
Fruit staat in de Schijf van Vijf. Fruit levert weinig calorieën en veel voedingsstoffen. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten. Het advies voor volwassenen is om minimaal 2 porties (200 gram) fruit per dag te eten en fruit niet te vervangen door sap. Fruit is een verzamelnaam voor eetbare vruchten. Ze worden meestal rauw gegeten en smaken zoet of zuur.
Sommige vruchten worden tot de groenten gerekend, zoals tomaat, paprika, avocado, aubergine en komkommer. Er zijn verschillende fruitsoorten, zoals citrusfruit (sinaasappels, citroenen en mandarijnen) en exotisch fruit (bananen, kiwi’s en ananassen).
In Nederland worden vooral appels, peren, kersen, bessen en aardbeien geteeld. Limburg en Noord-Holland zijn de belangrijkste regio's waar dit fruit geteeld wordt. Sommige fruitsoorten komen van het zuidelijk halfrond, zoals Nieuw-Zeeland, en worden door geïmporteerd.
Fruitteelt is belangrijk. In Nederland wordt fruit vooral in boomgaarden geteeld. De fruitteelt in kassen is beperkt. De appel- en perenboomgaarden in Nederland beslaan ongeveer 17.300 hectare. Slechts een heel klein deel van de Nederlandse fruitteelt is biologisch.
Gemiddeld eten we in Nederland iets meer dan 1 stuk of portie fruit per dag, wat neerkomt op ongeveer 135 gram fruit per dag.
Bewaren van Fruit
Fruit is voorzichtig te behandelen en goed te verpakken. Je kunt fruit het beste bewaren in de koelkast, tenzij het gaat om tropisch fruit. Kwaliteitsverlies verloopt dan langzamer. Tropisch fruit is beter op smaak buiten de koelkast. Het is van oorsprong beter om tropische vruchten buiten de koelkast te bewaren. Dit geldt bijvoorbeeld voor ananas en bananen, mango’s en papaja’s.
Appels zijn lang houdbaar. Bewaren gaat het best in de koelkast in een papieren zak. Zacht fruit kun je het beste in een afgesloten papieren zak te doen. Appels produceren veel ethyleen, dit is een stof die de rijping bevordert. Ander fruit is daar gevoelig voor en kan er sneller door bederven. Vers gesneden fruit en fruitsalades zijn maar kort houdbaar. Deze kunnen het beste in de koelkast bewaard worden.
Fruit uit blik of glas kun je bewaren tot de uiterste gebruiksdatum op de verpakking. Na openen gaat de houdbaarheid snel achteruit. Bacteriën kunnen zich dan snel vermeerderen.
Fruit is een levend product. De kwaliteit is daarom steeds anders. Bij het ouder worden verliest de vrucht vocht en ziet hij er rimpelig uit. Doordat de stofwisseling blijft doorgaan gebruikt de vrucht zijn reserves op. Het fruit verandert van kleur en structuur. De kans op beschadiging wordt groter. Daardoor is het fruit extra vatbaar voor gisten, schimmels en andere micro-organismen die bederf veroorzaken.
Beschimmeld fruit kun je beter weggooien, ook als er maar één plekje zichtbaar is. Schimmel kan zich namelijk gemakkelijk verspreiden in fruit en is niet altijd zichtbaar. Beurse plekken in het fruit, door vallen of stoten, kunnen wel weggesneden worden. Daarnaast is fruit geschikt om moes, puree, jam, sap of smoothies te maken. Bij het bereiden daarvan is het belangrijk eerst de schillen en de pitten te verwijderen. Er treedt wel altijd verlies op van vitamine C. Bij het maken van sap gaan ook de vezels verloren.
Het meeste fruit hoef je niet te schillen. Er zijn wat uitzonderingen. Als fruit geschilt, is het belangrijk om vooraf het fruit te wassen. Doe dit niet bij zacht fruit zoals bananen, sinaasappels en mandarijnen. Zacht fruit, zoals frambozen, aardbeien en bosvruchten zijn gevoelig voor virussen.
Risico's en Veiligheid
In en op fruit kunnen schadelijke stoffen zitten. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om verontreinigingen, zoals zware metalen die in het milieu zitten en op die manier in ons fruit terecht kunnen komen. Dat zijn er zo weinig dat ze niet schadelijk zijn voor de gezondheid. Door gevarieerd te eten voorkom je dat je te veel van een schadelijke stof binnenkrijgt.
Op en in fruit kunnen resten van bestrijdingsmiddelen achterblijven. De kans dat zo’n rest een gevaar voor de gezondheid vormt is erg klein. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert van duizenden monsters per jaar of er niet meer resten op of in fruit zitten dan wettelijk is toegestaan. Verreweg de meeste van deze producten voldoen aan de wettelijke eisen. Het aantal overschrijdingen is gering en de overschrijdingen blijven ver onder de veiligheidsgrenzen voor de volksgezondheid. De positieve effecten van fruit wegen ruimschoots tegen deze eventuele risico’s op. Bij biologisch fruit worden minder bestrijdingsmiddelen gebruikt. De middelen die gebruikt worden zijn van natuurlijke oorsprong.
Citrusvruchten, zoals sinaasappels en citroenen, zijn gevoelig voor schimmels. Daarom worden ze behandeld met schimmelwerende middelen zoals bifenyl. Daarvan kunnen nog wat resten op de schil voorkomen.
Gezondheidsvoordelen van Fruit
Fruit eten is goed voor de gezondheid. Het eten van groente en fruit verlaagt de kans op hartziekten en beroerte. Daarnaast hangt de consumptie van fruit samen met een lager risico op diabetes en longkanker. Er is nog te weinig bekend om het eten van bepaalde fruitsoorten te stimuleren.
Fruit levert in verhouding tot het gewicht weinig calorieën. Fruit bevat veel water en voedingsvezels. Fruit levert weinig calorieën en veel vitamines, mineralen en voedingsvezels. Daarnaast bevat fruit een groot aantal bioactieve stoffen, zoals carotenoïden, lycopenen en flavonoïden. Fruit levert ook koolhydraten, voornamelijk in de vorm van suiker. De hoeveelheden voedingsstoffen verschillen erg tussen de verschillende fruitsoorten. Ook binnen dezelfde soort kunnen verschillen bestaan. Afhankelijk van het ras, het seizoen, de bodem, de bemesting en het klimaat kunnen de hoeveelheden voedingsstoffen variëren.
Er zijn aanwijzingen dat sommige fruitsoorten nu minder mineralen bevatten dan vroeger. Dit verschil kan deels verklaard worden door het verschil in meetmethodes. Vitamine C zit vooral in zwarte bessen, papaja, kiwi, citrusfruit en aardbeien. Appels bevatten weinig vitamine C. Gedroogd fruit bevat geen vitamine C. Vitamine C gaat namelijk verloren bij het drogen.
Kalium is belangrijk voor een normale bloeddruk. Het zit vooral in banaan, meloen, kiwi en gedroogd fruit, zoals krenten en rozijnen. Koolhydraten leveren energie. Fruit levert dit vooral in de vorm van suiker. Daarnaast bevatten sommige fruitsoorten wat zetmeel, zoals bananen. Ongeveer 5 tot 15% van het gewicht van fruit bestaat uit suiker. Er zijn uitzonderingen. Zo bevat citroen circa 2 gram suiker per 100 gram en de dadel meer dan 30 gram per 100 gram. Gedroogd fruit bevat 45 tot 75 gram suiker per 100 gram. Uitgelekt fruit op sap uit blik of glas levert weinig extra suiker.
Fruit is een goede bron van voedingsvezels. Fruit bevat een groot aantal bioactieve stoffen. De meeste fruitsoorten bevatten weinig of geen vetten.
Het eten van 200 gram fruit per dag verlaagt het risico op hartziekten en beroerte. Het is nog niet helemaal duidelijk waarom fruit de kans op ziekten verkleint. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van stoffen.
Vruchtensappen zijn suikerhoudende dranken. Suikerhoudende dranken verhogen het risico op overgewicht en diabetes type 2.
Overgevoeligheid en Allergieën
Overgevoeligheid voor fruit komt niet veel voor. Wel kunnen mensen met hooikoorts of latexallergie overgevoelig zijn voor bepaalde vruchten. Het gaat dan vooral om appel, peer, kers en abrikoos. Baby’s en peuters krijgen buikpijn en diarree van te veel fructose. Fructose zit in fruit en in grote hoeveelheden in appelsap en gemengde vruchtensappen.
Voor volwassenen geldt het advies om minimaal 2 porties fruit per dag te eten. Dat komt neer op 200 gram fruit of meer. Kinderen tot en met 8 jaar krijgen het advies om 1,5 portie fruit te eten (150 gram). Als je steeds andere fruitsoorten kiest krijg je alle voedingsstoffen uit fruit binnen die je nodig hebt. Fruit kun je beter eten dan drinken.
Fruit en vruchtensappen bevatten zuren die het tandglazuur kunnen aantasten. Als je het aantal eet- en drinkmomenten op een dag beperkt tot maximaal 7, krijgt het tandglazuur voldoende tijd om te herstellen.
Milieu-impact en Duurzaamheid
Voor vers, niet-voorverpakt fruit zijn nauwelijks eisen gesteld. De milieudruk van het meeste fruit is laag. De teeltfase draagt het meeste bij aan de klimaatbelasting van fruit. Fruit uit verwarmde kassen heeft een hogere broeikasgasemissie dan fruit uit de volle grond, onverwarmde kassen of plastictunnels. Veel fruit is het hele jaar door een klimaat-vriendelijke keuze, uit Nederland, maar ook van verder weg. Appels en peren kun je het hele jaar kopen uit Nederland.
Stevig fruit zoals bananen, citrusfruit en druiven komen wel van verder, maar deze soorten komen in grote aantallen tegelijkertijd met de vrachtauto uit Zuid-Europa of met de boot uit tropische landen. Als je meer rekening wilt houden met de milieu-impact, kun je kiezen voor fruit met een Topkeurmerk. Het On the way to PlanetProof-keurmerk stelt onder andere eisen aan het watergebruik tijdens de teelt. Biologische teelt houdt onder andere rekening met een goed beheer van de bodem, het type type en de hoeveelheid gewasbeschermingsmiddelen.
Je kunt aan fruit niet aflezen of het met het vliegtuig is vervoerd. Maar dit betreft slechts een klein deel van het fruitaanbod. Soms worden verse producten en luxeproducten per vliegtuig vervoerd. Voorbeelden hiervan zijn verse ananas, aardbeien, bessen, papaja en lychee. Deze producten hebben een beperkte houdbaarheid en moeten daarom zo snel mogelijk naar de winkel.
In de (sub)tropen is het toezicht op de arbeidsomstandigheden niet altijd goed. Zo worden arbeiders in de bananenteelt vaak slecht betaald.
Onderzoek heeft uitgewezen dat diepvriesfruit en -groenten net zoveel vitaminen - en soms zelfs meer - bevatten als verse.
Voordelen van Bevroren Fruit
,,Als je kijkt naar de manieren waarop je voeding kunt conserveren is bevriezen een van de beste manieren om voedingsstoffen te bewaren", zegt onderzoeker Ali Bouzari. Er zitten ook nog andere voordelen aan het invriezen, zegt Mary Ann Lila, directeur van het Plants for Human Health Institute tegen CNN in reactie op het onderzoek. Diepvriesproducten zijn vooral interessant als je weet dat je je fruit en groenten niet binnen een of twee dagen gaat opeten.
Ingevroren fruit wordt geplukt als de rijpheid piekt waarna het snel ingevroren en verpakt wordt onder een stikstofatmosfeer, aldus plantenfysioloog Gene Lester tegen CNN. De blootstelling van groenten en fruit aan stikstof helpt volgens hem om voedingsstoffen te behouden die normaal afgebroken worden door zuurstof. Groenten worden dan weer voor het bevriezen geblancheerd in water tussen de 32 en 35 °C. Al is er wel een nadeel. ,,Door het blancheren kun je 50 procent van de vitamine C verliezen.
,,Verse producten worden meestal geplukt als ze nog niet zo rijp en voedzaam zijn zodat ze langer mee te gaan tijdens het transport en de opslag. Met andere woorden, bevroren groenten beginnen met een voedingsvoordeel wat de verliezen tijdens het blancheren goedmaakt en waardoor ze nog steeds een hogere voedingswaarde hebben dan verse producten, vaak zelfs 10 à 50 procent meer.
Fruit als Ontbijt
Niets zo verfrissend als een ontbijt met vers fruit. Vooral in de zomer is het de ultieme manier om je ‘s ochtends extra te hydrateren en je te voorzien van allerlei vitamines en mineralen. Bovendien is een stuk fruit een ideaal ontbijt voor onderweg als je geen tijd hebt om uitgebreid aan de ontbijttafel te zitten. Maar is een fruitontbijt echt zo perfect? Of zitten er toch enkele addertjes onder het gras?
Elke dag 2-3 stuks vers fruit eten is natuurlijk erg gezond. Fruit als ontbijt kán onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon. Het is een gezonde bron van koolhydraten. Je hebt al een deel van je dagelijkse 2-3 stuks fruit op. Het verzadigt niet lang, omdat er weinig vetten en eiwitten in zitten. Een of meerdere stuks fruit zijn laag in calorieën, maar laat je niet vangen! Alleen fruit als ontbijt is geen goede keuze als het je niet lang genoeg verzadigt.
Probeer daarom verschillende ontbijtjes met fruit uit voor jezelf. In combinatie met een goede eiwitbron zoals bijvoorbeeld yoghurt creëer je namelijk wel een volwaardig en gezond ontbijt dat lang genoeg verzadigt. Of je uiteindelijk afvalt, hangt altijd af van je energiebalans over de hele dag. Alleen als je in een licht calorietekort verkeert, zul je afvallen.
Een handige manier om een fruitontbijt te nemen is een gezonde smoothie. Hiervoor kan je zowel vers als bevroren fruit nemen.
Klimaatvriendelijke Keuzes
Wil je klimaatvriendelijke keuzes maken? Let er dan op hoe groente en fruit worden verbouwd. Het beste is om te kiezen voor: groente en fruit uit de volle grond, plastic tunnels of een onverwarmde kas. Deze soorten belasten het klimaat minder dan groenten of fruit uit een gasverwarmde kas. Het verwarmen en verlichten van gasverwarmde kassen kost veel energie. Er zijn wel andere voordelen: voor de productie is slim gebruikgemaakt van land, ruimte, water en gewasbeschermingsmiddelen. Ook kan de energie duurzaam worden opgewekt.
In de kalender op deze pagina zie je in welke maand groente en fruit uit de Nederlandse volle grond, plastic tunnel of onverwarmde kas te koop zijn. Deze groente en fruit zijn in die maand een klimaatvriendelijke keuze. Er zijn ook groente en fruit uit het buitenland. Komen ze uit de volle grond, plastic tunnel of onverwarmde kas en zijn ze niet ingevlogen, dan is het ook een klimaatvriendelijke keuze. Dit kost namelijk minder energie dan verbouwen in een verwarmde kas. Kies dit fruit in de winter en het voorjaar wanneer er weinig seizoensfruit uit Nederland te koop is.
In de winter kun je beter geen vers zacht fruit, zoals aardbeien en frambozen, kopen. Ze worden vaak ingevlogen of komen uit verwarmde kassen. Citrusvruchten halen we bijvoorbeeld uit Marokko en Spanje. In deze landen is er een tekort aan water. Ook halen we veel producten uit Chili, Egypte en de Verenigde Staten. Ook hier is waterschaarste.
Daarnaast spelen biodiversiteit en mensenrechten een grote rol bij de duurzaamheid van groente en fruit. Het kan lastig zijn om hierin keuzes te maken. Er zijn verschillende Topkeurmerken beschikbaar op groente en fruit. De Topkeurmerken zijn geselecteerd door Milieu Centraal. Kies je hiervoor, dan weet je zeker dat je een duurzame keuze maakt. Biologische Topkeurmerken op groente en fruit zijn bijvoorbeeld Europees biologisch, EKO en Demeter. Deze en het On the way to PlanetProof-keurmerk zijn beter voor het milieu. Kies bij exotische producten, zoals bananen en ananas, voor het Rainforest Alliance-keurmerk of het Fairtrade-keurmerk. Ook kun je kiezen voor groente en fruit met het Climate Activator-keurmerk. Dit staat bijvoorbeeld op verschillende bananen.
Voedselverspilling Verminderen
Groente en fruit zijn twee van de meest verspilde producten bij Nederlanders thuis. Zijn producten niet in het seizoen? Kies dan voor groente of fruit uit de diepvries, blik of pot. Of als je niet zeker weet of je het binnen een paar dagen gebruikt.
Verse, ingevroren en blik of pot groente en fruit hebben een ‘ten minste houdbaar tot’- datum (THT). De kwaliteit kan minder worden na deze datum. Het product blijft wel veilig om te eten. Kijk, ruik en proef of het nog goed is. Voorgesneden verse groente en fruit hebben een ‘te gebruiken tot’-datum (TGT) en zijn korter houdbaar. Eet het op of vries het in vóór of óp de TGT-datum.
Teeltmethoden en Impact op het Klimaat
De milieu-impact van groente en fruit hangt voor een groot deel af van de manier van telen. Gesloten teelt (kasteelt) verlengt het productieseizoen van gewassen of maakt het mogelijk om producten te produceren die in de vollegrond niet of nauwelijks kunnen worden geteeld. Door het gesloten systeem wordt efficiënt gebruik gemaakt van land, water en gewasbeschermingsmiddelen. Veel kassen worden verwarmd met gas. Dat vraagt veel energie. Groenten uit verwarmde kassen hebben daarom een hoge klimaatdruk.
Groenten uit de volle grond hebben meestal een lage klimaatbelasting. Er is weinig energie nodig voor de productie. Ook kan er direct worden gebruikgemaakt van regenwater. In droge periodes is bewatering nodig met irrigatiewater. Wel kan er vermesting plaatsvinden door uitspoeling van (kunst)meststoffen.
Ingevroren en geconserveerde producten zijn vaak seizoensproducten die in goede omstandigheden zijn geteeld. De teelt heeft daardoor weinig impact op het klimaat. De bewerking (conserveren of invriezen) vraagt energie en grondstoffen. Op het moment dat een product in het seizoen is, is het dus wel duurzamer om de verse variant te eten. Daarnaast kan bewerking (conserveren en invriezen) de houdbaarheid van producten verlengen. En daarmee verspilling verminderen.
Vervoer over land en zee heeft meestal een vrij kleine impact op de totale klimaatimpact van groente en fruit. Vervoer met het vliegtuig heeft wel een grote klimaatimpact, maar komt weinig voor. De grootste klimaatimpact zit in de verschillen tussen producten en de teeltmethode.
Voor het klimaat, variatie en voedselzekerheid is het vaak beter om niet alleen lokale producten te eten. Niet alle producten kunnen lokaal worden geteeld. Of er is dan erg veel energie nodig voor de productie ervan. Deze producten groeien op andere plekken in de wereld juist erg goed. Lokaal kiezen kan beter zijn voor het klimaat als de teeltmethode en het product verder hetzelfde zijn als die uit het buitenland.
De klimaatimpact is hoog wanneer groente of fruit wordt vervoerd met het vliegtuig. Fruit wordt soms vervoerd met het vliegtuig. Dit kan voorkomen bij zacht fruit dat in de winter uit overzeese gebieden komt. Groente wordt bijna nooit vervoerd met het vliegtuig.
Groente en fruit hebben een vrij lage broeikasgasuitstoot in vergelijking met andere producten. Door minder dierlijk en meer plantaardig te eten (waaronder 250 gram groente en 2 porties fruit) verlaag je de klimaatimpact van je eetpatroon. Je bent dan goed bezig voor jezelf en de planeet.
Gemiddelde broeikasgasuitstoot van fruit en groenten (kg CO2-equivalenten per kg product)
| Productgroep | Gemiddelde broeikasgasuitstoot |
|---|---|
| Groenten | 0.5 - 1.5 |
| Fruit | 0.3 - 1.0 |
| Vlees (rund) | 20 - 30 |
Let op: Deze waarden zijn indicatief en kunnen variëren afhankelijk van de teeltmethode, herkomst en transportwijze.
labels:




