We eten in Nederland nog steeds ontzettend veel brood. Ondanks de “broodbuik” periode, de boycot rondom granen, en de vele negatieve verhalen rondom “ons bammetje” eten we onverstoorbaar verder. We eten gemiddeld een kleine 50 kilo brood per jaar, wat neerkomt op zo’n vier boterhammen per dag. Van s’morgens vroeg tot s’avonds laat. We lijken niet zonder onze dagelijkse boterham te kunnen.

We leven inmiddels in 2023 en er is erg veel veranderd. Ook ons dagelijks brood. En de granen, waarmee brood wordt gemaakt. Vroeger waren granen zeer gezond te noemen. Ze waren nog onaangetast, ongekunsteld en niet gekruist en genetisch gemanipuleerd. We lezen nog steeds ontzettend veel positieve verhalen op internet over de gezonde voordelen van granen.

Brood bestaat uit een graansoort, waaraan tal van hulpstoffen wordt toegevoegd. We kunnen verschillende broden kopen, wel honderden soorten. Van wit tot lichtbruin, van volkoren tot meergranen. Ook de levensmiddelenindustrie lift nog altijd mee op het gezonde imago. We kunnen bijvoorbeeld op ontzettend veel verpakkingen “ rijk aan granen! “ lezen. Het wekt de indruk, dat granen dus erg goed en gezond voor ons zijn. Vroeger vast wel.

Dat er veel is veranderd aan granen is duidelijk en ook wetenschappelijk onderbouwd. Zo is onomstotelijk bewezen, dat de mens moeilijk tarwegluten ( met name gliadine) kan verdragen. De Universiteit van Wageningen toonde, dat moderne tarwe deze gliadine veelvuldig bevat, maar oudere tarwerassen niet. Daar is afgelopen vijf jaar erg veel discussie over geweest, en het raast nog steeds.

Wat zijn Gluten?

Kort door de bocht is gluten een eiwit dat voorkomt in alle graansoorten. Veel mensen strijken GLUTEN over één kam en denken dat hun klachten daar ook aan zijn te verbinden. Maar de boosdoener is het stofje in gluten, gliadine. Samen met nog een ander stofje, genaamd glutenine, vormen ze het belangrijkste onderdeel van het eiwit in gluten. Dit wordt ook wel omschreven als “ glyco-proteïne “.

Haver is een uitzonderlijk graan als het op gluten aankomt. In haver komen ook in geringe hoeveelheden (zo’n 20%) glutenachtige eiwitten voor (avenines) In rijst en mais komt dit bijvoorbeeld ook voor. In rijst heet het orizalines, in mais zeines. Doordat deze eiwitten een totaal andere aminozuur samenstelling hebben dan gluten in bijvoorbeeld tarwe, gerst en rogge leveren ze geen problemen op voor mensen die niet tegen gluten kunnen. Echter: avenines kunnen ook bij Coeliakie-patiënten een nare reactie veroorzaken en dus is dit zeer persoonlijk.

Gelukkig bieden steeds meer fabrikanten ook 100% gegarandeerde haver aan. Lieke is vrij is bijvoorbeeld een (biologisch) merk die echt 100% volledige garantie garandeert op hun producten. Gluten zijn steeds vaker de aangewezen boosdoener voor tal van onze darmklachten. Zo’n 60% van de mensen met darmklachten reageren op gluten, bij mensen zonder darmklachten ligt dit op zo’n 26%.

Als je darmklachten hebt, is het echter zeker de moeite waard om gluten uit je menu te schrappen om te bekijken of de klachten dan verdwijnen. Ook kun je je eetpatroon aanpassen, door bijvoorbeeld matig wat speudo granen, peulvruchten en oude graansoorten te consumeren. Maar ook deze alternatieven zijn geen vrijbrief, om iedere dat overmatig te gaan consumeren.

Aandachtspunten bij de Consumptie van Granen

Er zijn nog meer argumenten te bedenken waarom we beter matig met granen van nu om moeten springen. Granen worden bespoten. Dit zorgt ervoor dat een verbouw niet compleet wordt vernietigt door schadelijke invloeden van buitenaf. Granen worden echter niet alleen bespoten, maar worden ook genetisch gemanipuleerd. Zo worden granen voorzien van een genetisch ingebouwde herbicide en pesticide. Dit gebeurt door onder meer te kruisen.

In de buitenste lagen van granen en zaden komt het stofje fytinezuur voor. Daar heb je vast wel eens wat over gelezen of over gehoord. Bij een overmatige inname kan dit stofje de werking van enkele mineralen volledig blokkeren, waardoor we belangrijke mineralen tekort kunnen komen met alle gevolgen van dien.

In voedingsmiddelen wordt meest tarwe gebruikt. Het zetmeel in tarwe wordt in ons lichaam afgebroken tot een suiker ( glucose) We krijgen hierdoor niet alleen dagelijks veel teveel “ vrije” suikers ( toegevoegde suikers) binnen, maar ook suikers uit het zetmeel van tarwe.

De Juiste Keuzes Maken

Op zichzelf staand is brood niet ongezond. Als je tenminste de juiste soorten kiest. Daarnaast speelt wat je op je boterham smeert en wat je ernaast consumeert een grote rol. En de MATE waarin je eet en drinkt. Supermarktbrood is brood om te mijden. Hoe gezond deze er ook uitzien, ze bevatten genetisch gemanipuleerde granen en tal van hulpstoffen. Zo worden de meeste broden gekleurd. Dt gebeurt vaak met een soort karamelsuiker.

Brood wordt met name geprezen omdat het veel B vitamines zou bevatten wat in tarwe aanwezig is. Dat klopt, in tarwe zijn er B vitamines aanwezig, maar niet zodanig, dat we brood zouden moeten eten om aan deze vitaminen te komen. Spinazie bevat bijvoorbeeld minstens zoveel b vitaminen. Brood hebben we dus niet “ broodnodig”. We kunnen uit zoveel andere voedingsmiddelen dezelfde vitaminen en mineralen halen.

Als we alleen al gaan kijken naar onze gemiddelde vezel-inname: een gemiddelde Nederlander krijgt per dag ongeveer zo’n 10 gram vezels binnen. Onze darmen hebben zo’n 30-40 gram vezels per dag nodig. Als we kijken naar het gebruik van granen in ons dagelijks voedsel, zou het in principe geen probleem moeten zijn om voldoende vezels binnen te krijgen. Waarom krijgen we dit dan niet? Dit ligt aan de GERAFFINEERDE GRANEN die in ons voedsel worden gebruikt.

Wil je je vitaminen, mineralen en vezels uit granen halen, dan is het zaak om voor de juiste soorten te kiezen. Deze vind je in de biowinkel. On-geraffineerd, onbewerkt, niet genetisch gemanipuleerd, en kies als het mogelijk is voor volkoren. Laat bloem staan. Dit is linksom of rechtsom bewerkt.

Als granen worden gekiemd, bevatten deze nauwelijks nog gluten. Alhoewel we ook met deze granen matig moeten zijn, kunnen we wel het beste kiezen voor deze soorten. Kies zoveel mogelijk 100% biologisch en volkoren soorten.

Zuurdesembrood

Zuurdesembrood lijkt een hype te zijn van afgelopen tijd, maar het bestaat al eeuwenlang. Bij zuurdesem breken de melkzuur bacteriën suikers gedeeltelijk af. Bij de bereiding breken de bacteriën ook fytinezuur voor ee groot gedeelte af. Ik spreek hier wel over ECHTE ZUURDESEM. Veel “ zuurdesem” broden worden gemaakt van een zuurdesem-poeder, wat slechts dienst doet als smaakversterker. Dit poeder heeft totaal geen functies zoals echte zuurdesem-starter. Zuurdesembrood uit de supermarkt stelt eigenlijk meestal niet veel meer voor dat gewoon tarwebrood.

Wil je toch brood blijven eten? Dan lijkt zelf maken de beste keuze. Het biedt erg veel voordelen, maar ook enkele nadelen. De nadelen zijn vooral dat het brood minder goed rijst dan fabrieksbroden, iets wat we toch graag zijn gaan zien. Een boterham moet mooi zijn gerezen. Als we onze verwachtingen daarin bijstellen, kunnen we genieten van onze eigen gemaakte broden.

Om zelf brood te maken heb je eigenlijk niet veel meer nodig dan volkoren meel, gist of bakpoeder, een snufje zout , water en een vers ei. Kies hierin de beste. Wil je echt van het meeste fytinezuur af, kun je de granen het beste een nachtje laten weken in ruim water. Door vooraf te weken verkort je niet alleen de baktijd, maar ook wordt het meeste fytinezuur geneutraliseerd.

Nieuwe Warenwetbesluit op Meel en Brood

We weten allemaal wel zo’n beetje dat witbrood minder gezond is dan bruin, maar niet dat daarin ook enorm veel verschillen zitten, blijkt uit recentelijk onderzoek. We zien volkoren brood als brood wat gezonder is, vanwege de vezels. Maar denken vaak ook, dat “ bruin” brood deze vezels ook bevatten.

In juli 2022 heeft de warenwet daarom een nieuwe Warenwetbesuit op meel en brood opgesteld, waaraan iedereen aan de NAAM van het brood direct kan zien, om wel SOORT brood het gaat. Voorheen was allen de term VOLKOREN een beschermde term, maar sinds Juli 2022 kan iedereen aan de naam van het brood DIRECT zien om welk brood het precies gaat.

Hoe verleidelijk en laten we eerlijk blijven, ook LEKKERDER al die 10.000 granen en meergranen broden zijn, het is in vrijwel alle gevallen geen haar gezonder dan simpel volkorenbrood. Sterker:…hoe simpeler, hoe beter. Want een simpel volkorenbrood bevat alleen alles wat het wettelijk verplicht moet bevatten aan volle koren. De donkere meergranen broden bevatten in regel 2 x zoveel meer ingrediënten, die niet persee iets waardevols toevoegen in voedingswaarden. Integendeel.

Is Brood Nu Gezond of Niet?

Is brood nu gezond of niet? Het is de laatste weken een hot item in de media. Wij vinden het een goede ontwikkeling dat steeds meer mensen zich bewust dit soort vragen stellen. Traditioneel eten Nederlanders veel brood. Sinds 2009 is er echter een dalende trend.

Brood is rijk aan vitamine B en de mineralen ijzer, fosfor, calcium, magnesium, zink en kalium. Vooral volkoren brood is voedzaam. Bovendien bevat brood relatief weinig vet en veel vezels.

Om te beginnen is brood toch minder natuurlijk dan je in eerste instantie zou denken. Heb je weleens op het etiket gekeken van brood in de winkel? In brood wordt flink suiker, glansmiddel en conserveermiddel gebruikt. De etiketten staan vol met e-nummers. Bovendien worden de toevoegingen deels gebruikt om het deeg sneller te laten gisten.

Er is zelfs een theorie dat bijna iedereen in meer of mindere maten last heeft van gluten intolerantie. Hierdoor zijn er veel mensen die - zonder medisch vastgestelde gluten intolerantie - gezondheidsvoordelen ervaren als zijn geen of minder gluten eten.

Brood bevat zeker gezonde voedingstoffen, uniek zijn deze zeker niet. Voldoende groente, fruit, noten, zaden en andere graansoorten bevatten ook al deze voedingstoffen. Groot nadeel van brood zijn de toegevoegde suikers en kunstmatige stoffen. Er bestaat ook brood dat op een natuurlijke manier gemaakt is zonder suiker: zuurdesem brood.

Ook de mogelijkheid te minderen in de hoeveelheid brood is een goede optie. Neem bijvoorbeeld als ontbijt een heerlijke, voedzame superfood smoothie.

Kies niet voor bloed maar voor meel. Tarwe(volkoren)meel bevat namelijk meer gezonde voedingsstoffen. De koolhydraten uit brood zijn geen gevaar om aan te komen. Gewichtsverandering is een gevolg van een positieve energiebalans. Niet zozeer van macronutriënten zoals koolhydraten.

Wil je meer weten over de verschillende typen koolhydraten? Daarnaast is het te makkelijk om gelijk alle producten met zetmeel over één kam te scheren. Zetmeelrijke producten zoals grofvolkorenbrood bevatten namelijk veel vezels en zijn onderdeel van een gezond voedingspatroon.

Kies zoveel mogelijk volkorenbrood of meegranenbrood met volkoren tarwemeel in plaats van witbrood. Let op dat het brood is gemaakt met tarwemeel in plaats van tarwebloem. Tarwe(volkoren)meel bevat namelijk meer gezonde voedingsstoffen. Gluten slecht zijn niet ongezond voor mensen zonder glutenintollerantie of coeliakie.

Verder bevat brood veel jodium. Indien je geen brood eet, loop je het risico op een jodiumtekort. Dit kan op langere termijn leiden tot een suboptimale gezondheid. Wanneer je geen brood eet, wordt het lastig om voldoende jodium binnen te krijgen.

Voor volwassen vrouwen geldt het advies om 4-5 bruine of volkoren boterhammen per dag te eten. Voor mannen geldt 6-8 sneeën. Deze hoeveelheden zijn gebaseerd op de gemiddelde Nederlander. De ondergrens van de range geldt voor mensen die kleiner zijn dan gemiddeld of weinig bewegen.

Veel consumenten kopen donkerbruin brood met het idee dat hoe donkerder het brood hoe gezonder. De industrie speelt hierop in door kleurstof te gebruiken. Het ezelsbruggetje ‘Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels’ gaat dus niet op. De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die erin zitten, dat doen alleen de ingrediënten.

Een boterham bevat wel ongeveer 8 procent van de dagelijkse aanbevolen zoutbehoefte. Als je te veel brood eet, is het mogelijk dat je veel zout binnenkrijgt. Wat hier tegen kan helpen, is om volkorenbrood te eten dat alleen bestaat uit tarwemeel (geen tarwebloem). Dit staat vermeld op het etiket onder ‘vezels’.

Volgens het voedingscentrum zijn volkorenbrood en bruinbrood voedzame graanproducten. Brood levert -mits het geen witbrood is- in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Er zitten koolhydraten, eiwitten, vitamines, jodium en mineralen in. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels die belangrijk zijn voor het lichaam.

Het belangrijkste is een gevarieerd eetpatroon, waar brood een onderdeel van kan zijn. De ene gedijt heel goed op brood, en de ander krijgt er buikkrampen van. Wat zit er in brood? Ingrediënten en voedingswaardeVan oorsprong bestaat brood uit een paar eenvoudige ingrediënten: meel, water, gist en zout.

Er worden extra dingen toegevoegd zoals noten, zaden, vruchten of kruiden, wat de voedingswaarde kan verrijken. Maar ook suikers, vetten en conserveringsmiddelen voor smaak, textuur en houdbaarheid.

Verschillende Soorten Brood en Hun Gezondheidseffecten

Welke soorten komen het meeste voor en wat onderscheidt ze:

  • Witbrood: gemaakt van geraffineerd tarwemeel zonder zemelen en kiemen, wat resulteert in een lichtere textuur en smaak.
  • Volkorenbrood: gebruikt de hele graankorrel inclusief zemelen, kiemen en endosperm, waardoor het rijker is aan vezels en voedingsstoffen.
  • Bruinbrood: bestaat uit een mix van volkoren- en geraffineerd meel, resulterend in een brood met meer vezels dan witbrood, maar minder dan volkorenbrood.
  • Meergranenbrood: bevat verschillende soorten granen, vaak met zaden en pitten, voor een gevarieerde voedingswaarde en smaak.
  • Roggebrood: gemaakt van roggemeel, vaak donker en dicht van structuur, met een uitgesproken smaak en rijk aan vezels.
  • Speltbrood: bereid met speltmeel, een oude graansoort sterk verwant aan tarwe. Sommige mensen zijn gevoelig voor tarwe, maar kunnen spelt beter verdragen. Wel bevat spelt gluten, waardoor het niet geschikt is voor mensen met een gluten intolerantie.
  • Zuurdesembrood: gebruikt een natuurlijk fermentatieproces met zuurdesemstarter in plaats van toegevoegd gist, wat een karakteristieke, lichtzure smaak en stevige structuur geeft.
  • Glutenvrij brood: speciaal ontwikkeld voor mensen met coeliakie of glutenintolerantie, vaak gemaakt met rijst- of maïsmeel in plaats van glutenbevattende granen.
  • Koolhydraatarm brood: bevat minder koolhydraten door gebruik van alternatieve ingrediënten zoals amandelmeel, lijnzaad en eiwitten, en is populair bij mensen die een koolhydraatarm dieet volgen.
  • Brioche: een zoet brood verrijkt met boter en eieren voor een zachtere, cake-achtige structuur, vaak gebruikt in luxe sandwiches en desserts.

Voedingswaarde van Brood

Om te bepalen of brood gezond is, kijken we eerst naar wat er precies in zit:

  • Koolhydraten: brood is een belangrijke bron van koolhydraten. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten meer complexe koolhydraten en vezels dan witbrood.
  • Eiwitten: brood bevatten ook eiwitten, al verschilt de hoeveelheid. Volkorenbrood en meergranenbrood bevatten vaak meer eiwitten dan witbrood.
  • Vezels: vezels zijn vooral aanwezig in volkoren- en meergranenbrood en minder in witbrood door het verwijderen van zemelen tijdens het maalproces.
  • Vitamines en mineralen: brood levert vooral B-vitamines (zoals thiamine, niacine en foliumzuur), ijzer, zink en magnesium. Ook hiervoor geldt: volkorenbrood bevat er meer van dan witbrood. Aan brood wordt ook vaak bakkerszout toegevoegd, wat jodium bevat.
  • Vetgehalte: de meeste broodsoorten bevatten weinig vet. Alleen speciale broodjes zoals brioche bevatten meer vet door de toegevoegde boter en eieren.
  • Toegevoegde suikers en zout: sommige broden bevatten extra suiker en zout voor de smaak en houdbaarheid.

Om een beter idee te krijgen van de verschillende voedingswaarden in brood, is hier een vergelijking van de populairste soorten:

Broodsoort (per snee van ongeveer 35 gram) Calorieën Koolhydraten (g) Vezels (g) Eiwitten (g)
Witbrood 85 16 0,8 2,7
Bruinbrood 82 15 1,5 3,0
Volkorenbrood 78 13 2,3 3,3
Meergranenbrood 89 14 2,5 3,5
Roggebrood 65 12 3,0 2,5
Speltbrood 80 15 2,0 3,2

Deze waarden zijn gemiddeld en kunnen daarom variëren per merk en recept.

Is Brood Gezond? De Verschillende Gezondheidsvoordelen

Op basis van de ingrediënten is duidelijk dat brood op verschillende manieren kan bijdragen aan je gezondheid. Wat zijn de belangrijkste eigenschappen die brood gezond kunnen maken:

  • Voedingsstoffen: Volkoren brood bevat verschillende micronutriënten. Zo bevat een snee volkoren brood 0,7 mg ijzer en 0,5 mg zink. Ook levert brood met bakkerszout een belangrijk deel van onze jodiuminname.
  • Ondersteuning van de darmgezondheid: Volkorenbrood, meergranenbrood en roggebrood zijn rijk aan vezels die de darmwerking bevorderen.
  • Stabiele energievoorziening: Complexe koolhydraten, zoals vezels in volkorenbrood, worden langzaam opgenomen. Dit zorgt voor geleidelijke energieafgifte en een stabielere bloedsuikerspiegel.
  • Hart- en vaatgezondheid: Studies tonen aan dat regelmatige consumptie van volkorenproducten, waaronder brood, samenhangt met betere hart- en vaatgezondheid.
  • Gewichtsbeheersing: Hoewel brood eten soms geassocieerd wordt met gewichtstoename, laat onderzoek juist zien dat volkorenbrood kan helpen bij het behouden van een gezond gewicht.

Mogelijke Nadelen van Brood Eten

Ondanks de vele gezondheidsvoordelen, is brood niet per definitie gezond. Er zijn ook enkele nadelen waar je op moet letten:

  • Zoutgehalte: Hoewel het zoutgehalte in Nederlands brood onder de wettelijke norm ligt, krijgen Nederlanders te veel zout binnen, voornamelijk uit brood en graanproducten.
  • Onnodige toevoegingen: Sommige broodsoorten, kunnen onnodige toevoegingen bevatten zoals extra suikers, vetten, conserveringsmiddelen en kleurstoffen.
  • Allergieën en intoleranties: Mensen met coeliakie of glutenintolerantie moeten brood met glutenhoudende granen vermijden om ernstige darmklachten te voorkomen.

Hoe Past Brood in een Gezond Dieet?

Ondanks de mogelijke nadelen, kan brood zeker een waardevol onderdeel zijn van je voedingspatroon. Hier zijn vijf tips om brood op een gezonde manier in je dieet op te nemen:

  • Kies vezelrijk brood: ga voor volkoren-, rogge-, spelt- of meergranenbrood.
  • Let op porties: stem je broodinname af op je caloriebehoefte.
  • Varieer in broodsoorten: wissel af tussen verschillende soorten vezelrijk brood.
  • Wees bewust van je beleg: hoe gezond je brood is, hangt ook af van wat je erop doet.
  • Combineer met andere voedingsgroepen: maak je maaltijd compleet door brood te combineren met groenten, eiwitten en gezonde vetten.

Wat is Het Gezondste Brood?

Brood kan gezond zijn, maar niet alle soorten zijn even voedzaam. Volkoren-, rogge-, spelt- en meergranenbroden zijn vaak de betere keuze. Er is niet één ‘gezondste’ brood voor iedereen, maar sommige keuzes zijn gunstiger voor je gezondheid. Van zuurdesembrood wordt gezegd dat het extra gezond is, omdat het op een natuurlijke manier fermenteert. Hierdoor komen er stoffen vrij die voor het lichaam ook nog eens makkelijker op te nemen zijn.

labels: #Brood

Zie ook: