Fruit staat in de Schijf van Vijf, omdat het weinig calorieën en veel voedingsstoffen levert. Fruit is goed voor de gezondheid en hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten. Het advies voor volwassenen is om minimaal 2 porties (200 gram) fruit per dag te eten en fruit niet te vervangen door sap. Fruit is een verzamelnaam voor eetbare vruchten, die meestal rauw gegeten worden en zoet of zuur smaken. Sommige vruchten worden tot de groenten gerekend, zoals tomaat, paprika, avocado, aubergine en komkommer.

Bramen zijn typisch zomerfruit, net zoals blauwe bessen en aardbeien. Toch zijn ze minder populair dan andere zomerfruitsoorten ondanks hun heerlijke smaak en positieve eigenschappen voor de gezondheid. Rijpe bramen zijn zeer sappig en smaken zoet met een klein zuurtje, een hele mooie smaakcombinatie. De braam is familie van de framboos, wat te zien is aan het uiterlijk. Het zijn ronde vruchtjes die bestaan uit kleine deelvruchtjes, anders gezegd: ze bestaan uit 20 tot 50 zaadjes die aan elkaar vast zitten. Bramen vallen onder het ‘rood fruit’, ook al zijn ze soms bijna zwart als ze goed rijp zijn. Ze hebben een zoete, sappige smaak, soms tegen het zure aan. Het seizoen is van juli/augustus tot en met september. In de winkel zijn ze behoorlijk duur.

Bramen passen prima in De Eetlijn: ze bevatten weinig suiker en wél veel vezels. Een echte aanrader als je van fruit houdt. Leer hier over de vele geweldige gezondheidsvoordelen van het eten van dit fruit op regelmatige basis. Bramen kunnen ook worden toegevoegd aan verschillende soorten salades, toetjes en andere recepten. Ze worden gezien als een bron van de gezondste natuurlijke antioxidanten. Ook bevatten ze erg weinig calorieën. Dit maakt het tevens een perfect voedingsmiddel om toe te voegen wanneer je graag wat gewicht wilt verliezen.

Soorten bramen

Er zijn verschillende soorten bramen. De wilde bramen hebben flinke stekels die de plant beschermen, wat het plukken lastig maakt. Gecultiveerde bramen zijn kruisingen tussen verschillende braamsoorten. Deze zijn vrij van stekels en veel groter dan de wilde variant. Buiten het seizoen komen ze uit andere landen, o.a. Marokko. Je boft als je zelf (of iemand in je omgeving een braamstruik) hebt in je tuin. En in de natuur groeien ze zomaar!

Wilde bramen plukken

De vraag komt dan op: Kunnen we niet gewoon wilde bramen plukken? Het antwoord is: Ja en nee. Bij de wet is het verboden. Het valt onder stroperij. Maar in de praktijk wordt het door de vingers gezien als je voor eigen gebruik plukt. Daarmee bedoel ik een bakje, maximaal zo’n 250 gram, vol. Pluk alleen de rijpe exemplaren want na het plukken rijpen ze niet meer na. Bramen hebben in het begin van de groei een groene kleur en via rood worden ze later zwart.

Bewaren en gebruiken

Jammer genoeg zijn ze heel kwetsbaar en daardoor niet lang houdbaar. In de koelkast kun je ze ongeveer 3 dagen bewaren. Dat gaat het beste als je ze niet op elkaar legt, maar uitspreidt in één laag. Anders is de kans groot dat ze door de druk zullen beschadigen. Je kunt bramen ook invriezen. Spreid ze dan uit op een vlakke plaat. Als ze bevroren zijn, kun je ze bij elkaar doen. Je kunt er in een handomdraai heerlijk bramensorbet ijs van maken door bevroren bramen te mixen met de staafmixer, samen met wat Griekse yoghurt of kefir. Ze zijn lekker door een smoothie. Sap en jam van bramen zijn klassiekers.

Gezondheidsvoordelen

Hoewel de lijst van voedingsstoffen niet heel lang is, kunnen bramen een krachtige werking hebben voor onze gezondheid. Dit is vooral te danken aan de grote hoeveelheid vitamine C en de anthocyanen, de stof die de ze die prachtige diep paarse kleur geven.Bramen kunnen helpen beschermen tegen vrije radicalen, tegen obstipatie door de vele vezels en de verdere darmwerking ondersteunen. Ze kunnen helpen om een gezonde, sterke huid te krijgen en te houden. Ook voor ons brein kunnen ze ondersteuning bieden. Bramen kunnen een bijdrage leveren wanneer je bloedarmoede hebt: er zit ijzer in én vitamine C. Ook kunnen bramen helpen om de tanden gezond te houden. Van braambladeren kun je thee maken. Het is mild van smaak en is licht fruitig. Sommige mensen ervaren het als een heel klein beetje bitter.Bramen hebben nauwelijks nadelen. Of het zou moeten zijn dat je de stekels bij het plukken een nadeel vindt! Heel zelden komt een allergie voor bramen voor. Soms is er een kruisreactie bij een allergie voor berkenpollen.

De voordelen van bramen

Alle natuurlijke voedingsmiddelen zijn goed voor het lichaam, deze fruitsoort is hier geen uitzondering op. Laten we een kijkje nemen.

  • Ze hebben anti-ontstekende eigenschappen: Door regelmatig deze fruitsoort te eten, behaal je veel voordelen, vooral als je lijdt aan ontstekingsziekten. Dankzij hun voedingsstoffen kunnen bramen worden gebruikt om ziekten zoals artritis en osteoartrose te behandelen. Ze bieden zelfs voordeel bij de behandeling van hematomen die veroorzaakt worden door trauma of andere ontstekingsproblemen. Het maakt niet uit waar in het lichaam deze zitten.
  • Het zijn antioxidanten: De antioxidanten die erin gevonden worden, stimuleren de verwijdering van gifstoffen en andere ongunstige stoffen. Ze zijn verantwoordelijk voor de verzorging van je huid, maar ook voor je andere organen. Kortom, het regelmatig eten van deze fruitsoort reinigt je lichaam optimaal en op een natuurlijke manier.
  • Ze behandelen bloedarmoede: In dit geval kan het een voordeel geven om bramen toe te voegen aan je dieet. Deze bevatten namelijk een hoge ijzerwaarde. Ze zijn een van de fruitsoorten die het meeste ijzer bevatten. Door ze op een regelmatige basis te eten, help je bloedarmoede tegen te gaan, maar houd je ook de hoeveelheid bloedplaatjes op het ideale peil.
  • Bramen voorkomen kanker: Bramen bevatten een natuurlijke bron van antioxidanten en deze helpen kankercellen tegen te gaan. Door deze fruitsoort op regelmatige basis toe te voegen aan je dieet, help je de ontwikkeling van verschillende soorten kanker voorkomen.
  • Ze gaan griep tegen: Bramen vechten tegen de bacteriën die virussen veroorzaken. Als gevolg wordt het lichaam gereinigd.
  • Bramen zorgen voor sterke tanden: Door het regelmatig eten van deze fruitsoort reinig en versterk je de tanden dankzij het effect dat de vitamine C heeft op bacteriën. Daarnaast voorkomen ze een grote hoeveelheid kwalen zoals, halitose, tandplak en tandvleesontstekingen.
  • Ze gaan hoest tegen: De voordelen van deze fruitsoort zijn afhankelijk van welke type braam we eten.

Bramen als superfood

Bramen zijn rijk aan essentiële voedingsstoffen zoals vitamine C, ijzer en diverse antioxidanten. Ze kunnen bijdragen aan een gezonde stofwisseling en spelen een ondersteunende rol in het immuunsysteem.

Orange rust

In het najaar van 2024 werd opnieuw aandacht gevraagd voor een plantenziekte die bramen kan aantasten: orange rust. Deze schimmel veroorzaakt oranje vlekken aan de onderzijde van bladeren en verspreidt zich via wortels en sporen in de lucht. Volgens een rapport van de University of Maryland Extension kwam de schimmel in 2024 uitzonderlijk vaak voor, mede door koel en nat weer. In dichtbegroeide struiken krijgt de ziekte extra kans zich te ontwikkelen. De schimmel is ongevaarlijk voor mensen en maakt de vrucht niet giftig, maar tast het uiterlijk en de smaak aan.

Bramen in de keuken

Bramen worden vaak vers gegeten, maar zijn ook geliefd in conserven en bakproducten. Toch reiken de culinaire mogelijkheden verder.

Recepten met bramen

  1. Bramensalade met geitenkaas en walnoten:
    • Bereiding: Meng honing, balsamicoazijn en olijfolie tot een gladde dressing. Verdeel de sla over vier borden en leg de geitenkaas erop. Voeg de bramen en walnoten toe en druppel de dressing over het geheel.
  2. Bramenmousse met chocolade:
    • Bereiding: Laat de gelatine weken in koud water. Pureer de bramen samen met de poedersuiker en citroensap, en zeef voor een gladde textuur. Smelt de chocolade au bain-marie en laat afkoelen. Klop de slagroom stijf. Voeg de opgeloste gelatine toe aan het bramenmengsel en spatel vervolgens de chocolade en slagroom erdoorheen. Verdeel over glazen en laat minimaal drie uur opstijven.
  3. Bramentaart met kruimeldeeg:
    • Ingrediënten (8 personen): 400 g verse bramen, 200 g bloem, 150 g boter, 100 g basterdsuiker, 1 ei, 2 eetlepels maïzena, snuf zout.
    • Bereiding: Kneed een deeg van bloem, 100 g boter, ei en zout. Rol uit en bekleed een taartvorm. Meng de bramen met maïzena en 50 g suiker en schep dit in de vorm. Maak kruimels van bloem, boter en suiker door ze tussen de vingers tot grove stukjes te wrijven. Verdeel over de bramen en bak de taart 35 minuten op 180°C.

Zelf jam maken

Zelf jam maken is eenvoudiger dan het lijkt, zeker als je werkt met rijpe bramen. Het resultaat is een rijke, geconcentreerde smaak zonder overmatige toevoegingen.

Was de bramen voorzichtig en laat ze uitlekken. Doe de bramen samen met het citroensap in een ruime pan. Voeg de geleisuiker toe en roer goed door. Doe een stollingstest: druppel een beetje jam op een koud bordje en kijk of het na een minuut stevig wordt. Schenk de hete jam in gesteriliseerde glazen potten. Na afkoelen bewaar je de potten koel en donker.

Verhitting is een beproefde methode om ongewenste micro-organismen zoals bacteriën, parasieten en schimmelsporen te neutraliseren. Hoewel schimmels zoals orange rust vooral de plant aantasten en zelden tot de vrucht doordringen, is het toch verstandig om misvormde of beschimmelde exemplaren altijd te verwijderen.

Bramenwijn

Wie meer wil dan jam of dessert, kan ook zelf bramenwijn maken. Het vergistingsproces haalt de diepe smaaktonen van de vrucht naar boven en levert een verrassend rijke drank op.

De braam in de tuin

Een braam is een grote struik met sterke groeikracht en slingercapaciteiten. Mede daarom zul je haar wat in toom moeten houden. Door goed snoeien en leiden houd je de plant gezond, in toom en krijg je de beste opbrengst. Als je de struik niet goed verzorgt kan ze enorm groot worden, met heel veel stekken en uitlopers. De meeste bramen hebben doornen (dat verraadt gelijk het feit dat ze een ver familielid van de roos is). Door veredeling is geprobeerd om bijvoorbeeld bramen zonder doornen te kweken en dat lukt steeds beter. Let bij de aankoop dus niet alleen op smaak, grootte, vroegheid, etc. Ook zijn er nu de braamhybriden (ook wel braambes genoemd, maar ik zag in de Groente- en Fruitencyclopedie de naam Braamboos en vind die naam wel erg leuk en toepasselijk dus die houden we maar aan).

Een bramenstruik is volledig winterhard, al kunnen in strenge winters sommige takken soms wel wat vorstschade oplopen. Aan één struik verschijnen bloemen met vrouwelijke stampers en mannelijk stuifmeel en je hebt dus voor een goede opbrengst in principe aan 1 struik genoeg. Eigenlijk bestaat elke braam uit meerdere op elkaar geplaatste besjes. De bloemen worden door insecten bestoven.

Bramen zijn niet erg kieskeurig en groeien op elke grondsoort, al hebben ze een lichte voorkeur voor licht kalkhoudende gronden. Bramen staan graag in de zon, al doen ze het op een halfbeschaduwde plaats ook goed. Het voordeel van een zonnige plaats is dat de vruchten na regen sneller opdrogen waardoor je wat minder last van rot en schimmel hebt in een natte zomer.

Bramen groeien en bloeien ook als ze geen voeding krijgen, ze is heel sterk en kan goed voor zichzelf zorgen. Maar voor de beste opbrengst van lekkere (en zo groot mogelijke) bramen geef je in het voorjaar (als de planten uit gaan lopen) een algemene moestuin- of fruitbomenvoeding. Zelf geven we een kleine tot middelmatige hoeveelheid samengestelde organische meststof (zoals groene Culterra of iets vergelijkbaars). Geef vooral niet teveel mest en geen stikstofrijke mest: het is niet nodig om de toch al sterke groei van bramen aan te moedigen. En veel stikstof zorgt altijd voor veel stengels en bladgroei en je wilt juist veel en lekkere bramen. Onze braam doet het hier in kleigrond prima zonder al te veel extra’s.

Van één bramenstruik die goed geleid, gesnoeid en verzorgd is kun je wel 5 tot 15 kilo bramen plukken (mede afhankelijk van het ras, de standplaats en het weer). Misschien helpt je dat te bepalen of je één of meerdere struiken wilt. Bedenk daarbij ook wat een braam nodig heeft: minimaal 2,5 meter maar liever nog 3 meter ruimte in de breedte.

Je kunt in plaats daarvan ook de tak op een pot met potgrond leggen en vastmaken, dat gaat nog iets makkelijker en sneller. Binnen enkele weken zal het gedeelte van de tak waar ze de grond raakt wortels maken. Als ze voldoende wortels heeft kun je haar los knippen van de moederplant en haar een eigen plek in je tuin geven. Eigenlijk heet deze techniek niet ‘stekken’ maar ‘afleggen’.

Snoeien en leiden

Bramen maken heel lange slungelachtige maar toch sterke takken, soms wel tot 5 meter lang. Deze takken zul je aan moeten binden om te zorgen dat er een beetje organisatie in je plant blijft. Bovendien neemt ze dan minder ruimte in beslag, droogt ze sneller op na regen en kan de zon goed de vruchten laten rijpen. Houd voor een gemiddeld groeiende braam een afmeting van zo’n 3 meter aan en sla een paal aan het begin van die afstand en een paal aan het einde. Daartussen, in het midden, plant je de bramenstruik.

Het wegsnoeien van de oude takken (waar dus in dat jaar de bramen aan zaten) kun je ergens tussen oktober en eind februari doen (bij niet vriezend weer). Je zoekt een tak waar nog wat resten van bramen aan hangen en je volgt die tak helemaal terug tot aan de basis, en je snoeit die tak zo dicht mogelijk bij de grond af. Dat doe je met alle takken waar bramen aan hebben gehangen. En uiteindelijk houd je dan de nieuwe takken/stengels over. En daar mag je vooral niet in knippen want hieraan groeien volgend jaar de bramen; deze stengels bind je op aan het rek/hekwerk (voor zover je dat in de zomer nog niet had gedaan).

Braamboos

Een braamhybride/braamboos is een kruising tussen een braam en een framboos. Er zijn er verschillende, de 3 bekendste zijn de Loganberry, Tayberry en Boysenberry (waarvan de eerste 2 qua uiterlijk meer op een framboos lijken en de laatste juist meer op een braam). Over het algemeen zijn de vruchten van braambozen wat groter dan die van bramen. Ook braambozen zijn er met en zonder stekels, net als bramen.En ook al lijkt een braamboos meer op een framboos, de groei lijkt altijd op die van de braam (groeikrachtig, moet geleid worden).

Oogsten en bewaren

Bramen hebben een droge periode nodig om mooie rijpe bramen te geven. Als er veel regen valt en de struiken geen kans krijgen om goed op te drogen gaan de vruchten al snel rotten.

Pluk bramen rijp, en niet eerder. Hoe rijper, des te lekkerder. Het gemakkelijkst is om met duim en wijsvinger een braam heel voorzichtig vast te pakken en er zachtjes aan te trekken; heb je direct de braam in je handen, dan is ze goed rijp. Voel je echter nog wat weerstand en laat ze niet heel gemakkelijk los, dan is ze nog net niet rijp genoeg en kun je haar beter nog één of twee dagen laten hangen.

Rijpe bramen kun je ook niet lang bewaren, hooguit een dag, maar vers zijn ze het allerlekkerst. Moet je toch meer oogsten omdat er nu eenmaal veel rijpe bramen hangen, vries ze dan vooral in; je kunt er dan later nog sap, saus of jam van maken.

De top 5 doornloze bramenrassen

Gelukkig zijn er tegenwoordig enkele bramenrassen die geheel doornloos zijn en kwa smaak, kwaliteit en productie goed meekunnen met de bedoornde rassen:

  1. Jumbo: Een krachtig groeiende, gezonde bramenstruik. De productie is hoog, en de bramen zelf zijn zeer groot en hebben een goed aroma.
  2. Black Satin: Één van de eerste kwaliteitief goede doornloze bramen.
  3. Thornless Evergreen: Dit ras is zeer bijzonder aangezien hij naast doornloos ook nog eens deels groenblijvend is.
  4. Triple Crown: Dit ras groeit krachtig en is gezond, zeer productief en geeft bramen van geweldige kwaliteit.
  5. Chester Thornless: Een vroegrijpende braam met een zeer bewonderde smaak; zoet met een sterk bramenaroma. De bramen zijn groot en sappig.

Bramen en honden

Zijn bramen veilig voor honden?Ja, honden kunnen bramen eten. Het geven van bramen is niet giftig voor honden, ze zijn ook erg gezond. De kleine vruchten bevatten veel vitamine C die je immuunsysteem ondersteunen, evenals vitale vitamine A en B, calcium, kalium en magnesium. Er zitten ook vezels in bramen.

Bramen zijn een gezonde traktatie voor honden omdat ze veel vitaminen, mineralen en antioxidanten bevatten en zijn goed voor de gezondheid van je hond. Er zijn echter een paar belangrijke punten waar je rekening mee moet houden:

  1. Matigheid: Geef je hond slechts een kleine hoeveelheid bramen per keer, vooral als je ze voor het eerst eet. Te veel kan leiden tot spijsverteringsproblemen zoals diarree.
  2. Verse en schone bessen: Zorg ervoor dat de bramen vers zijn en grondig gewassen om pesticiden en vuil te verwijderen.
  3. Houd toezicht: Check de reactie van je hond na het eten van bramen, vooral de eerste keer, om er zeker van te zijn dat hij geen bijwerkingen heeft. Zodra je merkt dat je hond bijwerkingen vertoont raadpleeg een dierenarts.

Vooral zoete bramen mag je hond eten. De anthocyanen, de kleurstoffen die in bramen zitten, werken ook als antioxidanten. Al deze stoffen vechten samen tegen vrije radicalen. Zolang je ze als snack geeft en let op eventuele intoleranties, zijn bramen een gezonde aanvulling op zijn dieet.

Bramenbladeren als remedie voor honden

Als je hond last heeft van diarree of ontstekingen rond de bek, kun je gebruikmaken van de helende eigenschappen van braamblad. Er zijn verschillende manieren om dit te doen:

  • Voor diarree kun je thee zetten van de bramenbladeren door heet water over de bladeren te gieten en te laten trekken. Zodra de thee is afgekoeld, kun je deze aan je hond geven.
  • Als je hond daarentegen ontstekingen rond de bek heeft, kunnen de geweekte bladeren door het voer worden gemengd om de effectiviteit te vergroten.

Nadelen van bramen voor honden

Sommige viervoeters reageren gevoelig op het fruit en krijgen winderigheid of diarree als ze te veel bessen eten. Het sproeien van chemische middelen of andere schadelijke stoffen kan ook leiden tot ongewenste bijwerkingen.

Zorg ervoor dat je het fruit goed wast en dat je harige vriend de bessen indien mogelijk niet rechtstreeks van de struik plukt. Zo voorkomt u ook dat uw hond zich verwondt aan de doornen van de bramenstruik.

labels:

Zie ook: