Kippeneieren uitbroeden is een van de leukste aspecten van de kippenhobby. Als alles goed gaat, lopen er binnen 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rond. Het is fascinerend om te zien hoe een kuiken vanuit een ei groeit.

Eieren Uitbroeden: Broedmachine of Kip?

Eieren uitbroeden kan met een broedmachine of door de kip zelf. Een goede broedmachine geeft hoge betrouwbaarheid in het succesvol uitbroeden van eieren. Maar hoe gaat dat in zijn werk? En wat kun je doen om een grotere uitkomst te krijgen? Dit artikel bespreekt de basis van het uitbroeden van pluimvee-eieren.

Broedeieren Selecteren en Bewaren

In de broedperiode leggen de meeste pluimveesoorten één ei per dag. Als ze bevrucht zijn door een haan, noemen we het broedeieren. Om de vruchtbaarheid te behouden, is het belangrijk om broedeieren op de juiste manier te bewaren. Na 10 dagen neemt de vruchtbaarheid aanzienlijk af, dus het is belangrijk dat de eieren na het leggen zo snel mogelijk worden uitgebroed. Bewaar de eieren in een koele omgeving met een temperatuur van 10 graden Celsius. Zorg ervoor dat de luchtvochtigheid tussen de 55-70% is, dit voorkomt waterverlies in het ei.

Om te voorkomen dat de broedeieren wegrollen en stuk gaan, kan je het beste gebruik maken van eierrekken of eierendozen. Hier passen de eieren goed in en hebben ze extra bescherming.

Broedse Kippen Herkennen

Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, dan wordt ze broeds. Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten, zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken. Als een van de hennen broeds is geworden kun je die het beste uit het kippenhok halen zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Broedse kippen hebben een sterk ruikende ontlasting.

Gebruik nep eieren om te controleren of de kip echt broeds is. Als de kip 2 dagen op de nep eieren heeft gebroed kun je deze vervangen door echte eieren. Een oneven aantal eieren geeft het beste resultaat. Dit komt omdat de kip de eieren onder het borstbeen omrolt.

Plaats de kloek (kip met kuikens) in een eigen hok zonder zitstok en legnest, maar met voldoende water en kuikenvoer.

Natuurlijk Uitbroeden vs. Broedmachine

Enkele rassen die snel broeds worden zijn zijdehoenders, Cochin krielen en Wyandotte krielen. Er zijn ook rassen die niet zo goed zijn in het uitbroeden van eieren, sommige kippenrassen worden niet broeds of verlaten het nest te vroeg. Leghybrides worden zelden broeds en ook landhoeders hebben deze eigenschap. Hiervoor, en om meer eieren tegelijk uit te broeden zijn er broedmachines ontwikkeld.

Broedmachine: Factoren voor Succes

Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kan je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden. Er zijn broedmachines die de eieren automatisch voor je keren en broedmachines waar dit handmatig dient te gebeuren. De eieren moet namelijk minimaal twee keer per dag gedraaid worden.

Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen:

  1. Temperatuur: Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is daarom de basis. Met name voor zelfbouw broedmachines is het belangrijk dat deze onderdelen erin gebouwd worden.
  2. Luchtvochtigheid: Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. Eieren Draaien: In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Voordat je gaat broeden met een broedmachine, wil je zeker weten dat de broedmachine goed werkt en stabiel is. Zet minimaal 48 uur voor het inleggen van de eieren de broedmachine aan. De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

Eieren Inleggen en Schouwen

Als de broedmachine goed is afgesteld en stabiel is, kun je de eieren inleggen. Als je geen eigen kippen hebt, kun je broedeieren van hobbyfokkers kopen of op Marktplaats.

Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen. Eieren schouwen kan lastig zijn voor de beginner en het is daarom ook belangrijk dat de juiste schouwlamp hiervoor wordt aangeschaft. Elke schouwlamp heeft wel zijn eigen voordelen. Kies een lekker in de handliggend lamp met het lieft een rubberring. Hiermee sluit die goed op het ei waardoor er geen licht in je oog schijnt.

Voorbereiden op Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren. Het is erg zielig maar het is uiteindelijk beter voor de dieren zelf.

Omgaan met een Broedse Kip

Van tijd tot tijd zijn hennen broeds en zullen vastberaden op hun onbevruchte eieren in de nestkast blijven zitten. Meestal worden hennen broeds tijdens de zomermaanden maar het kan tijdens elke maand van het jaar voorkomen. Het is niet precies bekend waarom hennen broeds worden maar er wordt aangenomen dat het moederinstinct van kippen sterk is waardoor ze zullen proberen eieren uit te broeden, zelf als ze onbevrucht zijn. Het is niet moeilijk om te zien of uw kip broeds is omdat het haar gedrag sterk zal veranderen. Waaraan u het waarschijnlijk het eerst zal merken is haar slechte humeur.

Methoden om Broedsheid te Doorbreken

U kunt op een aantal manieren omgaan met een broedse kip. Zo kunt u ervoor kiezen uw kip gewoon broeds te laten zijn of haar broedsheid gebruiken om eieren uit te broeden. Een broedse kip zal ongeveer broeds zijn gedurende drie weken. Dit is namelijk hoe lang het duurt om een ei uit te broeden. Als u dit doet zorgt u er dan wel voor dat u haar dagelijks een aantal uren van haar broedplaats haalt zodat ze wat kan eten en drinken. U hoeft zich er geen zorgen over te maken dat de broedse kip de andere kippen ervan weerhoudt hun ei te leggen omdat ze meestal maar wat graag de nestkast delen. Maar het kan voorkomen dat u een agressieve broedse hen heeft die naar andere hennen pikt wanneer zij hun ei willen leggen. Het is in dat geval goed om voor hen een alternatieve nestplaats te voorzien. Ook kunt u de broedse hen tijdelijk uit het kippenhok houden totdat alle andere kippen hun ei hebben gelegd.

Andere methoden om de broedsheid te verbreken zijn:

  • Bevruchte eieren kopen: Maak gebruik van de broedsheid door eieren te kopen die ze kan uitbroeden. Het uitbroeden van een ei overlaten aan een hen is een stuk minder werk dan het gebruik van een broedmachine (incubator). Een kip verzorgt het hele proces, van het uitbroeden tot het opvoeden!
  • Onderkant in water dompelen: Wanneer een kip broeds is neemt haar lichaamstemperatuur toe. Dompel gewoon de onderkant van de broedse kip in een emmer met koud water. Hierbij moet worden opgemerkt dat het effect van deze methode in twijfel wordt getrokken omdat het slecht een afleiding zou zijn van haar broedsheid zolang ze haar veren aan het drogen is.
  • Omgeving voor de broedse hen maken: Plaats uw broedse kip in een metalen hok of een hondenbench met water en voer. De kooi is niet aangenaam voor haar en laat haar onderlichaam afkoelen zodat haar broedsheid wordt verbroken. Meestal is drie dagen voldoende. De kip is niet langer broeds wanneer ze haar veren niet meer uitzet en zich niet terug naar het nest haast.

Anti-Broedshok

  1. Als u ziet dat de kip broeds wordt, dan pakt u de hen op en zet haar in het anti-broedshok. Zorg ervoor dat het anti-broedhok op een koele plek staat, zoals in een schuur of garage. De hen zal wat overstuur zijn, maar dat is helaas even niet anders.
  2. Hang een voer- en waterbakje op in de kooi. Door het water kunt u wat multivitamine doen, dit om de weerstand van het dier hoog te houden.
  3. Als de kip niet meer broeds is, dan zal dat goed te merken zijn. Ze zal actiever zijn en weer normaal eten en drinken.
  4. Wanneer de kip niet meer broeds blijkt te zijn, dan zet u de hen weer bij de andere kippen. Controleer of ze normaal blijft rondlopen. Gaat ze weer zitten?

Extra Tips voor Gezonde Kippen

Naast broedsheid kunnen kippen ook andere problemen ondervinden. Hier zijn enkele tips om veelvoorkomende problemen aan te pakken:

  • Legnood: Bij legnood zit een ei vast tussen de uterus en cloaca. Een warm bad kan de spieren ontspannen en helpen bij het leggen.
  • Pikken en Kannibalisme: Dit gedrag treedt vaak op bij onvoldoende ruimte. Geef kippen meer ruimte en afleiding.
  • Kropverstopping: Kan worden veroorzaakt door lang gras. Geef warm water of plantaardige olie en masseer de krop. Raadpleeg een dierenarts bij ernstige verstoppingen.
  • Zachte Eierschalen: Worden meestal veroorzaakt door een calciumtekort. Zorg voor een calciumrijk dieet met grit en oesterschelpen.

Conclusie

Of je nu kiest voor natuurlijk uitbroeden met een broedse kip of een broedmachine gebruikt, het uitbroeden van kippeneieren kan een lonende ervaring zijn. Door de juiste omstandigheden te creëren en de behoeften van je kippen te begrijpen, kun je genieten van gezonde kuikens en een florerende kippenhouderij.

labels: #Kip

Zie ook: