In tijden van extreem gezond lunchen is het bijna een doodzonde geworden om weer eens te kiezen voor een old skool ciabatta tonijnsalade of een broodje kroket. Honderd excuses in je hoofd proberen je gerust te stellen dat je heus wel een keer mag zondigen. Tja, eigenlijk kunnen we dat alleen maar beamen. Of beter, eigenlijk bedoelen we dat je dan sowieso gewoon lekker een ciabatta of een kroketje moet kiezen! Begrijp het niet verkeerd hoor, we raden je niet aan om elke dag een broodje kroket uit de muur te trekken. Maar het valt écht wel mee met hoe vreselijk ‘erreg’ het allemaal is. En je hoeft al helemáál geen excuses te verzinnen om er lekker van te genieten.

De Geschiedenis van de Kroket

Een kroket lijkt misschien een typisch Nederlandse snack, maar de herkomst ervan ligt vermoedelijk in Frankrijk. De kok van koning Lodewijk XIV beschrijft in zijn kookboek uit 1705 al een recept voor kroketten, die toen niet veel groter waren dan een ei. Pas een ruime eeuw later zien we ook in Nederland recepten voor kroketten opduiken. Onder meer koning Willem I zou er in de negentiende eeuw van gesmuld hebben.

De kroket heeft dus al best een lange historie en daar schuilt ook meteen de reden voor het feit dat we de snack ook nu nog als ongezond bestempelen. Vroeger was frituren heel ongezond. Het frituurvet zat vol met transvetzuren die het slechte cholesterol in je bloed verhogen, en het goede cholesterol verlagen. In de huidige tijd frituren snackbars doorgaans met vloeibaar frituurvet waarin die transvetzuren niet zitten.

Broodje Kaas: Meer dan alleen een zuivelproduct?

En dan ons goede oude broodje kaas. Hoe zit het daar dan mee? Kaas wordt door veel mensen als iets gezonds gezien. Het is tenslotte een zuivelproduct? Ja, dat is wel zo, maar op die gezonde reputatie van een plak kaas valt heel wat af te dingen. Kaas bevat relatief veel vet. Oude kaas is overigens vetter dan jonge kaas. Bovendien bestaat meer dan de helft van de vetten in kaas uit verzadigde vetten en die zijn minder gezond dan onverzadigde vetten.

Is het dan alleen maar kommer en kwel? Nee hoor, want kaas bevat ook waardevolle stoffen als calcium, zink en vitamine A, B2 en B12. In dat opzicht brengt het eten van een broodje kaas dus zeker ook iets goeds met zich mee. Een puntje van aandacht is echter wel de hoeveelheid die we ervan eten. Vanuit de aanname dat het gezond is om kaas op je brood te eten, zijn we er in de loop der jaren steeds meer van gaan eten.

Calorieën en Voedingswaarde

Veel mensen tellen calorieën om te bepalen wat de gezondere keuze is. Dat is niet terecht, want gezondheid gaat niet alleen over calorieën. Als je elke dag een hele zak chips leeg eet, heb je daarmee de helft van je dagelijkse portie calorieën binnen, maar voedingswaarde heeft het vrijwel niet.

Maar goed, als we dan toch even naar de calorieën kijken, moeten we concluderen dat een broodje kroket zelfs iets gunstiger uit de bus komt in vergelijking tot een broodje kaas. Dat komt omdat veel mensen ervoor kiezen om twee plakken kaas op hun brood te doen. Zou je het bij één plak van dertig gram houden, dan krijg je daarmee 114 calorieën binnen (gebaseerd op 48+-kaas). De kroket bevat gemiddeld 165 calorieën. Maar die tweede plak kaas, vaak ook nog in combinatie met een lik boter en wat mosterd, maakt het verschil.

In vergelijking met een broodje kaas zit er in een broodje kroket minder vet en iets meer ijzer. Kaas is rijk aan vitamines A, B2 en B12, calcium en zink.

De Impact van een Broodje Kroket op Sportprestaties

Duidelijk moge zijn dat het eten van een broodje kroket in de rust van een voetbalwedstrijd, met nog 45 minuten te gaan dus, geen voordelen heeft voor je prestatievermogen. Er zit namelijk weinig in waar je wat aan hebt tijdens 45 minuten inspanning. Een wit broodje met een gefrituurde kroket levert een dikke 330 kcal op en maar liefst 15,4 gram vet.

De aannames van ‘wit broodje’ en ‘gefrituurde’ kroket zijn niet empirisch onderzocht maar wel aannemelijk. Het witte broodje is in volle glorie te zien op de beelden en ik heb in mijn carrière als sportdiëtist nog geen één sportkantine of sportclub gezien waarin men de kroketten bakte in de oven of met een air fryer. Hoe dan ook, het is vooral het vet- en eiwitgehalte (in beide scenarios) wat de prestatie de das om doet. Voor presteren op hoge intensiteit zoals een voetbalwedstrijd zijn koolhydraten de primaire brandstofbron.

Door het hoge eiwit- en vetgehalte vertraagt de maaglediging. De vetten en eiwitten in het broodje kroket zullen die maaglediging op zijn zachts gezegd niet versnellen en de koolhydraten in het broodje zullen pas tijdens of na de cooling down hun functie kunnen vervullen. En mocht je in minuut 46 moeten invallen heb je echt een probleem. De toevoer van zuurstofrijk bloed moet dan verdeeld worden over de skeletspieren om een sprintje te kunnen trekken, en tussen het spijsverteringskanaal om die enorme hoeveelheid kcal, vetten en eiwitten te verteren. Dit betekent dat je onmogelijk op een hoge intensiteit te werk kan gaan. De spieren hebben minder zuurstof tot hun beschikking.

De Gezondheidsmythe Ontrafeld

Ik denk dat er nooit iemand beweerd heeft dat een broodje kroket gezond is, laat staan dat het je sportprestatie positief beïnvloedt. ‘Gezonder dan..’ is een vergelijkbare redenering als ‘minder schadelijk dan….’. Alcohol is minder schadelijk dan roken als het gaat om het risico op longkanker, maar dat betekent niet dat alcohol gezond is. Zoals je in tabel 2 kunt zien bevat een broodje kaas méér verzadigd vet dan een broodje kroket. In dat opzicht kun je zeggen dat een broodje kroket wat dat aspect betreft gezonder is als het gaat om het risico op hart- en vaatziekten. Wat dus niet betekent dat het gezond is, aangezien er een overload aan zout in zit wat weer nadelig is. Zucht.

Variatie en Moderatie zijn Belangrijk

Eet dus gerust eens een broodje kroket, als je dat lekker vindt. Belangrijk is wel om goed te blijven variëren, dus ook af en toe een broodje met alleen groente of bijvoorbeeld een eitje!

Wij van PT058 zullen je niet afraden om te eten wat je lekker vindt, maar doe alles met mate.

Conclusie

Een typisch broodje kroket is meestal net iets gezonder dan een broodje kaas. We gaan in dit oordeel uit van een écht broodje kaas. Plant-based kaas is namelijk ongezonder. Er zit helemaal geen eiwit in. In vegan kaas is het vet vervangen door verzadigd kokosvet.

Als je vandaag trek hebt in een broodje tonijnsalade of een kroket: go for it. En geniet ervan! Want uiteindelijk gaat het daarom. Gezond en gevarieerd eten is goed voor je lichaam, dat is algemeen bekend. Maar welk voedingsmiddel is nou gezonder als het evenveel calorieën bevat? Kortom, welke producten zijn nou echt gezond en welke producten niet?

labels: #Brood

Zie ook: