Konijnen en cavia’s worden steeds vaker gehouden als huisdier, en een essentieel aspect van hun welzijn is de juiste voeding. Het allerbelangrijkste onderdeel van de voeding van konijnen en cavia’s is hooi. In principe kan een konijn zelfs prima overleven op alleen hooi. Laten we eens kijken waarom hooi zo cruciaal is en wat nog meer een cavia nodig heeft om gezond te blijven.

Het Belang van Hooi

Er zijn meerdere redenen op te noemen waarom hooi zo belangrijk is. Allereerst zorgt het ervoor dat de doorgroeiende tanden en kiezen mooi afslijten, waardoor er minder, of zelfs geen, gebitsproblemen optreden. Daarnaast zijn de vezels in het hooi belangrijk voor de flora in de dikke darm en het zorgt ervoor dat de darmen goed in beweging blijven en er dus geen verstopping of diarree ontstaat. Omdat konijnen en cavia’s een erg snelle stofwisseling hebben is het belangrijk dat ze altijd, 24 uur per dag, voedsel tot hun beschikking hebben, en dan natuurlijk het liefste hooi van een goede kwaliteit.

Brokjes als Aanvulling

Naast het hooi is het ook mogelijk om konijnen en cavia’s brokjes bij te voeren. Het is hierbij erg belangrijk om hier een grens aan te stellen, en wel van maximaal 20 gram brokjes per kilo konijn per dag (dus een konijn van 2 kilo mag maximaal 40 gram brokjes per dag). Bij deze berekening moet je wel uitgaan van het gewicht dat het konijn zou moeten hebben, als hij veel te zwaar is kun je beter iets minder of zelfs geen brokjes geven. Een jong groeiend konijn of een wat ouder konijn kun je iets meer geven. Als een konijn teveel brokjes krijgt, zal hij te dik worden en daarnaast geen trek meer hebben in zijn hooi met alle gevolgen van dien.

Pellets versus Mengvoer

Het is het beste om een konijn (en cavia) alleen pellets te geven (biks of brokjes) en geen mengvoer, omdat ze anders selectief kunnen gaan eten. Veel dieren eten de gezellige gekleurde dingetjes eruit, die het minst gezond zijn en waar de meeste calorieën inzitten, en laten de gezonde brokjes liggen. Hierdoor kunnen ze een vitaminen- en mineralentekort ontwikkelen, waardoor onder andere het skelet minder sterk wordt.

Groente en Fruit

Groente en fruit kunnen dagelijks gegeven worden en zijn een goede bron van vitaminen en mineralen. Het is belangrijk het dier hier rustig aan te laten wennen, omdat hij anders diarree kan krijgen. Je kunt beginnen met een heel klein stukje, dan een paar dagen afwachten hoe de darmen erop reageren, en dan een groter stukje geven. Er moeten wel soorten gegeven worden waar niet teveel vocht in zit, omdat het konijn hier ook diarree van kan krijgen. Sla, tomaat en fruit moeten daarom niet teveel gegeven worden. Liever geen groen dat naast de weg heeft gegroeid (uitlaatgassen) en bij geplukt groen is er altijd een kans op besmetting met virussen zoals VHD.

Beweging en Darmwerking

Verder is het voor een goede darmwerking en voor het gewicht van het konijn en de cavia belangrijk dat ze voldoende beweging krijgen. Overgewicht kan onder andere zorgen voor voetzoolproblemen, een slecht verzorgde vacht en inactiviteit. Daarnaast eten konijnen een deel van hun ontlasting op (de blindedarmkeutels), welke een prachtige bron van onder andere vitamines is. Te dikke konijnen kunnen hier niet goed bij, wat kan leiden tot plakpoep (en in de zomer maden) en vitaminegebrek.

Vitamine C voor Cavia's

Voor cavia’s is het daarnaast van levensbelang dat ze voldoende vitamine C binnen krijgen, aangezien ze dit, in tegenstelling tot vele andere dieren, niet zelf kunnen aanmaken. Een cavia heeft in het algemeen per dag 25mg vitamine C nodig. De behoefte kan verschillen afhankelijk van de leeftijd en omstandigheden. Tijdens de laatste weken van de drachtigheid heeft de cavia 50mg nodig, tijdens de zoogperiode 90mg, jonge cavia’s 60mg en actieve fokberen 50mg. Ook als een cavia ziek is of stress heeft kan de behoefte stijgen.

Er bestaat speciale voeding voor cavia’s waar dit al in verwerkt is. Ook is het mogelijk speciale druppels te geven, of zelfs tabletten uit de drogist (geen bruistabletten). Het is niet erg om de cavia iets teveel te geven, daarom is het verstandig per dag 50mg te geven. In compleet cavia voer zit 3000 mg/kg vitamine C (bekijk hiervoor de verpakking), daarvan heeft een volwassen cavia per dag 30-40 gram brokken nodig. Konijnen- of algemeen knaagdierenvoer bevat niet deze hoeveelheid vitamine C en is daarom niet geschikt. Als het voer licht- en luchtdicht bewaard wordt, zal de hoeveelheid vitamine C zo lang mogelijk in het voer blijven. Toch is vaak al 40% van de vitamine al verdwenen als het dier ervan gaat eten.

Extra Tips voor de Verzorging

Tot slot is het ook mogelijk (onbespoten) wilgentenen aan je konijn of cavia te geven. Hier kunnen ze lekker op knagen, waardoor de tanden verder afslijten. Kortom, denk erover na wat je aan je huisdier geeft, en zorg dat er in ieder geval altijd voldoende hooi en water aanwezig is. Cavia’s kunnen zelf geen vitamine C aanmaken, maar hebben wel een hoge behoefte hieraan. Dit betekent dat ze het iedere dag in een redelijk hoge dosering via de voeding moeten opnemen. Geef daarom caviavoeding waaraan extra vit.C is toegevoegd, maar daarnaast ook dagelijks een vit. C tablet van 50 mg. De tabletten van het merk Roter worden goed geaccepteerd en na enige dagen vaak als snoepje opgeëist!

Voeding en Darmgezondheid

Het maagdarmkanaal van cavia’s is erop ingesteld om zeer vezelrijke voeding te verteren. Veel cavia’s worden ziek door verkeerde voeding: ze krijgen teveel en te rijke licht verteerbare voeding. Cavia’s eten zeer selectief, voer daarom geen gemengde “muesli-voeding”(waaruit ze met name de lekkere, minder gezonde bestanddelen eten), maar brokjes. Ze kunnen dan niet kiezen en krijgen op die manier alle voedingsstoffen binnen die ze nodig hebben. Cavia’s zijn dol op groenvoer, maar geef hiervan niet teveel, hun buik kan ervan overstuur raken. Zeker in het begin moeten ze er echt aan wennen, langzamerhand de hoeveelheid opbouwen.

Gezonde Groenten voor Cavia's

  • Andijvie
  • Wortelloof
  • Witlof
  • Broccoli
  • Boerenkool
  • Bietenloof
  • Paksoi
  • Radicchio
  • Waterkers
  • Radijs
  • Peterselie
  • Selderij
  • Koriander
  • Basilicum
  • Munt
  • Weegbreeblad
  • Wilgentak

Verzorgingstips

Omdat cavia’s meestal op zachte ondergrond worden gehuisvest slijten hun nageltjes nauwelijks en is het nodig om deze geregeld te knippen. Zet de cavia elke week op de keukenweegschaal en noteer het gewicht. Beren hebben een “peri-anaalzak”: een holte in de buurt van de anus waarin zich bij oudere beren nogal eens ontlasting ophoopt. Inspekteer wekelijks de vacht of er geen kale plekken of korstjes of parasieten aanwezig zijn.

Gebitsproblemen

Gebitsproblemen ontstaan door verkeerde voeding. De tanden en kiezen van cavia’s groeien levenslang door, tot wel 2 mm per week! Bij een gezonde cavia bestaat er een precies evenwicht tussen groei en slijtage (door kauwen). Wanneer dit evenwicht verstoord raakt, door te weinig kauwen en/of vitamine C gebrek, groeit het gebit wel door, maar slijten de tanden en kiezen te weinig of ze gaan los in de kaak staan. Hierdoor ontstaan haken die in de wangen of tong prikken.

Huidaandoeningen

Twee veel voorkomende huidaandoeningen zijn schurftmijt en schimmelinfecties. Schurftmijt geeft kale plekken, meestal op de rug, en bezorgt de cavia extreem veel jeuk. Als men dit niet behandelt kan het diertje overlijden van stress door jeuk. Caviaschurft kan toeslaan als de immuniteit minder is, bijv. Een schimmelinfectie komt meestal voor bij jonge dieren en geeft ook kale plekken, meestal rond de ogen, op de snuit en op de oortjes. Vaak is er weinig of geen jeuk. Schimmel is ook besmettelijk voor andere dieren en voor mensen, reden om het diertje snel te behandelen.

Andere Gezondheidsproblemen

Cavia’s kunnen ook last hebben van blaasontsteking en zelfs blaasstenen ontwikkelen. Zeugjes krijgen soms kale plekken- zonder jeuk of schilfers- op de flanken. Dit wordt veroorzaakt door ovariumcysten (hormoonvormende blaasjes op de eierstokken). De cysten kunnen in een enkel geval erg groot worden en nemen dan zoveel ruimte in in de buik dat de cavia er last van krijgt.

Nitraat in Groenten

De dagelijkse voeding van een cavia bestaat voor een deel uit verse groenten of een combinatie van groenten en fruit. Geef niet te veel nitraatrijke groenten en niet te veel fruit in verband met de hoeveelheid suikers. De hypothese waar het nitraatarme dieet op is gebaseerd is dat nitraat in de voeding van cavia’s kan bijdragen aan meer calcium-uitscheiding via de urine (sludge). Bij cavia’s die kwalitatief goede brokken te eten krijgen, is er geen sprake van een vitamine D gebrek. Als je een calciumarm-dieet combineert met het geven van extra vitamine D aan een cavia, dan vergroot je daarmee zelfs de kans op problemen.

Voedingsadviezen per Groente en Fruit

Hieronder een overzicht van diverse groenten en fruitsoorten, met aanbevelingen voor het voeren aan cavia's:

  • Aardbei: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Appel: Met mate, bevat fruitsuiker. Met name de zoetere appels vinden cavia’s lekker.
  • Aubergine: Er zijn verschillende experts, voedingsdeskundigen en eigenaren die geen aubergine geven vanwege de giftige stof solanine. Een aubergine uit de winkel is veilig om te geven.
  • Banaan: Met mate, bevat fruitsuiker en werkt verstoppend.
  • Basilicum: Dagelijks?
  • Besjes: Voorbeeld: Een paar besjes per cavia per dag is prima. De stengels zijn regelmatig geliefd.
  • Bieten: Uitsluitend rauwe ongekookte bieten zijn geschikt voor jouw cavia. Is jouw cavia zwanger, dan mag je het niet geven.
  • Bleekselderij: Met mate.
  • Bloemkool + blad: Met mate ivm gasvorming.
  • Blauwe bes: Bevat fruitsuiker.
  • Boerenkool: Dagelijks?
  • Braam: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Broccoli: Dagelijks? Uitstekende bron van vitamine C en calcium.
  • Cherrytomaat: Alleen rijpe tomaten en geen groene stukjes.
  • Chinese kool: Met mate ivm gasvorming.
  • Druif: Met mate bevat fruitsuiker.
  • Framboos + blad: Dagelijks?
  • Gras: Vers gras of geplukt gras vinden cavia’s heerlijk. Let wel op hondenpoep en zorg dat het vrij is van onkruidbestrijdingsmiddelen. Gemaaid gras is eveneens geen geschikte voeding trouwens.
  • Groene kool: Met mate ivm gasvorming.
  • Komkommer: Lekker en vochtrijk.
  • Koolrabi: Met mate ivm gasvorming.
  • Koriander: Dagelijks?
  • Kers: Met mate, bevat veel fruitsuiker.
  • Kiwi: Met mate, bevat veel fruitsuiker.
  • Maïs: Met mate, alleen gedroogd of vers bevat weinig tot geen vitamines. De meeste cavia’s houden meer van het blad van de maïsplant, dan van de maïskorrels zelf.
  • Mandarijn: Met mate, bevat fruitsuiker. Sommige cavia’s doen dit bij het eten van een mandarijn, voordat ze deze uitspugen.
  • Mango: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Meloen: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Munt: De sterke smaak en geur vind je zelf misschien te sterk, maar cavia’s vinden het vaak heerlijk.
  • Paksoi: Met mate ivm gasvorming.
  • Papaya: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Peer: Met mate, bevat fruitsuiker.
  • Peterselie: Dagelijks? Sommige cavia’s vinden het heerlijk, anderen minder of zelfs helemaal niet.
  • Pompoen: Dagelijks?
  • Postelein: Met mate.
  • Pruim: Met mate, fruitsuiker en werkt laxerend.
  • Radijs + blaadjes: Met mate.
  • Rode bieten: Met mate, niet aan zwangere zeugen voeren. Urine kan rood verkleuren.
  • Rode bes: Dagelijks?
  • Rozenbottels: Bevat veel vit.
  • Rucola: Met mate.
  • Selderieknol: Dagelijks?
  • Sinaasappel: Met mate, bevat fruitsuiker. Pers je ’s ochtends een sinaasappel? Wat doe je dan met de pulp?
  • Sla soorten: Met mate. Sla (met name ijsbergsla, botersla) heeft weinig tot geen voedingswaarde, dus niet bepaald van toegevoegde waarde voor het dagelijkse dieet. Het kan in sommige situaties net zijn, dat sla het enige is dat een cavia wel eet. Bijvoorbeeld wanneer een cavia ziek of verzwakt is.
  • Snijbiet: Met mate.
  • Spinazie: Met mate. Spinazie staat natuurlijk bekend om zijn hoge ijzergehalte. Maar wist je dat er ook veel vitamine C, calcium en nog veel meer voedingsstoffen in zitten? Ook bevat spinazie veel vezels, weinig energie en heel veel fytonutrienten.
  • Spitskool: Met mate ivm gasvorming.
  • Spruiten: Met mate ivm gasvorming.
  • Tauge: Dagelijks?
  • Veldsla: Met mate.
  • Venkel: Met mate.
  • Waterkers: Vitamine C en goed voor vochtbalans.
  • Witlof: Ook zeer goed om na de bevalling de melkproductie op gang te brengen.
  • Witte kool: Met mate ivm gasvorming.
  • Wortel + loof: Bevat weinig vit. C 5 mg maar wel veel betacaroteen.
  • Zwarte bes: Met mate bevat fruitsuiker.

Verboden Voedingsmiddelen

Helaas zijn niet alle producten veilig voor jouw cavia. Hieronder vind je op volgorde van het alfabet een overzicht van voeding die niet geschikt is voor cavia’s:

  • Avocado: Dit is een vrucht die voor veel diersoorten giftig is. Of dit ook voor de cavia geldt is niet zeker.
  • Zoute liksteen: Een zoute liksteen kan blaasstenen en nierfalen veroorzaken, door verstoring van de water- en zouthuishouding van de cavia.
  • Olvarit (babyvoeding): Olvarit bevat uitsluitend gekookte groenten en een cavia mag alleen rauwe groeten en fruit.

Voedingsrichtlijnen

Hieronder een tabel met de belangrijkste voedingsrichtlijnen voor cavia's:

Voedingsstof Aanbevolen hoeveelheid Opmerkingen
Hooi Onbeperkt Essentieel voor de spijsvertering en gebitsverzorging. Timotei hooi is het beste.
Droogvoer (pellets) 15 gram per kg lichaamsgewicht per dag Uitsluitend groene korrels speciaal voor cavia’s. Konijnenvoer is niet geschikt.
Groenvoer 50-100 gram per kg lichaamsgewicht per dag Variatie is belangrijk. Introduceer nieuwe groenten langzaam.
Vitamine C 10-30 mg per kg lichaamsgewicht per dag Essentieel. Aanvullen via voeding, druppels of tabletten.

Extra Vitamine C geven

Bij cavia’s is het zeer belangrijk extra vitamine C te geven. Vaak eten ze vitamine C tabletjes op alsof het snoepjes zijn. Als een cavia langzamer gaat eten, minder gaat eten, natte mondhoeken heeft, kwijlt stiller/rustiger wordt of vermagert, kan er een probleem zijn met het gebit. De tanden van een cavia groeien levenslang door! Als het gebit niet goed afslijt, kunnen de snijtanden te lang worden of haken op de kiezen ontstaan. Soms wordt er zelfs een ‘brug’ over de tong gevormd. Dit is zeer pijnlijk en zorg ervoor dat een cavia niet meer goed kan eten.

Darmproblemen Voorkomen

Denk hierbij vooral aan diarree. Als u veel traktaties en veel vettige zaadjes aan uw cavia te eten geeft, dan kunnen zijn/haar darmen lui worden. Als u dan af en toe groenvoer geeft, is dit zo anders dat de darmen van uw cavia hyperactief worden, de darmflora raakt uit balans en diarree is het resultaat.

Blaasstenen

Cavia’s kunnen last hebben van blaasstenen. Deze stenen ontstaan doordat cavia´s veel calcium (= kalk) moeten uitplassen om hun calciumbalans op orde te houden. Zo komt er veel calcium in de urine en dat kan stenen vormen. Symptomen hiervan zijn moeite met plassen, pijn met plassen, vaker kleine plasjes doen, bloed bij de urine. Als de stenen te groot zijn om uit te plassen, dienen ze operatief verwijderd te worden.

Het Belang van Afwisseling

De wilde cavia voorziet in al zijn behoeftes door zeer afwisselend te eten en door dat te eten waar hij behoefte aan heeft. Hij kan iedere dag opnieuw kiezen uit - afhankelijk van het seizoen - duizenden planten, kruiden, bladeren, struikgewas, knollen, wortels, grassoorten, halmen, aren, besjes, pitjes, nootjes en zaadjes. Jouw cavia's kunnen niet kiezen omdat ze af moet wachten wat je ze geeft en daarom is het van groot belang ze dagelijks een zo afwisselend mogelijk menu te geven, dat iedere dag aangevuld wordt met hardvoer, hooi en vitamine C.

labels:

Zie ook: