Wat begon als een luxe lekkernij voor gezeten burgers, groeide in bijna anderhalve eeuw uit tot een breed, voor iedereen toegankelijk assortiment van zoet broodbeleg. De grondslag voor het De Ruijter concern van nu werd in 1860 gelegd in het voorhuis van een voormalige boerderij aan de Brinkstraat te Baarn.

De Oorsprong in Baarn

Daar begon de 24-jarige Cornelis Rutgerus De Ruijter een banketbakkerszaak, nadat hij het vak had geleerd bij een vooraanstaande Utrechtse banketbakker. Hij was daar ook ingewijd in de geheimen van de bereiding van "geboorte-muisjes", anijszaadjes met veel laagjes suiker erom, waardoor kleine witte en roze bolletjes ontstonden.

De muisjes van C.R. De Ruijter vielen bij de gezeten burgerij minstens zo goed in de smaak als zijn gebak en bonbons. Vooral toen enkele oudere dames, die de gesuikerde anijszaadjes wat hard vonden voor hun gebit, hem op het idee brachten de muisjes fijn te maken in de vijzel.

Zodoende ontstonden de zogenaamde gestampte muisjes. De muisjes vonden ook aftrek bij Ammsterdammers die in het lommerrijke Baarn hun vakantie vierden. Dat was het begin van een landelijk verspreide afzet van muisjes van De Ruijter.

De Opvolging en Vernieuwingen

In 1883 stierf Cornelis Rutgerus De Ruijter op 47-jarige leeftijd. De oudste van de vijf kinderen, Petrus (Piet) was toen achttien en zette, ondanks zijn jeugdige leeftijd, de zaak voortreffelijk voort. Zo goed zelfs dat de leden van het Koninklijke Huis zijn producten met smaak gebruikten. Hun waardering voor de jonge banketbakker drukten zij uit in een benoeming tot Hofleverancier.

Maria werd het zakelijke brein achter allerlei vernieuwingen. De banketbakkerszaak werd grondig verbouwd en uitgebreid met een tearoom. Mevrouw De Ruijter gaf ook de aanzet tot het verpakken van de muisjes in luxe blikjes.

Rond 1880 was een procédé ontwikkeld om blik te bedrukken. Maria ontwierp zelf een blikje in de kleuren rood-groen-goud met een vrolijke rand van witte muizen. Veel later ontwierp zij ook het "handelsmerk": het silhouet van een moeder en een kind, met daaronder de tekst “KINDEREN ZIJN ER DOL OP! “.

P. de Ruijter & Zn.

Toen P. de Ruijter zich in 1915 uit de zaak terugtrok, was zijn oudste zoon Cees pas 12 jaar, te jong om het bedrijf te kunnen overnemen. Zes jaar lang dreef chefbanketbakker Kieft daarna de zaak. Cees ging na zijn schooltijd werken bij de firma Pastoors in Hilversum. Hij werd daar opgeleid tot grossier in koloniale waren. Toen hij alle facetten, zoals pakhuis, kantoor, inkoop en verkoop door en door had leren kennen, leek hem het vak van grossier toch minder aantrekkelijk dan het beginnen van een eigen productiebedrijf.

Cees De Ruijter besloot een muisjesfabriek te gaan opzetten, daar zijn vader, later met de hulp van zijn jongste broer Piet, thuis nog steeds op kleine schaal roze en witte muisjes, gestampte muisjes en suiker- en anijshagel maakte. De eerste werknemer werd Gijs van de Hoef. Van De Hoef kreeg twaalf gulden per week, voor die tijd een goed salaris.

Hij had het maken van suikerhagel en gestampte muisjes snel onder de knie. Het was zwaar werk: de eerste tijd verwerkte hij zelfs balen suiker van 100 kilo. De suikerhagel werd gemaakt in vier smaken: citroen, framboos, sinaasappel en anijs en dat in twee kwaliteiten: extra en (de goedkopere) huishoud.

Gestampte muisjes werden gemaakt door gemalen anijszaad te mengen met suiker. Het mengsel werd in grote bussen op een warme plaats gezet, zodat het kon ’broeien’. De anijssmaak vermengde zich dan beter met de suiker. De geklonterde massa werd vervolgens wéér door een zeef gewreven en pas dan was het boterhambeleg klaar voor consumptie.

De broers spraken af dat Cees de grondstoffen zou inkopen en het eindproduct zou verkopen en dat Piet de bedrijfsleiding en de inkoop van de verpakkingen voor zijn rekening zou nemen. Er moest meer personeel worden aangenomen, wilde men de groeiende vraag kunnen bijhouden. Ondanks de economische crisis die in 1928 de kop opstak, ging het bergopwaarts met de De Ruijter fabriek.

De Geboorte van Prinses Beatrix

In 1937 braken bij De Ruijter extra drukke tijden aan, want men had besloten oranje muisjes te maken voor de verkoop in verband met de geboorte van het eerste kind van prinses Juliana en prins Bernhard, dat begin 1938 werd verwacht. Op 31 januari 1938 werd prinses Beatrix geboren.

Cees en Piet De Ruijter schoten in hun nette pak en haastten zich met een reusachtige bus oranje geboortemuisjes naar het paleis. Er werden foto’s genomen en het filmjournaal maakte opnamen. Zo konden velen over de hele wereld kennis maken met de Nederlandse gewoonte beschuit met muisjes te serveren bij een geboorte. Het aanbieden van oranje muisjes bij de geboorte van een prins of prinses van Oranje is sedertdien een traditie.

Uitbreiding en Innovatie

Na de Tweede Wereldoorlog kon men met vereende krachten aan de wederopbouw beginnen. Spoedig moest er meer personeel worden aangenomen. In 1946 kreeg de firma P. De Ruijter & Zn. een order van het leger om de Nederlandse soldaten in Indonesië te voorzien van haar oer-Hollandse product: vruchtenhagel. Midden in de onstuimige naoorlogse ontwikkelingen moest Piet De Ruijter Jr. om gezondheidsredenen zijn taak neerleggen.

Het familiebedrijf bleef in beweging. In 1951 was er de omzetting van de bedrijfsvorm in een Naamloze Vennootschap. De officiële naam werd daardoor P. De Ruijter en Zn. N.V.

Besloten werd het aantal producten uit te breiden met chocoladehagel. Hiertoe werd een omvangrijke verbouwing uitgevoerd. Toen alles klaar was, werd de inwijding van de uitbreiding feestelijk gevierd maar dat vrolijke begin resulteerde niet in een bloeiende chocoladehagelproductie. Er bleek meer vakkennis voor vereist en daarom werd de chocoladelijn voorlopig op een laag pitje gezet want De Ruijter stelde kwaliteit voorop, zoals altijd was gebeurd.

Overname en Groei

In 1955 kwam de eerste mogelijkheid: hij nam de zaak van de Gebroeders van Campen C.V. In 1957 zag Cees de Ruijter weer een mogelijkheid tot uitbreiding van zijn bedrijf. In Wormerveer werd de chocoladefabriek van Erven de Jong opgeheven. Hij kocht verschillende machines, waaronder chocoladewalsen en een kleine menger om chocoladedeeg te maken.

Belangrijker echter was het dat drie vakmensen van Erven de Jong met hun kundigheid mee naar Baarn kwamen. Het startschot kon gelost worden voor het opbouwen van een chocoladehagel-lijn.

De jaren zestig begonnen overigens met een jubileumviering, want in 1960 bestond het bedrijf P. de Ruijter en Zn. 100 jaar. De stormachtige groei zette door. Steeds meer werd het zware handwerk overgenomen door machines. Toen ook de eerste vrachtwagens met suiker automatisch gelost konden worden, slaakten veel sjouwers een zucht van verlichting.

Latere Jaren en Verkoop

Cees De Ruijter, met als altijd zijn blik op de toekomst gericht, liet in 1967 de nieuwe “Beatrixhal ” bouwen, in verband met de geboorte van prins Willem-Alexander. Men wilde voor die gelegenheid weer een extra oranjeproduct maken. Het was zijn laatste grote aandeel in de opbouw van de fabriek. Nog hetzelfde jaar werd hij ernstig ziek en hij stierf in 1968. Zijn zoon Willem P.C. De Ruijter volgde hem op als directeur.

Eind 1974 besloot men in te haken op de nostalgie naar “de goede oude tijd “. De gestampte muisjes werden tijdelijk weer verpakt in hun oude, ronde, gele blik. De blikjes vlogen de winkels uit, ook al omdat velen waren bevangen door de oude blikjes-verzamelkoorts. Toch werd dit daverende succes nog overtroffen.

In 1980 werd bekend gemaakt dat prinses Beatrix haar moeder koningin Juliana zou opvolgen. Dit feest zou plaatsvinden op 30 april 1980. Binnen drie maanden (heel kort voor zo’n actie) werd hals over kop alles geregeld. Er werd een blikje ontworpen met de beeltenis van koningin Beatrix en koningin Juliana en geproduceerd door een blikfabrikant. De aanmaak van reusachtige hoeveelheden oranjehagel werd geregeld. Het kantoorpersoneel, de technische dienst, de leiding, iedereen werd ingeschakeld in het productieproces. Het succes was overdonderend.

In 2001 werd Koninklijke De Ruijter verkocht aan Heinz. In de jaren erna blijft De Ruijter zich ontwikkelen.

Traditie van Beschuit met Muisjes

Zoals veel tradities is het gebruik van beschuit met Muisjes door de eeuwen heen ontstaan. Er is niet één heel duidelijk verhaal achter het ontstaan van deze traditie. Het is wel mogelijk om de verschillende onderdelen te verklaren: Het vieren van een geboorte. Een geboorte moet gevierd worden!

Daar waren ze in de Middeleeuwen al van overtuigd, vooral omdat het toen helemaal niet vanzelfsprekend was dat moeder en kind de bevalling overleefden. Aan de kinderen uit de buurt werden lekkernijen uitgedeeld, die het nieuwe kindje zogenaamd had meegenomen.

De Muisjes werden pas echt populair toen De Ruijter de Oranjes in 1938 een enorm blik Oranje Muisjes aanbood bij de geboorte van hun dochter, prinses Beatrix. Sindsdien heeft de Nederlandse bevolking de beschuit met muisjes omarmd en is het een populaire traditie geworden. Muisjes is ook een merknaam van deze producent, vandaar dat wij Muisjes met een hoofdletter schrijven.

Waarom Roze en Blauwe Muisjes?

Ga je op kraambezoek bij een pasgeboren meisje? Dan zit je aan de roze muisjes en dat is al zo sinds 1860. Bij een jongen schuiven we een beschuitje met blauwe muisjes naar binnen. Maar wist je dat die blauwe muisjes pas veel later kwamen? Pas in 1994 werden blauwe muisjes geïntroduceerd. Hiervoor waren de muisjes bij een jongetje altijd wit.

Waarom Heten Muisjes Muisjes?

Zeg beschuit met muisjes en iedereen weet wat je bedoelt. Maar hoe komen die gesuikerde anijszaadjes nou aan de naam muisjes? Daar heb je de volgende twee theorieën over:

  • Ze heten muisjes omdat muizen zich mega snel voortplanten en dat een teken is van vruchtbaarheid.
  • De bolletjes lijken op muisjes door het steeltje wat er soms nog aanzit.

Alternatieven voor Beschuit met Muisjes

  • Cupcakes met babythema: kleine cupcakes met een roze of blauwe toefje, versierd met babyvoetjes, rompertjes of speentjes van suiker of marsepein.
  • Gepersonaliseerde geboortekoekjes: suikerkoekjes in de babythema, zoals luiers, flesjes en hartjes, versierd met glazuur en sprinkles.
  • Een plak cake met muisjes: in plaats van beschuit met muisjes kan je ook cake met slagroom en muisjes doen.
  • Gedipte roomsoesjes: dit kan je van te voren vast klaarmaken; roomsoesjes die je in gesmolten chocolade dipt en daarna in de muisjes of roze/blauw sprinkles.
  • Roze koeken: voor een jongen wat minder, bij een meisje mega makkelijk!
  • Donuts: donuts zijn er in alle kleuren en maten, dus ook in roze en blauw. Heerlijk zoet.
  • Macarons: een luxe koekje voor bij de koffie die je ook in alle kleuren hebt.
  • De geboortdel: voor de echte snackliefhebbers, een frikandel speciaal maar dan met mayonaise en muisjes.

labels:

Zie ook: