Het bestemmingsplan 'Strijp- Gestel- en Stratum binnen de Ring en Bloemenbuurt-Zuid 2020' bestaat uit een digitale en analoge verbeelding met de daarbij behorende regels. In onderhavige toelichting wordt aangegeven waarom het bestemmingsplan is opgesteld en welke afwegingen hebben plaatsgevonden in het kader van een goede ruimtelijke ordening.
De plangrens omvat:
- Noordzijde: Vanaf de kruising Piuslaan en Geldropseweg, via de St. Jorislaan, Dr. Schaepmanlaan, Edenstraat, Mauritsstraat tot de kruising met Vonderweg en Mathildelaan. Het Philipsstadion tot de De Jonghlaan behoort eveneens bij het plangebied, tot de kruising met de Frederiklaan. De plangrens loopt in oostelijke richting door via de Frederiklaan tot de kruising met de Johannastraat. Daarna wordt het plangebied in zuidwestelijke richting begrensd door de Strijpsestraat, St.
- Zuid-, west- en oostzijde: De Ring vanaf de kruising met de Schootsestraat in het westen tot de kruising met de Geldropseweg in het oosten. Ook behoren enkele straten ten zuiden van de Leostraat tot het plangebied.
Het bestemmingsplan 'Strijp- Gestel- en Stratum binnen de Ring en Bloemenbuurt-Zuid 2019' vervangt de bestemmingsplannen 'Strijp binnen de Ring 2007', 'Gestel binnen de Ring 2007', 'Stratum binnen de Ring 2007' en Bloemenbuurt-Zuid'. Binnen de plangebieden van voornoemde bestemmingsplannen heeft zich de afgelopen jaren een aantal ontwikkelingen voorgedaan die middels zogenoemde 'postzegelbestemmingsplannen' zijn gerealiseerd.
Historische Context van Strijp, Gestel en Stratum
Stadsdelen Strijp, Gestel en Stratum zijn drie van de vijf lobben die rond het centrum van Eindhoven zijn ontwikkeld. Deze lobben zijn te vergelijken met een bloem waarvan de blaadjes (de lobben) rondom het hart zijn geformeerd.
Strijp
Halverwege de achttiende eeuw was Strijp een van de vijf kleine dorpen die rondom het stadje Eindhoven lagen. Het centrum van Strijp werd gevormd door het St. Trudoplein. Het ging daarbij om een zeer oude nederzetting waarvan bodemvondsten hebben aangetoond dat de geschiedenis daarvan teruggaat tot de Bronstijd en zelfs de Midden Steentijd. Rondom het dorpje lagen een aantal gehuchten zoals Het Ven, Welschap, Schouwbroek, De Hurk en Schoot en boerenhoeven zoals de Mispelhoef, Lievendaal en Tegenbosch. In de directe nabijheid van deze nederzettingen kwamen akkers voor.
Aan het einde van de 19e eeuw was het gebied grotendeels gecultiveerd door heidebebossingen en ontginningen ten behoeve van de landbouw. Vanaf de negentiende eeuw krijgt de opkomende industrialisatie een steeds grotere invloed op de ontwikkeling van het gebied. In 1920 worden de omliggende dorpen, waaronder Strijp, door Eindhoven geannexeerd. Philips gaat bij de ontwikkeling van Eindhoven en Strijp in het bijzonder, een steeds grotere rol spelen. In korte tijd verrijzen in het stadsdeel Strijp langs het spoor naar 's-Hertogenbosch grote kantoor- en fabriekscomplexen. In de nabijheid van deze complexen, bouwt Philips woningen voor de werknemers. Zo worden nog voor de oorlog de voor die tijd typerende arbeiderswijken zoals Philipsdorp en Drents Dorp gebouwd. In de jaren dertig worden ter bestrijding van de werkeloosheid ook in Strijp grote werkverschaffingsprojecten opgezet.
Strijp was één van de gemeenten die in 1920 met Eindhoven werden samengevoegd. Oorspronkelijk bestond de nederzettingsstructuur uit gehuchten op de dekzandrug ten noorden van de Gender. In de bebouwingsstructuur van Strijp binnen de Ring is de oude wegenstructuur en de dorpskern nog goed te zien. De ontwikkeling van Strijp is nauw verbonden geweest met de ontwikkeling van Philips. Dit is nog steeds terug te zien in beeldbepalende elementen, zoals de grote kantoren- en fabriekscomplexen langs de spoorlijn, het stadion, de karakteristieke arbeiderswoonwijken, het Evoluon en in Landelijk Strijp het landgoed De Wielewaal en het Philips de Jonghpark. Het plangebied beperkt zich tot het gedeelte van Strijp dat gelegen is binnen De Ring.
Strijp is een stadsdeel dat goed bereikbaar is en een directe aansluiting heeft op de stedelijke, nationale en internationale infrastructuur. De A2 doorkruist Strijp en heeft binnen het stadsdeel drie aansluitingen. Een daarvan, de Tilburgseweg, steekt het stadsdeel in tot aan De Ring. Het stadsdeel grenst aan het stationsdistrict en heeft een eigen station ter hoogte van de Beukenlaan. Voor het autoverkeer, maar vooral voor het openbaar vervoer, is het van belang dat dwars door Strijp de Centrale Verbindingsas (CVA) wordt ontwikkeld. De groene zone langs de Karel Martelweg, ook wel parkstrook Genderdal genoemd, behoeft bijzondere aandacht. De zone maakt deel uit van het structureel stadsgroen dat vanaf het buitengebied tot aan het centrum loopt. Versterking van dit gebied en het verhogen van de samenhang is nodig door areaalvergroting en onderlinge verbinding via waterlopen, recreatieroutes en groenstructuren.
Gestel
Op de kaart van Jacob van Deventer uit omstreeks 1560 is het dorp Gestel al duidelijk gemarkeerd. De nederzettingsstructuur van Gestel werd vooral bepaald door het beekdallandschap van de Dommel en de Gender. De bewoning was vooral geconcentreerd op de tussen de beekdalen gelegen zandrug, die gemarkeerd wordt door de Hoogstraat, die de belangrijkste verbinding vormde tussen Eindhoven en de Kempen. Tot de historische wegenstructuur behoorden ook de Gestelsestraat richting Gennep en de ten westen van de Hoogstraat lopende Laagstraat. De historische dorpskern van Gestel is momenteel nog duidelijk herkenbaar aan de St.
Als gevolg van de industrialisatie en de bevolkingsgroei in en rond Eindhoven ontstond in de tweede helft van de 19e eeuw langs de Hoogstraat een lintbebouwing, die zich steeds meer verdichtte. Op veel plaatsen bepalen de gevarieerde en relatief kleinschalige panden nog steeds het karakter van deze historische radiaal. Rond de eeuwwisseling breidde de bebouwing zich uit achter de Hoogstraat aan de Gestelsestraat, de Laagstraat, de Rivierstraat, de Palingstraat, de St. Lambertus- en de St. Martinusstraat. Ook langs de in 1866 aangelegde spoorlijn van Eindhoven naar Hasselt (Hagenkampweg) verschenen arbeiderswoningen. Pas nadat Gestel en de overige vier omliggende dorpen waren samengevoegd met Eindhoven, werden grotere uitbreidingen mogelijk. Ten oosten van de Gestelsestraat ontstond na 1920 de Schrijversbuurt. De Helmerslaan zou aanvankelijk via de Dr. Schaepmanlaan met de St. Jorislaan worden verbonden, maar later werd de verbinding omgebogen naar de Edenstraat. Na de Tweede Wereldoorlog werd in de vijftiger jaren een nieuwe ruim opgezette uitvalsweg aangelegd in de vorm van de Karel de Grotelaan geflankeerd door hogere woonbebouwing.
In 1920 telde Gestel ongeveer 5.600 inwoners. In de jaren '60 zijn relatief weinig nieuwe woningen gebouwd waardoor het bewonersaantal door gezinsverdunning geleidelijk afnam. In de jaren zeventig werd echter weer flink gebouwd waardoor het inwonersaantal weer steeg.
Voor Gestel wordt de scheiding tussen de lobben gevormd door de westelijk en oostelijk gelegen groengebieden die vanuit het buitengebied tot aan De Ring lopen. De radiale structuur, zoals deze ook in het stadsdeel Stratum aanwezig is, wordt in Gestel gevormd door de Hoogstraat en de Gestelsestraat met bijbehorende achterstraten zoals bijvoorbeeld de Laagstraat. Op deze structuur kon niet eenvoudig worden doorgebouwd. Om de bouw van een nieuw stadsdeel mogelijk te maken werd een nieuwe structuur ontworpen in de vorm van een kaarsrechte centrale as, de Karel de Grotelaan, evenwijdig aan de bestaande structuur. Langs deze centrale as en haaks daarop werden nieuwe woonwijken ontworpen. De Karel de Grotelaan fungeert als uitvalsweg voor het doorgaande verkeer richting de Kempen, maar tevens ter ontsluiting van de daarachter gelegen woonbuurten. Het rechthoekige plein op de kruising van deze as met d...
Stratum
Stratum wordt voor het eerst vermeld in het jaar 1325. Over het algemeen wordt aangenomen dat de naam duidt op een woonplaats aan de straat. Het bebouwde deel van het oude Stratum lag vrijwel geheel binnen de huidige Ring. Afgezien van enkele landgoederen (De Burgh, Eikenburg en later Kortonjo), bestond het deel daarbuiten vrijwel alleen uit bossen en heidevelden. Door dit weidse gebied liepen enkele zandwegen naar het zuiden (Leenderweg en Heezerweg). In het eerste kwart van de 19e eeuw kwam ook de Aalsterweg gereed. De Geldropseweg was een zandweg die ophield bij de Voorterweg. Het verkeer ging toen via laatstgenoemde weg verder richting Geldrop en Tongelre. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de Geldropseweg aangelegd als onderdeel van de nieuwe provinciale weg van Stratum naar Weert en later ook de Tongelresestraat als verbinding naar Lieshout. De Tongelresestraat was nieuw en sloot aan op het bestaande tracé bij de Kievitlaan in Tongelre.
De Stratumse bevolking leefde aanvankelijk hoofdzakelijk van wat het land opbracht. Toen in de 19e eeuw de industrie tot ontwikkeling kwam, had dat directe gevolgen. Rond de aanlegplaats van het Eindhovensch Kanaal en elders aan bestaande wegen in de buurt van Eindhoven vestigden zich textiel- en sigaarfabrieken en later ook andere bedrijven. De arbeidskrachten werden voor het grootste gedeelte van buiten aangetrokken. De bevolking groeide van ruim 1400 in 1850 tot ruim 7500 in 1920. Met name aan de Stratumsedijk en Aalsterweg verrezen villa's en buitens voor beter gesitueerden. Daar en elders werden aan bestaande wegen ook woningen gebouwd voor middenstanders en minder gesitueerden. In Stratum concentreerde de dorpsbebouwing zich aan de kop van de Aalsterweg, Heezerweg, Leenderweg, Gasthuisstraat, Schalmstraat en ten noorden van de St. Jorislaan. Een gevolg van de bevolkingsgroei was ook dat de oude dorpskerk plaats moest maken voor de huidige St. Joriskerk.
Kort voor 1920 ontwierpen de architecten Cuypers en Kooken een uitbreidingsplan voor Eindhoven, waarbij zij aandacht schonken aan het open gebied tussen de radialen. Onder meer door een stelsel van rondwegen tracht ten zij de verbindingen tussen de latere stadsdelen te verbeteren en de verkeersproblemen op te lossen. Ook schiepen zij ruimte voor stedelijke voorzieningen als parken en zwembaden. Latere gemeentelijke uitbreidingsplannen bouwden op hun plannen voort. Het Stratumse gemeentebestuur haakte al vóór 1920 op de plannen in, door nieuwe buurten te projecteren binnen De Ring, waarbij tegelijk ook een deel van die ringweg werd aangelegd. Dit is nog goed te zien aan de Leostraat met aan weerszijden de Bloemenbuurt. Als onderdeel van het uitbreidingsplan kwam vanaf 1920 villapark Den Elzent tot stand. Een villa aan de Stratumsedijk, op de plaats waar in 1963 de Stadsschouwburg (tegenwoordig Parktheater) verrees, werd gemeentehuis. De daarachter gelegen tuin werd Stadswandelpark. Ook de Dommeloevers kregen een parkaanleg. Eind jaren dertig kwam het Witte Dorp tot stand, maar de uitbreiding van Tuindorp tot aan de Ring werd pas na de Tweede Wereldoorlog gerealiseerd.
Bloemenbuurt-Zuid
Bloemenbuurt Zuid is in 1920/1921 ontworpen door Architect C. Smit als sociale woningbouw voor de Vereniging Volkshuisvesting. Deze vereniging was in 1911 opgericht door een aantal industriële ondernemers en andere vooraanstaande figuren uit Eindhoven en omliggende gemeenten. De vereniging had als doel te komen tot een verbetering van de volkshuisvesting. Voordat de Bloemenbuurt tot stand kwam had de vereniging reeds enkele andere projecten gerealiseerd. Omdat het financieel niet mogelijk was de geplande infrastructuur als één geheel aan te leggen, werden delen van de rondweg opgenomen in een woningbouwproject. In het ontwerp werd uitgegaan van de tuinstadgedachte, waarbij een gezond en aantrekkelijk woonmilieu werd nagestreefd door een gevarieerde architectuur en aandacht voor openbaar groen.
Ontwikkelingen en Bebouwing
Veel van de panden zijn naast woning ook winkel of bedrijf.
De Hastelweg is een zeer oude weg, de hazelaars die langs of bij de weg groeiden.
De Botenbuurt was een groot nieuwbouwproject van woningbouwvereniging St. Trudo zette er weer nieuwe sociale huurwoningen neer. Nu met iets grotere huizen. Gebouwd in de jaren 1921-1923. Omsloten door de Hastelweg, St.
Omstreeks 1930 werd de Zeelsterstraat volgebouwd met woningen, die er nu in het algemeen nog goed uitzien.
De Tjalkstraat was in 1934 nog slechts een klein zijstraatje van de Schoenerstraat. Bouw 1923, later werden dit nrs 46-56. In 1991 vervangende nieuwbouw (nu nrs.
Gebouwd 1923; later werden dit huisnummers 39-51; in 1991 kwam hier nieuwbouw (nu nrs.
Aan de Bredalaan wordt in 1934 volop gebouwd.
Vroeger heette deze zijweg van de Zeelsterstraat richting de Lievendaal de Klawierstraat. de archieven een "Clauwierstraat". Er staan in 1934 een paar oude huisjes en er is al enige nieuwbouw van 1930-31.
Ansicht uit 1931 van de St Theresiakerk. Er wordt hier nog volop gebouwd. Links de huizen aan het St. Theresiaplein. Rechts de kerk die het adresboek voluit noemt: de parochiekerk van H. De kerk werd in 1928 ingewijd. Achter de kerk zien we een deel van de R.K.
Ansicht uit 1931 van de toen nog jonge St Theresiastraat. Links op de foto, met een grote jaloezie, is de winkel van schoenmaker J. Daarnaast ligt de kruidenierswinkel van Willem en Drieka van Zandvoort (St. Theresiastraat 1). Rechts vooraan op de foto zien we Café Billard Molenzicht (St. Theresiastraat 2). Ernaast met de fiets tegen de gevel (Theresiastraat 4) is de slagerswinkel van J.J. Rademakers.
Bekende Namen en Bedrijven
Hieronder een overzicht van bekende namen en bedrijven die in de loop der jaren in de Schootsestraat en omgeving gevestigd waren:
| Naam/Bedrijf | Jaar | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Slager J. v.d. Broek / A.C. | 1959-1981 | Later slager A.C. |
| Kapperszaak v.d. | 1970 | Sluiting kapperszaak |
| Groentenwinkel C.H. | 1959-1964 | Groentenwinkel |
| Fietsenzaak J. L. | 1975-1987 | Voorheen filiaal kruidenier Edah |
| Café Hoek van Holland / Rex / de Wilribar | 1934-1964 | Diverse namen in de loop der jaren |
| Chocolaterie A.J. | 1964 | Chocolaterie |
| Timmerfabriek Gebr. | 1959 | Timmerfabriek "St Trudo" |
| Autobedrijf M. | 1980, 2009 | Autobedrijf |
| Cafetaria St. | 1975 | Cafetaria |
| Schildersbedrijf M. | 1975, 1992 | Voorheen slagerij |
| Café De Carmel / Den Heuvel | 1929-1964 | Café |
| Kruidenier De Spar (H. Smulders) | 1956-1964 | Kruidenier |
| ETOS-filiaal | 1938-1959 | Later studentenwoning |
Zie ook:
- Chocolade Koekjes Recept: Zelf Bakken, Simpel & Smullen!
- Recept met Chocolade: De Lekkerste Taarten, Koekjes & Meer!
- Zelf Chocolade IJs Maken: Heerlijke Recepten voor Thuis
- Zelfrijzend Bakmeel Maken: Supersnel en Makkelijk Thuis Bereid!
- Ontdek de Verbazingwekkende Voordelen van Echte Boeren Kwark – Natuurlijk, Heerlijk en Gezond!




