De uitdrukking 'daar lusten de honden geen brood van' is een bekend Nederlands spreekwoord dat gebruikt wordt om aan te geven dat iets heel erg slecht is. Maar waar komt deze uitdrukking eigenlijk vandaan?

De uitdrukking is al bekend sinds de 17e eeuw. Een vroege vermelding vinden we bij Winschooten, die schrijft over "Iemand uitlugten, dat de honden geen Brood van hem souden willen eeten". Ook Tuinman omschreef het als: “Ymand uitmaken, zo dat'er de honden geen brood van zouden willen eeten”. Dit drukt uit, ymand op een zeer afschuwelyke en smaadelyke wyze afschilderen, zo dat hy daar door in de uiterste verachting word gebragt, en wel zo verre, dat zelf geen hond hem verwaardigen zoude een stuk broods uit zyne hand te ontfangen.

Betekenis en gebruik

Het spreekwoord betekent: dit gespreksonderwerp is zo slecht dat het nog slechter is dan de ingrediënten van een kapsalon (friet, sla, döner en kaas). Een hele mond vol.

Met andere woorden, het beschrijft dat iets zo afkeurenswaardig is dat zelfs honden, die over het algemeen niet kieskeurig zijn als het op eten aankomt, er geen brood van zouden willen aannemen.

Varianten en vergelijkbare uitdrukkingen

Een vergelijkbare uitdrukking is "Ymand uitmaken voor al dat lelyk is." Een modernere variant vinden we in de Haagsche Post: "Op de laatste vergadering kreeg de directeur een standje, waar de honden geen brood van eten."

Invloed op de taal

Taalwetenschappers hebben aan de Rotterdamse formatie De Likt gevraagd of zij ervoor willen zorgen dat deze uitdrukking meer publiciteit krijgt. Om zo het aanbod spreekwoorden en gezegdes te vernieuwen.

Eerst inburgeren "Een spreekwoord komt in de Van Dale als het ingeburgerd is", zegt Ton den Boon. Hij is hoofdredacteur van de Dikke van Dale. "Het moet door verschillende mensen overgenomen zijn, bijvoorbeeld door journalisten. Op deze manier krijgt het ook onze aandacht." Vervolgens kan het in het Van Dale Spreekwoordenboek terechtkomen.

Frikandel Den Boon schat de kans niet groot dat het spreekwoord van de Rotterdamse rapgroep binnenkort in de Dikke van Dale verschijnt. "Voor het begrijpen van het spreekwoord is het wel belangrijk dat iedereen weet wat een kapsalon is. In de grote steden is dat nu wel het geval, maar ik vraag me af of dat overal zo is." "Het woord kapsalon had in dit geval net zo goed het woord frikandel kunnen zijn. Het is dus wel mogelijk dat een variant van het spreekwoord opgenomen wordt in de Van Dale, maar daarvoor moet het wel eerst wat meer gangbaar worden."

De hondsdagen en voedselveiligheid

De term hondsdagen vindt z’n oorsprong in de astronomie, maar in de praktijk verwijst het naar warmere zomerdagen met een hoge luchtvochtigheid, waardoor ons voedsel sneller kan bederven. De warmte en hoge luchtvochtigheid tijdens de hondsdagen kunnen de houdbaarheid van voedsel sterk verkorten, omdat ze samen de ideale combinatie vormen voor de groei van micro-organismen zoals bacteriën en schimmels.

Je voedsel kan hierdoor heel snel bederven, wat je zeker kan merken. Voedsel kan sneller gaan schimmelen, melk eerder schiften en je soep kan sneller zuur worden. Ook kunnen er plotseling meer fruitvliegjes opduiken.

labels: #Brood

Zie ook: