Het is je misschien al opgevallen bij het doen van boodschappen: lege schappen bij de koffie. Consumenten die hun vertrouwde pak Douwe Egberts willen pakken, staan steeds vaker voor een leeg schap. Door onrust in de wereld, klimaatverandering en geruzie tussen leveranciers en supermarkten, is met name de koffie van A-merken amper nog te krijgen.

En Douwe Egberts-koffie is steeds minder te vinden. De koffieschaarste is voelbaar in veel supermarkten: Douwe Egberts-koffie is op dit moment zelfs helemaal niet te koop bij Albert Heijn en Jumbo. Dat heeft alles te maken met de vraag wie voor de hoge prijzen moet opdraaien.

Er is een conflict ontstaan tussen de supermarkten en JDE Peet's, het moederbedrijf van Douwe Egberts. De leverancier en supermarktketens zitten met elkaar in ingewikkelde onderhandelingen.

Oorzaken van de Stijgende Koffieprijzen

Ruwe koffiebonen zijn duurder geworden en dat heeft verschillende oorzaken. De prijsstijging van ruwe bonen heeft verschillende oorzaken. Zo viel de oogst van bonen tegen. Door misoogsten is er al jaren sprake van een lagere oogst aan koffiebonen, terwijl de vraag naar koffie wereldwijd stijgt. Dit zorgt ervoor dat de prijzen voor een pak koffie in de supermarken steeds verder stijgen.

Brazilië is een van de grootste producenten ter wereld, maar het afgelopen jaar hadden de koffieboeren daar te kampen met slecht weer als gevolg van klimaatverandering. Brazilië is een van de grootste producenten ter wereld, maar de koffieboeren daar hadden last van slecht weer door klimaatverandering. De oogst was veel minder groot.

Ook in andere grote koffieproducerende landen, zoals Colombia en Ethiopië, vallen de oogsten tegen. Door een tyfoon is de oogst in Vietnam mislukt. In Vietnam, de belangrijkste producent van Robusta, is al jaren sprake van extreme droogte. Dat heeft tot veel kleinere oogsten geleid.

Tegelijkertijd is de vraag naar koffie erg toegenomen. Tegelijkertijd is de vraag naar koffie de afgelopen jaren wereldwijd flink toegenomen. En reden drie: koffie is de laatste jaren steeds populairder geworden. Zo wordt koffie in Azië ook steeds populairder. Koffietentjes schieten als paddenstoelen uit de grond, ook in het buitenland. Zo groeide de Amerikaanse koffiewinkel Starbucks nergens harder dan in Azië. Inmiddels staat ruim een derde van alle Starbucks-vestigingen in Peking, Shanghai of een van de andere Chinese steden. En hoe meer vraag en hoe minder het aanbod, des te hoger de prijs wordt.

Op dit moment staat de prijs voor een kilo arabicabonen in de wereldhandel op zo'n 8,50 euro. De marktprijs voor deze meest gebruikte bonensoort is het afgelopen jaar meer dan verdubbeld.

Reden twee is geopolitiek. Schepen uit Vietnam kunnen niet meer door het Suezkanaal varen, vanwege aanvallen van de Houthi-rebellen. Dat leidt tot fors stijgende transportkosten.

Conflicten Tussen Supermarkten en Leveranciers

In veel supermarkten is de koffie van het bedrijf niet leverbaar. De supermarkten boycotten Douwe Egberts. De prijzen van koffie blijven maar stijgen.

Want koffie is in de afgelopen maanden zo duur geworden, dat de winkels en het moederbedrijf van Douwe Egberts het niet eens worden. Supermarkten willen niet dat de koffie nog eens duurder wordt. Koffie wordt al jaren gezien als een van de basisproducten in een Nederlands huishouden.

Supermarkten proberen te onderhandelen met de A-merkfabrikanten, die de laatste jaren enorme winsten hebben gemaakt. "Grote prijsstijgingen moeten we kunnen uitleggen aan de klant", zegt bijvoorbeeld oprichter Michiel Muller van online supermarkt Picnic. "Afgelopen jaren zijn de prijzen enorm omhoog gegaan en nu komen er weer prijsvoorstellen van 20 à 30 procent hoger. Dat is voor ons onacceptabel."

Ook andere supermarkten zeggen op dit moment minder of geen Douwe Egberts-producten te hebben omdat ze er nog altijd niet uit zijn met JDE Peet's. Het is resultaat is nu deze boycot, omdat supermarkten niet zo'n hoge prijs willen betalen.

Het grote koffiemerk wil zelf niet veel kwijt over de onderhandelingen. "Jaargesprekken met retailers zijn een complex gegeven waarin de prijs een belangrijk element is, maar lang niet het enige", geeft een woordvoerder aan bij de NOS. "De prijs die de consument in de winkel betaalt, wordt door de supermarkten vastgesteld. Het is heel spijtig dat veel koffiedrinkers hun favoriete koffieproducten bij een aantal supermarkten momenteel niet aantreffen", zegt een woordvoerder.

Supermarkten en koffiemerken zijn niet de enige spelers in de keten. Er zijn ook nog boeren, verwerkers en allerlei tussenhandelaren. De vraag is dus waar de extra euro's voor een pak koffie belanden.

De Impact op Consumenten en Koffiebranders

Toch ontstaat er wel een probleem. Voor koffieliefhebbers is dit een frustrerende ontwikkeling. Vaste koffiedrinkers zijn gewend aan hun favoriete merk en smaak. De plotselinge verdwijning van deze producten dwingt consumenten om uit te wijken naar alternatieve merken of de supermarkt te verlaten zonder koffie.

Daarnaast neemt wereldwijd de vraag naar koffie toe, mede door de hogere afzet in landen waar tot voor kort geen koffiecultuur was. Als de magazijnen van de supermarkten leeg zijn, zullen ze waarschijnlijk nee moeten verkopen aan DE-drinkers.

Consumenten hebben al langer last van de stijgende koffieprijzen, en de discussie tussen supermarkten en leveranciers over de prijs laait steeds verder op. Voor supermarkten is koffie een van de belangrijkste artikelen, want iedereen drinkt koffie. Je wilt dat artikel dus zo laag mogelijk houden in prijs.

Ook Floortje Minjon van Kaffeetaria van Kop voor Nop merkt dat de stijgende koffieprijzen haar bedrijf raken. "Je voelt de spanning toenemen." Hoewel de prijs van een kop koffie bij haar voorlopig op 3 euro blijft, overweegt ze voorzichtig een verhoging.

Koffiebranderijen merken de hogere prijs van koffiebonen. Ook koffiebranderijen merken de gevolgen. Zo is de inkoopprijs voor AC De Branderij in Hardenberg in de afgelopen zes maanden met 150 procent gestegen. "Dat kun je niet allemaal doorberekenen richting de klant, dus dit doet wat je rendement", zegt eigenaar Patrick Mulder.

Bingul merkt de stijgende prijzen al. ,,Onze inkoopprijs gaat naar het dubbele van wat we gewend waren. En die verhoging kun je niet helemaal doorberekenen aan je klanten. Alle kleine tot middelgrote koffiebranderijen hebben hier last van.’’ Ook in de horeca zal de klant duurder uit zijn, verwacht Bingul. ,,Zeker de kleinere zaakjes hebben vaak geen contracten met vaste prijzen.

De Rol van Klimaatverandering en Speculatie

Dat de prijzen stijgen, is volgens Thijs Geijer, voedingseconoom bij ING, goed te verklaren. "Koffie is een kwetsbaar gewas en zeer gevoelig voor klimaatverandering", legt hij uit. "Door mislukte oogsten in landen als Brazilië en Vietnam is er minder koffie beschikbaar. Tegelijkertijd zijn ook transportkosten opgelopen, onder andere door spanningen in de Rode Zee."

En daar dan heb je nog de speculanten die zich graag storten op markten met veel onzekerheid, zegt hij. "Daarmee versterken zij de prijsschommelingen. Waardoor de prijs sneller kan stijgen dan de fysieke marktsituatie zoals oogsten of transportkosten eigenlijk rechtvaardigt."

Handelaren hebben de afgelopen maanden massaal koffie opgekocht, anticiperend op verdere prijsstijgingen. Zulke gecreëerde schaarste zorgt er ook voor dat de koffieprijzen stijgen.

Winstmarges en Verantwoordelijkheid

Vervolgens wil elke schakel in de keten zijn marge behouden, gaat de voedingseconoom verder. "Zo heeft het moederbedrijf van Douwe Egberts, JDE Peet's, de prijzen verhoogd én slim ingekocht, wat vorig jaar leidde tot een winststijging van bijna 50 procent." Het bedrijf presenteerde mooie winstcijfers en de supermarkten stellen dat ze consumenten nu voor die winst van JDE Peet’s moeten laten betalen.

Ook de supermarkten beschermen in deze keten hun eigen marge. "Door scherp te onderhandelen met leveranciers over nieuwe prijsafspraken. Als de inkoopprijs van een product stijgt, wordt geprobeerd dat door te berekenen en uiteindelijk merkt de consument dat in de winkel."

Wat haar vooral steekt, is dat het moederbedrijf van Douwe Egberts vorig jaar een winststijging van 50 procent noteerde. "Als je hoort dat een bedrijf als JDE Peet's zulke winsten maakt, vraag je je af: waar blijft dat geld? Waarom zien de koffieboeren daar zo weinig van? Het zou mooi zijn als zij een deel van die winst aan de boeren zouden geven."

Direct bij de boer kopen. Om dat eerlijker te verdelen, kopen sommige koffiespeciaalzaken hun koffie direct bij de boer. En dat zouden grotere spelers ook kunnen doen, zegt Guido van Staveren, oprichter van Moyee Coffee.

Deben vindt dat grote koffiebedrijven verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun hele keten en daar ook open over moeten zijn. "Wees transparant. Toon aan dat je investeert in de keten. Nu lijkt het alsof wij meer betalen, terwijl de koffieboer nog steeds aan het kortste eind trekt.

Toekomstverwachtingen en Mogelijke Oplossingen

Tot die tijd zal de koffieprijs nog flink schommelen. Deskundigen verwachten dat de koffieprijs tot die tijd nog flink zal schommelen. Een duurder kopje voor de koffiedrinker dus. Wordt onze koffie te duur? Tientje voor pak koffie

Volgens Moers zijn de lege schappen niet alleen voor klanten vervelend. Hij verwacht dat "binnen tien dagen" de ergste koffieschaarste voorbij is. "Maar", waarschuwt de retaildeskundige. "De koffieprijzen zullen verder blijven stijgen. Dat komt door klimaatflatie: klimaatverandering die in toenemende mate voor mislukte oogsten zorgt. En Oekraïne is de graanschuur van Europa.

Belangrijk is hoe de komende oogst in Brazilië zal zijn, die rond mei begint. Het is niet te zeggen wat de prijs voor koffie de komende tijd gaat doen. Analisten wijzen erop dat het zo’n zes tot negen maanden duurt, voordat prijzen op de wereldmarkt tot in de supermarkt doordruppelen. Dit heeft te maken met leveringscontracten, voorraden en de timing van prijsonderhandelingen, aldus de Rabobank in een recente marktanalyse.

labels:

Zie ook: