Domperidon is een anti-emeticum dat in Nederland zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar is. Het wordt gebruikt voor de verlichting van symptomen van misselijkheid en braken bij volwassenen en kinderen ≥ 12 jaar met een gewicht ≥ 35 kg. Let op: Domperidon toepassen in de laagst nog effectieve dosis, gedurende een zo kort mogelijke periode. 10 mg per keer, max.

Recent is de discussie over de veiligheid van domperidon opgelaaid, omdat dit middel het risico op acute hartdood zou verhogen. Uit epidemiologisch onderzoek blijkt een verband te bestaan tussen domperidongebruik en meer kans op ernstige ventrikelaritmie of plotse hartdood, met name bij een leeftijd > 60 jaar en bij dagelijkse doses > 30 mg. Wees verder voorzichtig bij risicofactoren voor QT-verlenging (zoals hypokaliëmie, bradycardie, hartfalen, comedicatie met geneesmiddelen die QT-interval verlengen, congenitaal of verworven QT-verlenging). De behandeling staken bij klachten of symptomen die in verband kunnen worden gebracht met hartaritmie. Adviseer patiënten om eventuele hartklachten direct te melden.

Gezien de mogelijke risico's, is het belangrijk om alternatieven voor domperidon te overwegen. In dit artikel bespreken we enkele opties, zowel medicamenteus als niet-medicamenteus.

Alternatieven voor Misselijkheid en Braken

Misselijkheid en braken veroorzaakt door een gastro-enteritis gaan meestal vanzelf over. De behandeling van dehydratie door braken bestaat uit rehydreren met ORS (‘oral rehydration solutions’). Overweeg alleen een eenmalige dosis ondansetron (offlabel) als aanvulling op ORS bij kinderen met (een verhoogd risico op) dehydratie bij wie het braken toediening van ORS bemoeilijkt. Andere anti-emetica dan ondansetron, worden ontraden bij kinderen. Een anti-emeticum als behandeling van ongecompliceerde misselijkheid en braken bij volwassenen, ontraden. Overweeg domperidon of metoclopramide bij volwassenen alléén in uitzonderlijke gevallen.

Medicijnen bij PDS klachten

Er zijn veel medicijnen die kunnen helpen tegen PDS-klachten. Van een deel van deze medicatie is de werking wetenschappelijk bewezen. Deze staan dan ook in de richtlijnen voor de behandeling van PDS door artsen.

Medicijnen bij diarree

  • Psylliumvezels: deze oplosbare vezels voeden de bacteriën in de darmen en ze binden de ontlasting, waardoor deze vaster en steviger wordt. Psylliumvezels kun je gerust lange tijd dagelijks gebruiken.
  • Loperamide: dit medicijn zorgt ervoor dat de darmen minder hard werken en de ontlasting vaster wordt. Loperamide is alleen bedoeld voor af en toe. Overleg met een arts als dit niet voldoende is.
  • Tricyclische antidepressiva (TCA’s) in een lage dosis: bij PDS is er sprake van een stoornis in de communicatie tussen de darmen en de hersenen. Antidepressiva hebben invloed op deze wisselwerking tussen hersenen en darmen (de hersen-darm-as). Dat komt omdat ze invloed hebben op het stofje serotonine, dat zowel in de hersenen als in de darmen zit. TCA’s hebben als bijwerking verstopping, waardoor ze dus ook kunnen werken tegen diarree. Dit zijn de namen van de werkzame stof die in het medicijn zit. De merknamen, de werking en de bijwerkingen vind je in de Keuzehulp.

Medicijnen bij verstopping

  • Psylliumvezels: deze oplosbare vezels voeden de bacteriën in de darmen en ze binden water in de darmen, waardoor de ontlasting zachter en soepeler wordt.
  • Magnesiumhydroxide: dit medicijn zorgt voor het vasthouden van vocht in de darmen, waardoor de ontlasting zachter en soepeler wordt. Magnesiumhydroxide kun je gerust lange tijd gebruiken. Omdat het vaak goed helpt en weinig bijwerkingen heeft, is het eerste keus bij verstopping als aanpassing van de voeding niet helpt. Magnesiumhydroxide is zonder recept te koop bij de apotheek. Magnesiumoxide heeft dezelfde werking en is te koop bij de drogist en online. Probeer zelf uit hoeveel je nodig hebt.
  • Linaclotide (Constella): dit medicijn zorgt voor het vasthouden van vocht in de darmen, waardoor de ontlasting zachter en soepeler wordt, bovendien gaat de darmwand meer bewegen waardoor de ontlasting op gang komt. Het wordt alleen voorgeschreven bij ernstige obstipatie, als andere behandelingen niet helpen.
  • Selectieve serotonine-heropnameremmers (SSRI’s) in een lage dosis: bij PDS is er sprake van een stoornis in de communicatie tussen de darmen en de hersenen. Antidepressiva hebben invloed op deze wisselwerking tussen hersenen en darmen (de hersen-darm-as). Dat komt omdat ze invloed hebben op het stofje serotonine, dat zowel in de hersenen als in de darmen zit. SSRI’s hebben als bijwerking diarree, waardoor ze dus ook kunnen werken tegen verstopping. Dit zijn de namen van de werkzame stof die in het medicijn zit. De merknamen, de werking en de bijwerkingen vind je in de Keuzehulp.

Medicijnen bij buikpijn

  • Pepermuntoliecapsules met maagsapresistente coating: pepermuntolie in de darmen kan de darmen kalmeren, spierontspannend werken en de pijn minder maken.
  • Antidepressiva (SSRI’s en TCA’s) in een lage dosis: bij PDS is er sprake van een stoornis in de communicatie tussen de darmen en de hersenen. Antidepressiva hebben invloed op deze wisselwerking tussen hersenen en darmen (de hersen-darm-as). Dat komt omdat ze invloed hebben op het stofje serotonine, dat zowel in de hersenen als in de darmen zit. Daardoor kan de pijn minder worden, je kunt je beter voelen en de diarree of verstopping kan minder worden. Het voorschrijven van antidepressiva betekent dus niet dat de arts denkt dat de PDS-klachten ’tussen de oren zitten’. Integendeel: de werking van antidepressiva is puur lichamelijk.
  • Paracetamol: dit medicijn kan de pijn verminderen. Andere pijnstillers zoals NSAID’s (ontstekingsremmers) worden afgeraden, omdat ze juist extra maag- en darmklachten kunnen geven. Dit zijn de namen van de werkzame stof die in het medicijn zit. De merknamen, de werking en de bijwerkingen vind je in de Keuzehulp.

Metoclopramide

Overweeg domperidon of metoclopramide bij volwassenen alléén in uitzonderlijke gevallen. Metoclopramide is een gesubstitueerd benzamide met centrale en perifere antidopaminerge eigenschappen. Het anti-emetische effect is het gevolg van antagonisme van D2-receptoren in de chemoreceptor-triggerzone en het braakcentrum van de medulla, en van antagonisme van 5HT3-receptoren en agonisme van 5HT4-receptoren. Verder versterkt metoclopramide de peristaltiek van het proximale deel van het maag-darmkanaal, verhoogt het de tonus van de onderste sluitspier van de oesofagus en ontspant het de pylorus. Metoclopramide is niet werkzaam bij braken van vestibulaire oorsprong.

Dosering: Oraal/rectaal: 10 mg maximaal 3×/dag; maximaal 30 mg (of 0,5 mg/kg lichaamsgewicht)/dag, gedurende maximaal 5 dagen.

Bijwerkingen: Zeer vaak (> 10%): slaperigheid. Vaak (1-10%): asthenie. Extrapiramidale stoornissen (vooral bij kinderen en jongvolwassenen, bij hoge dosering of trage CYP2D6-metabolisering), parkinsonachtige verschijnselen, acathisie. Depressie. Diarree. Hypotensie (vooral bij i.v.-toediening).

Contra-indicaties: Gelijktijdig gebruik met levodopa en dopamine-agonisten is gecontra-indiceerd in verband met wederzijds antagonisme.

Waarschuwingen/Voorzorgen: Wees voorzichtig bij i.v.-gebruik bij ouderen en bij cardiale geleidingsstoornissen (incl. QT-verlenging), ongecorrigeerde elektrolytverstoringen, bradycardie en bij gelijktijdig gebruik van geneesmiddelen die QT-verlenging geven (zoals klasse Ia- en III-anti-aritmica, tricyclische antidepressiva, macroliden en antipsychotica).

Ondansetron

Overweeg alleen een eenmalige dosis ondansetron (offlabel) als aanvulling op ORS bij kinderen met (een verhoogd risico op) dehydratie bij wie het braken toediening van ORS bemoeilijkt.

Niet-medicamenteuze Adviezen

  • Geef bij misselijkheid en braken door zwangerschap niet-medicamenteuze adviezen.

Belangrijke Overwegingen

Het is belangrijk om te onthouden dat de informatie in dit artikel geen vervanging is voor professioneel medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of apotheker voor een persoonlijk advies over de meest geschikte behandeling voor uw specifieke situatie.

Wilt u meer weten, of heeft u een vraag over uw eigen situatie? Dan raden wij u aan naar uw eigen apotheek te gaan. Uw eigen apotheker is op de hoogte van uw persoonlijke omstandigheden en kan u uitgebreid begeleiden bij uw medicijngebruik. Bent u niet in de buurt van uw eigen apotheek, dan kunt u hier ook andere apotheken vinden.

labels: #Recept

Zie ook: