Wit, bruin, volkoren, meergranen en spelt: brood komt in allerlei vormen en maten voor. Maar wat is nu precies het verschil tussen al die broodsoorten? Hoe kies je nu een gezond brood? Hoe donkerder, hoe beter en het liefst ook met pitjes erop?

De Basis: Granen en Hun Bestanddelen

Granen zijn de zaden van grassen. Voorbeelden van granen zijn tarwe, spelt, rogge en mais. Een graankorrel bestaat uit drie delen: de meelkern (het binnenste gedeelte), de kiem (helemaal onderin), en de zemel (ook wel het vliesje genoemd).

Verschillende Soorten Brood

Witbrood

Witbrood wordt gemaakt van bloem. Door het binnenste gedeelte van de graankorrel, oftewel de meelkern, fijn te malen ontstaat er bloem. In de meelkern zitten de minste voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en vezels. Het witte poeder dat ontstaat is op zichzelf weinig voedzaam. Het voedzame deel, de buitenkant, bevat vezels, vitamines en mineralen en gaat verloren.

Bruinbrood

Bruinbrood wordt gemaakt van meel. Meel bestaat uit bloem én volkorenmeel. Hoe meer volkorenmeel in het bruinbrood zit, hoe gezonder het brood is. Bij het maken van bruinbrood wordt er een mix van bloem en volkorenmeel gebruikt. Door de mix van bloem en volkorenmeel bevat bruinbrood meer voedingstoffen dan witbrood, maar minder dan volkorenbrood, waarvoor alleen volkorenmeel wordt gebruikt.

Volkorenbrood

Brood mag alleen volkorenbrood heten als het 100% gemaakt is van volkorenmeel. Volkorenbrood bevat 100% volkorenmeel. Dat wil dus zeggen: de graankorrel is geplet, maar het vliesje is er niet uit gezeefd. Hierdoor bevat het nog alle voedingsstoffen en vooral ook vezels zoals de natuur het bedoeld heeft. Voor de gezondste keuze raden we volkorenbrood aan. Dit brood is namelijk gemaakt van de volledige graankorrel en biedt daardoor de meeste vezels, vitamines en mineralen.

Meergranenbrood

Meergranenbrood wordt gemaakt van verschillende graansoorten, bijvoorbeeld van tarwe en rogge. Meergranenbrood kan zowel worden gemaakt van bloem (wit), volkorenmeel (volkoren) of een combinatie hiervan (bruin). Ook voor meergranenbrood geldt: als het gemaakt is van 100% volkorenmeel krijg je de meeste voedingsstoffen binnen. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten, dan moeten zij allebei in de naam staan. En de graansoort die het meest wordt gebruikt, moet ook het eerst worden genoemd. Bijvoorbeeld: tarwe-maïsbrood. Op het ingrediëntenlijstje kun je zien hoeveel er van elke graansoort in zit. Meergranenbrood kan van volkorenmeel zijn gemaakt, maar dat hoeft niet.

Speltbrood

Spelt lijkt erg op tarwe: het bevat bijna dezelfde en evenveel voedingsstoffen. Sommige mensen beweren dat speltbrood lichter verteerbaar is, maar daar is geen wetenschappelijk bewijs voor.

De Kleur van Brood: Feit of Fabel?

‘Hoe donkerder het brood, hoe gezonder’, is dit een feit of fabel? Gezond brood wat betreft gezondheid lijkt een stevig donker brood met pitten en zaden een betere keuze dan wit casinobrood, toch? Maar het is belangrijk om te beseffen dat de kleur van brood niet per se iets zegt over de voedingswaarde ervan. Die diepe kleur wordt voornamelijk veroorzaakt door moutmeel.

Mout kan zowel aan witbrood als aan bruin- en volkorenbrood worden toegevoegd, waardoor het een zoetige, geroosterde smaak en een donkere tint krijgt. Het is echter belangrijk op te merken dat moutmeel geen extra voedingsstoffen toevoegt. Dus, het idee dat donkerder brood per definitie gezonder is, is achterhaald.

Vroeger was dat wel zo. Althans, het werd als ezelsbruggetje gebruikt. Hoe donkerder het brood, des te meer voedingsvezels het bevat, dus hoe gezonder. Want wie gezond wil leven zal niet zo snel een casinowit in z’n winkelmandje leggen. En als we tijdens een lunch buiten de deur de keuze krijgen tussen bruin- en witbrood, kiezen mensen die gezond willen leven bijna altijd de donkere variant. Maar het ezelsbruggetje uit grootmoeders tijd gaat vandaag de dag niet meer op.

Door sommige smaakmakers, zoals moutmeel, gekarameliseerde suiker, noten of zaden, zijn sommige broodvarianten donkerder, maar zitten er niet per se meer vezels, vitamines of mineralen in. Dat betekent overigens niet dat bruin brood een veredelde vorm van witbrood is. Sterker nog: het gebruik van de naam ‘bruinbrood’ is wettelijk vastgelegd.

Hoe Kies Je Gezond Brood?

In essentie zijn alle broodsoorten terug te voeren tot drie hoofdcategorieën: wit, bruin en volkoren. Daarnaast zijn er varianten zoals meergranen, spelt en desembrood, die door toevoeging van zaden, noten, moutmeel en verschillende graansoorten diverse kleuren en smaken kunnen hebben.

Zoek naar brood gemaakt van hele graankorrels. Dat heb je op zich zo gevonden, want elk brood onder de noemer ‘volkorenbrood’ wordt zo gemaakt. De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood.

Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is.

Etiketten Lezen: Waar Moet Je Op Letten?

Hoe kun je nu snel op een etiket kijken van een brood of deze gezond is? Sinds 1 juli 2022 moet volgens de Warenwetbesluit Meel en Brood op staan of een brood wit-, bruin- of volkoren is [3]. De kleur van het brood zegt niet automatisch over hoe gezond een brood is. Een donkerbrood kan net zo goed een witbrood met een donker jasje zijn.

Het beste is dus om te letten op de ingrediënten in het brood. En dan met name de basis. Is dat bloem, meel of volkorenmeel? Bloem (gebruikt voor witbrood) is namelijk alleen het gemalen binnenste van de graankorrel. Meel (voor bruinbrood) is een combinatie van bloem en volkorenmeel. En volkorenmeel (voor volkorenbrood dus) bevat juist alles van de korrel en heeft daardoor de meeste voedingsstoffen.

Volkorenbrood bevat de meeste voedingsstoffen en het hoogste vezelgehalte. Check dus altijd even het etiket of er genoeg vezels in zitten en of het brood van 100% (volkoren)meel is gemaakt! Het vernieuwde Warenwetbesluit Meel en brood maakt het binnenkort gemakkelijker om te kiezen voor volkorenbrood. Vanaf 1 juli 2022 moet elk brood worden aangeduid met wit, bruin of volkoren naar gelang het gebruik van bloem, meel of volkorenmeel. Deze informatie kan je vinden op het schap of op de verpakking (bij de ingrediëntendeclaratie).

Vraag aan de bakker wat het hoofdingrediënt van het brood is. Je kunt dit ook zelf makkelijk checken op het etiket. Staat er op de verpakking dat het volkorenbrood is, dan weet je zeker dat er volkorenmeel is gebruikt.

Voedingsstoffen in Brood

Brood bevat om te beginnen belangrijke voedingstoffen bevatten, zoals vitamines, mineralen en koolhydraten [1]. Koolhydraten zijn voornamelijk een brandstof voor ons lichaam, dus brood geeft ons energie! De granen in het brood leveren belangrijke vezels, die nodig zijn voor je darmen. Deze vezels geven een verzadigend gevoel, helpen bij een goede stoelgang en vertragen de opname van glucose (afkomstig uit koolhydraten) in het bloed. Hiernaast bevat brood gejodeerd zout.

Jodium speelt een grote rol in het aanmaken van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel, stofwisseling en groei. Als je te weinig jodium binnenkrijgt, kan je schildklier trager gaan werken en zelfs opzwellen [2]. Brood draagt dus bij aan het binnenkrijgen van genoeg jodium.

Samenvatting: Kenmerken van Broodsoorten

Broodsoort Hoofdbestanddeel Voedingswaarde Kenmerken
Witbrood Bloem (alleen meelkern) Minste voedingsstoffen Lichte kleur, zachte textuur
Bruinbrood Meel (bloem en volkorenmeel) Meer voedingsstoffen dan witbrood Donkerder dan witbrood, varieert in vezelgehalte
Volkorenbrood 100% volkorenmeel Meeste voedingsstoffen en vezels Donkere kleur, stevige textuur
Meergranenbrood Verschillende graansoorten Afhankelijk van de gebruikte meelsoorten Bevat minimaal 3 graansoorten

Referenties

  1. Priebe, M., Hagedoorn, R., Tabak, S., Vonk, R. (2014). Koolhydraten. In: Informatorium Voeding en Diëtetiek - Voedingsleer. Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  2. Elte, J., Eskes, S. (2011). Voeding en functiestoornissen van de schildklier. In: van Binsbergen, J., van Dommelen, J., Geleijnse, J., van der Laan, J. (eds) Het voeding formularium. Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  3. Warenwetbesluit Meel en brood. (2020, 1 juli).

labels: #Brood

Zie ook: