Als je je eigen groenten kweekt, heb je de keuze uit veel smakelijke groenten, kruiden en fruit. Maar gebruik je ook alle eetbare delen van alle gewassen die in je moestuin staan? Van veel gewassen gebruiken we slechts een deel en gooien we de rest weg. Maar bij sommige gewassen is dat zonde, omdat er veel meer van de plant eetbaar is.

Wat is Doorschieten?

Misschien ben je weleens een krop sla vergeten te oogsten. Tot je verbazing groeide je krop sla flink de lucht in en kwam hij zelfs tot bloei. Mooi om een keer mee te maken, maar in je moestuin is het niet wenselijk dat je gewassen tot bloei komen. Het in bloei komen van gewassen noemen we doorschieten. Elk organisme wil feitelijk maar één ding: zichzelf voortplanten. In de natuur is het daarom vanzelfsprekend dat planten na de groeifase gaan bloeien.

Op die manier produceren planten zaad, waardoor ze verzekerd zijn van het voortbestaan van de soort. De bloei en zaadvorming van de plant zijn het vaak einde van de levenscyclus van de plant. Je plant gaat in de bloeifase al zijn energie steken in het bloeien en het vormen van zaad, waardoor de rest van je plant minder ‘aandacht’ krijgt. De overige delen, zoals de bladeren en wortels van je groente, verouderen daardoor snel. Je groente verliest smaak en wordt taai.

Factoren die Doorschieten Beïnvloeden

Planten gedijen het best als alle omstandigheden in balans zijn. De processen in de plant zijn in goed evenwicht met zijn omgeving. Wanneer er factoren veranderen, ervaart de plant stress en wil hij zich zo snel mogelijk voortplanten. Dit doet je sla, broccoli of spinazie vervolgens door in bloei te schieten.

  • Sommige planten zijn gevoelig voor de daglengte.
  • Planten kunnen gevoelig zijn voor temperatuur. Het kan te koud of te warm zijn; of de temperatuur is te onstabiel.
  • Hoe ouder je plant is, hoe verder hij in zijn levenscyclus terecht komt. Het is dus volkomen logisch dat je plant op een gegeven moment gaat bloeien.
  • Sommige planten zijn stomweg gevoeliger voor doorschieten dan andere.

Hoe groter de plant, hoe meer oogst. Toch? Laat je gewassen echter niet te groot worden. Een aantal gewassen staan erom bekend dat ze gevoelig zijn voor doorschieten. Zeker bladgroenten moet je goed in de gaten houden, maar bepaalde kruiden, bolgewassen en wortelgewassen kunnen ook doorschieten. Natuurlijk zijn er nog veel meer groenten die in meerdere of mindere mate gevoelig zijn voor doorschieten. Daarom is het belangrijk je goed voor te bereiden wanneer je je favoriete biologische zaden gaat bestellen.

Tips om Doorschieten te Voorkomen

Een goede verzorging van je moestuin is altijd belangrijk. We beginnen met de belangrijkste tip: oogst jouw gewassen bijtijds en met regelmaat. Door regelmatig bladeren en vruchten te oogsten, geef je aan jouw groenten het signaal dat ze moeten blijven groeien, in plaats van bloeien. Dit stimuleert de plant om nieuwe bladeren of vruchten te produceren. Zorg ervoor dat je gewassen oogst als ze rijp zijn en blijf je planten controleren om te voorkomen dat ze zaden gaan produceren. Verwijder eventuele bloemknoppen daarom ook meteen.

Bekijk goed wat jouw groenten nodig hebben voor een goede oogst. Zorg dat je je biologische zaden op de juiste tijd en op de juiste manier zaait, zodat de omstandigheden vanaf moment één optimaal zijn. Volg dus de adviezen op de verpakkingen van onze zaden goed op.

Is het tijd voor bemesting? Hou dan in gedachten dat overbemesting en te weinig bemesten kunnen ook redenen zijn voor groenten om door te schieten, dus ook hier moet je rekening mee houden.

Doorschieten is dus onder andere afhankelijk van de groeiomstandigheden, de specifieke groenten en variëteiten die je kweekt en jouw eigen aanpak. Kies gewassen die minder snel doorschieten, volg goede teeltpraktijken en zorg ervoor dat je regelmatig je gewassen checkt en oogst. Op die manier kun je de kans op doorschieten flink verkleinen.

Is Doorgeschoten Spinazie Veilig om te Eten?

Alleen met nachtschaden moet je voorzichtig zijn, die zijn echt giftig en van sommige soorten (spinazie, zuring e.d. moet je de hoeveelheden beperken, omdat ze een sterke werking op de spijsvertering kunnen hebben...bijvoorbeeld veel doorgeschoten spinazie eten kan je aan de diarree brengen...).

Alternatieven voor Spinazie

Het tuinMeisje is het gek op spinazie. Hoewel ze het als kind tegen de muren spuugde als er weer eens een lepeltje als vliegtuig naar binnen gewerkt moest worden, is dat later goed gekomen. Zowel met haar smaakpapillen als met de muren. Nu maakt en eet ze regelmatig spinazie. Toen ze besloot om te gaan moestuinieren was spinazie dan ook een van de eerste groentes die ze zaaide. Lekker snel resultaat. Een paar weken na het zaaien kun je al eten. Toch viel dat nogal tegen met dat eten. Spinazie is best lastig. Zodra je eventjes niet oplet schiet de spinazie door en dat gebeurt vaker dan je denkt. Heb je het druk op je werk of ga je een weekendje weg…vergeet het maar. Zodra je weer aandacht hebt voor je spinazie blijkt dat deze doorgeschoten is, dan verschijnen de bloemen en kun je de plant wel afschrijven. Staat hij nog niet in bloei dan komt dat waarschijnlijk omdat de slakken alles opgevreten hebben.

Van Maarten leerde ze dat Nieuw-Zeelandse spinazie een uitstekend alternatief was voor gewone spinazie, maar ja dat gewas had heel veel ruimte nodig.

Nieuw-Zeelandse Spinazie

Nieuw-Zeelandse spinazie is eigenlijk helemaal geen spinazie, maar het schijnt zo te smaken en wordt op dezelfde manier bereid. Nieuw-Zeelandse spinazie wordt geoogst door de toppen uit de plant te halen. De plant groeit daarna gewoon weer verder. Het tuinMeisje is benieuwd of het bij haar zover zal komen.

Eetbare Delen van Andere Gewassen

Van veel gewassen gebruiken we slechts een deel en gooien we de rest weg. Maar bij sommige gewassen is dat zonde, omdat er veel meer van de plant eetbaar is. Hier zijn een aantal voorbeelden:

  • Knoflook: De geurige teentjes van de knoflookplant behoeven geen introductie. Maar ook de bloemhoofden van de hardneck-soorten die verschijnen voordat de bollen helemaal rijp zijn, zijn ook eetbaar. Knip ze af zodat er meer energie naar de bollen gaat en gebruik de bloemhoofden in salades, pasta’s, risotto, pesto en knoflookboter. De bloemen hebben een milde knoflooksmaak.
  • Worteltjes: Worteltjes zijn op alle mogelijke manieren ontzettend lekker - gestoomd, geroosterd, rauw geraspt in salades, gebakken in cakes… Maar ook het donkergroene look is eetbaar. Dat heeft een milde wortelsmaak en het ziet er mooi uit in een salade. Je kunt er ook pesto mee maken en dat vervolgens over geroosterde worteltjes druppelen of door een pasta roeren.
  • Bieten: Je kunt bieten supermakkelijk kweken uit zaad. Oogst ze wanneer ze de grootte van een golfbal hebben voor de lekkerste smaak. Het loof kun je vervolgens net als snijbiet gebruiken en bijvoorbeeld roerbakken.
  • Peterseliewortel: Dit familielid van de welbekende krulpeterselie en platte peterselie wordt gekweekt om zijn wortels en is in veel delen van Europa een geliefde wintergroente. De wortels smaken als een mix van peterselie, wortel en knolselderij. Het loof is peterselie-achtig en is zelfs in de winter oogstbaar.
  • Radijs: Een van de eerste groenten die je al heel vroeg in het seizoen kunt oogsten, is het radijsje. Maar niet alleen de kleurrijke knolletjes smaken opperbest, het blad is ook lekker. Het heeft een peperige smaak die wat weg heeft van rucola en op dezelfde manier gegeten kan worden - in salades, pesto, roerbakschotels, quiches en zelfs soep.
  • Koriander: De geurige blaadjes van koriander komen in heel wat recepten voor curry’s en stoofschotels terug. De geroosterde en gemalen zaden zijn bovendien een favoriet ingrediënt in Indiase curry’s. Zelfs de wortels zijn eetbaar. Die hebben een milde koriandersmaak en doen het goed in Thaise currypasta’s, marinades en dipsauzen.
  • Knolraap: Je kunt knolrapen het beste oogsten wanneer ze de grootte van een golfbal hebben. De knollen zijn dan zoet en hebben een nootachtige smaak. Maar vergeet het loof niet, dat een welkome extra oogst levert in de wintermaanden. Oogst het wanneer het zo’n 10 cm hoog staat.
  • Mierikswortel: Zoals de naam al zegt, wordt mierikswortel vooral gekweekt om zijn lange wortel, waarvan de pittige mierikswortelsaus wordt gemaakt. Maar ook het blad is eetbaar. Het heeft een peperachtige smaak die lijkt op rucola. De jongere blaadjes zijn milder en smaken lekker in salades, dressings en pesto. Vergeet de bloemen niet!

Overige Eetbare Plantendelen

  • Courgettebloemen: Courgettes zijn makkelijk zelf te kweken. Het voordeel is in dit geval dat u dan ook fraaie bloemen aan de plant krijgt, die net als de vruchten eetbaar zijn. U kunt de bloemen ‘versnipperd’ verwerken in een salade, of juist in hun geheel serveren.
  • Prei: Van prei zijn zowel het wit als het donkergroene loof eetbaar. Ze hebben alle 2 hun eigen smaakeigenschappen. Het wit is fris van smaak en doet sterk denken aan knoflook en ui. Het groen is wat steviger van structuur en heeft een minder uitgesproken knoflook- en ui-smaak.
  • Peultjes: Het voordeel van peultjes ten opzichte van bijvoorbeeld doperwten, is dat u in dit geval de hele peul eet. Daarnaast is ook het blad van peultjes eetbaar. Vooral het jonge blad dat tevoorschijn komt is hier geschikt voor.
  • Oost-Indische kers: De Oost-Indische kers is makkelijk en snel te zaaien en is 1-jarig. Zowel de bloemen als het blad zijn eetbaar. De smaak doet denken aan radijs. Ze geven gerechten een lekkere pittige smaak en de bloemen zijn daarnaast een sierlijke garnering.
  • Kruiden: Veel kruiden die we in de tuin houden kunnen ook tot bloei komen. Van meerdere daarvan zijn de bloemen ook eetbaar, zoals bieslook. Een teveel aan bloemen gaat ten koste van de kwaliteit van het groen, dus ook om die reden kunt u ze het beste van de plant halen.
  • Zoete aardappels: Koopt u zoete aardappels in de winkel, dan zullen ze over het algemeen van hun blad ontdaan zijn. Maar kweekt u het gewas zelf, dan kunt u daar voortaan ook het loof van eten.
  • Bietenloof: Na het oogsten van de bieten, kunt u ook het loof in gerechten verwerken. Het blad lijkt qua smaak sterk op snijbiet en wilde spinazie.

Bladgroenten: Makkelijk te Telen

Bladgroenten zijn veruit de makkelijkste soorten groente om zelf te telen. Ze groeien snel, zijn gek op schaduw en zorgen zelfs tijdens de wintermaanden voor een goede oogst. Je kunt alle kanten op: van snijbiet en paksoi tot gemengde sla en boerenkool. Bladgroenten worden nog al te vaak als smaakloos, saai en onaantrekkelijk bestempeld. Dit is echter onterecht. Ze zijn niet alleen heerlijk als je ze op de juiste manier bereidt, maar zijn ook supermakkelijk om zelf te telen. Haal de lekkerste salades gewoon uit je eigen tuin, zodat je nooit meer bladgroenten hoeft te kopen!

De term bladgroenten verwijst naar de bladeren van allerlei groente die worden geoogst om te eten. Veel groentes worden gekweekt voor hun wortels, knollen, stengels en zelfs bloemen. Bladgroenten worden speciaal gekweekt voor hun voedingsrijke bladeren.

Voordelen van Bladgroenten

  • Boordevol vitamines en mineralen: Bladgroenten zijn een essentieel onderdeel van een gezond dieet.
  • Rijk aan fytonutriënten: Afgezien van de micronutriënten zijn bladgroenten een geweldige bron van antioxiderende fytonutriënten die het DNA tegen schade beschermt. We weten ook dat stoffen zoals caroteen en zeaxanthine de gezondheid van de ogen ondersteunen.
  • Veelzijdig in de keuken: Niet alle bladgroenten zijn ideaal om salades mee te maken. Toch kun je ze op talloze manieren verwerken in smakelijke recepten, waaronder stomen, wokken en sauteren.

Waarom Bladgroenten Telen?

  • Snelheid: Bladgroenten kun je sneller dan vrijwel elk ander gewas oogsten. In tegenstelling tot pompoenen, komkommers en tomaten, hoef je niet te wachten tot deze planten hun bloei hebben voltooid.
  • Winterhardheid: De meeste bladgroenten zijn behoorlijk winterhard. Ze kunnen dus tegen een stootje. Ze overleven niet alleen de vrieskou, maar blootstelling aan koude temperaturen verbetert hun smaak zelfs! Dit komt omdat complexe koolhydraten tot eenvoudige suikers worden afgebroken.
  • Schaduwtolerantie: Bladgroenten zijn perfect te telen op plekken met veel schaduw. Welke plaats in je tuin je kiest, komt dus niet zo nauw.
  • Grootte: De meeste bladgroenten zijn klein en compact, dus zelfs als je weinig plek hebt, kun je meer dan genoeg kweken om een klein gezin van bladgroente te voorzien.

Mogelijke Problemen bij het Telen van Bladgroenten

  • Naaktslakken: Deze slijmerige beestjes zijn dol op bladeren. Als je ze hun gang laat gaan, zullen ze al gauw complete planten verslinden. Een slijmspoor is alles wat er overblijft.
  • Rupsen: Bladgroenten die tot de Brassica-familie behoren, zoals boerenkool, kool en zelfs mosterd, zijn de favoriete maaltijd van rupsen. Zodra rupsen eenmaal je kweek gevonden hebben, kunnen ze binnen enkele dagen een hele plant slopen.
  • Tekort aan stikstof: Bladgroenten hebben een reeks macronutriënten en micronutriënten nodig om goed te kunnen groeien. Stikstof in het bijzonder speelt een fundamentele rol tijdens het vegetatieve stadium door te helpen bij de vorming van bladeren. Een stikstoftekort zorgt ervoor dat planten er geel en onvolgroeid uitzien.
  • Doorschieten: Dit is het fenomeen waarbij planten de hoogte in schieten en in bloei gaan. Dit gebeurt omdat ze worden blootgesteld aan omgevingsstress. Daarbij verliezen de groentes hun smaak en krijgen ze een hardere textuur.

Waar kun je Bladgroenten Telen?

  • Binnen: Er bestaan talloze opties met betrekking tot het binnen kweken van bladgroenten. Teel ze bijvoorbeeld in potten of met behulp van hydroponics in een kweektent.
  • Balkon: Bladgroenten doen het goed op balkons.
  • Tuin op het noorden: De meeste groentegewassen hebben veel zon nodig, waarvoor tuinen op het noorden meestal niet ideaal zijn.
  • Tuinkas: Veel bladgroenten verwelken snel als je ze in de zomer in een tuinkas teelt.

Voorbeelden van Bladgroenten

  • Rode Snijbiet: Rode snijbiet, bekend onder de Latijnse naam Beta vulgaris, is een echte blikvanger in elke tuin. De felrode stelen en bladnerven contrasteren prachtig met het donkergroene blad. Alleen dit prachtige uiterlijk maakt het al de moeite waard om ze te telen.
  • Gemengde Franse Salade: Met onze zaden voor gemengde Franse salade kweek je rode eikenbladsla, andijvie, radicchio, krulandijvie en rucola!
  • Nieuw-Zeelandse Spinazie: Nieuw-Zeelandse spinazie heeft de botanische naam Tetragonia tetragonoides. In de lente en de zomer groeien ze uit tot prachtige, frisgroene planten. Hoewel het geen pure spinazie is, zijn de bladeren van deze plant minstens zo sappig en voedzaam.
  • Boerenkool: Geen winter zonder stamppot! Gelukkig zijn er veel soorten boerenkool om uit te kiezen, waaronder groen, rood, paars, gekruld en Toscaans. Ongeacht welke je kiest, tijdens de oogst zul je de vruchten plukken van de belangrijkste vitamines, mineralen en fytonutriënten.
  • Kool: Kool zit boordevol vitamine C, vitamine K, vezels en gezonde fytonutriënten. Het is heerlijk om vers te eten, maar vaak wordt er zuurkool van gemaakt.
  • Tuinmelde: Deze winterharde eenjarige plant heet officieel Atriplex hortensis, ze wordt ook wel gewoon ‘melde’ genoemd. Je kunt tuinmelde gebruiken in alle gerechten waarin je ook spinazie of snijbiet gebruikt.

Onkruid Eten?

Wist je dat veel ‘onkruiden’ eetbaar zijn? Onkruid, gek kun je ervan worden. We schofellen en wieden ons een ongeluk om onze groentes te laten groeien. Maar veel van die ‘ongewenste’ planten hebben een functie - en sommige zijn nog eetbaar ook.

We halen het onkruid weg, omdat het concurreert met onze groente. Onkruid is de juiste plant op de verkeerde plaats, wordt ook wel gezegd. Voor een tuinder dan.

Voorbeelden van Eetbaar Onkruid

  • Brandnetel: Vol eiwitten, ijzer en mineralen. Jong blad is perfect voor soep, thee, of gestoofd als spinazie. Laat het even verwelken of koken om de prik weg te nemen.
  • Vogelmuur (muur): Lekkere, malse wilde groente. De smaak is licht en fris. Je kunt zowel de bladeren als stelen eten - in salade, stamppot, soep of een groentetaart.
  • Paardenbloem: Het blad is bitter, maar werkt reinigend. Jonge blaadjes zijn lekker in salade. Van de bloemen maak je siroop of gelei - ook wel armelui’s honing genoemd.
  • Madeliefje: Zowel het blad als de bloemen zijn eetbaar. Leuk en fris in salades of voor in de thee.
  • Hondsdraf: Aromatisch kruid, vooral geschikt voor thee. Let op: niet iedereen verdraagt het even goed, dus begin met kleine hoeveelheden.
  • Zevenblad: Tuindersverdriet, maar culinair geluk. Jonge blaadjes smaken beetje naar peterselie. Rauw eten, koken als spinazie of pesto van maken.
  • Heermoes: Alleen jonge, onvertakte scheuten eten. Vergelijkbaar met asperges, maar lastig te verzamelen en wees zeker van de soort (niet alle soorten zijn veilig). Eet met mate.
  • Weegbree (smalle of grote): Werkt ontstekingsremmend. Je kunt de jonge blaadjes rauw eten als sla of kort stoven. Ook geschikt voor in smoothies.
  • Rode en witte klaver: Rijk aan eiwitten en mineralen. Jonge blad kruidig als rucola. Bloemen van rode klaver smaken honingzoet.
  • Kleefkruid: Rijk aan chlorofyl, wat weer ontstekingsremmend zou werken. De jonge topjes zijn eetbaar, bijv. in soep of als thee. Niet rauw in grote hoeveelheden eten.
  • Dovenetel: Lijkt op brandnetel maar prikt niet. Zowel de witte als paarse bloemen zijn eetbaar en lichtzoet van smaak. Heerlijk als decoratie of in kruidenthee.
  • Ridderzuring: Jong blad, voor soep, salade of als spinazie. Smaakt zuur!

Conclusie

Door de juiste maatregelen te nemen en te experimenteren met verschillende soorten groenten en kruiden, kun je optimaal genieten van je eigen moestuin. En wie weet, ontdek je nog wel een paar nieuwe favoriete gerechten!

labels:

Zie ook: