Als je een tuinier bent, dan weet je dat het soms kan gebeuren dat je sla doorgeschoten is. Ik lees op het forum steeds over doorschieten. Nu heb ik wel een beetje idee wat dat is, maar wat zijn de gevolgen voor de gewassen die je wilt eten? Dit betekent dat de plant gaat bloeien en zaadstelen produceert, vaak als gevolg van ongunstige groeiomstandigheden of ouderdom. Maar wat betekent dit voor de eetbaarheid van je sla? Wordt het minder lekker na te zijn doorgeschoten? Kun je doorgeschoten sla nog wel eten?

Wat is Doorschieten?

Doorschieten is de overgang van groeien (vegetatieve fase) naar bloei (regeneratieve fase) de plant zal dan alle energie steken in bloem en zaad en de rest van de plant zal "verouderen". Voordat we ingaan op de eetbaarheid van doorgeschoten sla, is het belangrijk om te begrijpen wat er precies gebeurt. Sla is een bladgroente die, onder ideale omstandigheden, zijn bladeren produceert voor consumptie. Wanneer de omstandigheden echter niet optimaal zijn, zoals bij hoge temperaturen of te weinig water, kan de plant in een “overlevingsmodus” komen en besluiten te bloeien.

Je zult de volgende tekenen van doorschieten opmerken:

  • Zaadstelen: Je zult zien dat er lange, stijve stelen uit de plant groeien.
  • Bloemen: De plant produceert bloemen die meestal wit of geel zijn.
  • Verandering in Smaak: Wanneer sla doorgeschoten is, verandert de textuur en smaak.

De Invloed van Doorschieten op de Smaak

De consumptiewaarde gaat inderdaad achteruit, niet alleen de smaak maar ook taaiïgheid neemt toe. De belangrijkste overweging bij het eten van doorgeschoten sla is de smaak. Wanneer sla begint te schieten, kan de smaak veranderen van mild en zoet naar bitter en scherp. Dit is vooral waar bij de bladeren en stelen van de plant.

Als hij al helemaal is doorgeschoten is sla inderdaad niet meer lekker. Maar zie je een bloemstengel ontstaan, dan kan je er nog goed van eten hoor! En het is natuurlijk mooi om te ontdekken hoe de gewassen eruit gaan zien wanneer ze in een stadium komen die je normaal nooit ziet omdat je hem al hebt opgegeten. De bladeren van doorgeschoten sla kunnen taai en minder aantrekkelijk zijn om te eten. De textuur is vaak niet zo knapperig en mals als bij jonge, niet-doorgeschoten sla.

Ik betwijfel echter of het de moeite is. De doorgeschoten sla eten we niet meer op. De smaak wordt er niet beter op en eigenlijk kunnen de doorgeschoten kroppen linea recta de composthoop op. Zonde… Gelukkig is er ook nog een andere optie, namelijk de sla aan de kippen voeren. De kippen zien een waar feestmaal in zo’n doorgeschoten krop en beginnen enthousiast aan de blaadjes te pikken zodra we de krop in het hok leggen. Binnen de korste keren verslinden ze de krop en blijft er alleen een klein, hard stronkje in het hok liggen.

Is Doorgeschoten Sla Veilig om te Eten?

Vanuit een gezondheidsoptiek is doorgeschoten sla meestal veilig om te eten, zolang de plant er verder gezond uitziet. Controleer op schimmel, rot of tekenen van ongedierte.

Wanneer je doorgeschoten sla niet moet eten:

  • Als de sla er verwelkt, beschimmeld of rot uitziet, is het beter om het weg te gooien.
  • Als je de bladeren proeft en ze zijn extreem bitter, kun je ervoor kiezen om ze niet te consumeren.
  • Controleer op ongedierte, zoals bladluizen of andere plagen, die de kwaliteit van de sla kunnen aantasten.

Hoe Doorgeschoten Sla te Gebruiken

Als je merkt dat je sla aan het doorschieten is, kun je deze het beste zo snel mogelijk oogsten.

  • Koken: Koken kan de bitterheid van de bladeren verminderen.
  • Smoothies: Je kunt de bladeren ook in smoothies verwerken.
  • De bloemen van doorgeschoten sla zijn ook eetbaar. Ze kunnen een interessante smaak en kleur aan salades toevoegen.

Doorschieten Voorkomen

Nu je weet dat je doorgeschoten sla kunt eten, is het ook goed om te leren hoe je het kunt voorkomen.

  • Sommige sla-variëteiten zijn beter bestand tegen doorschieten dan andere.
  • Zorg ervoor dat je je sla op het juiste moment zaait, zodat ze voor de hitte van de zomer kunnen groeien.
  • Zorg ervoor dat je sla regelmatig water krijgt, vooral tijdens warme dagen. Droogte kan een belangrijke trigger zijn voor het doorschieten van sla.
  • Als je in een warm klimaat woont, kan het helpen om je sla gedeeltelijk in de schaduw te planten of te bedekken met een schaduwdoek.

Algemene Informatie Over Sla

Sla is een bron van mineralen en vezels en onmisbaar voor onze gezondheid. Sla kun je met allerlei groenten combineren en aan iedere maaltijd toe te voegen. Sla eet je bij voorkeur voor de maaltijd of als voorgerecht om zo de spijsvertering in gang te zetten. Sla werkt namelijk eetlust opwekkend. Wanneer sla al lang van te voren gewassen en gesneden wordt, verliest het een deel van zijn antioxidanten en vitaminen. Was de sla en sla hem droog.De vezels in sla zijn zowel oplosbaar als onoplosbaar en ze bevorderen de stoelgang en helpen een hoog cholesterolgehalte te verlagen. Romeinse sla, krulsla en ijsbergsla bevatten de meeste vezels. Sla bevat ook een kleine hoeveelheid omega 3 vetzuur en heeft van zichzelf nauwelijks calorieën. Het bestaat voor een heel groot deel uit water. Sla die in de volle grond is geteeld bevat meer antioxidanten dan de sla uit de kas. Aan de kleur van de sla is af te lezen hoeveel waardevolle stoffen hij bevat. Hoe meer kleur de sla heeft, hoe meer beschermende stoffen hij bevat. Rode sla bevat dan ook meer antioxidanten dan de groene variant.

De bladeren van doorgeschoten sla hebben meer smaak en hun geneeskrachtige eigenschappen zijn sterker. Door sla te eten met een dressing waarin olie verwerkt zit, wordt de opname van de carotenoïden ( antioxidanten) sterk verbeterd. De antioxidanten in sla werken anti kanker en beschermen de ogen en de huid tegen de negatieve invloed van het agressieve blauw licht van beeldschermen en telefoons en tegen de schadelijke invloed van de straling van de zon. Sla bevat veel vitamine K. Deze vitamine is een natuurlijk bloedverdunner. Sla heeft ook een rustgevend effect. Dit wordt veroorzaakt door het beetje tryptofaan die sla bevat. Hieruit maakt ons lichaam serotonine, ons gelukshormoon. Verder bevat sla provitmine A, vitamimeB, C en E. Hoe groener het blad, hoe meer vitamine B9, chlorofyl en provitamine A hij bevat. Sla bevat de mineralen: kalium, calcium, fosfor, magnesium, mangaan, zink, koper en selenium.

Tips voor het Kweken van Sla

Sla is altijd lekker, en gelukkig kun je sla uit je eigen tuin bijna jaarrond eten, zeker als je in de winter ook nog de beschikking hebt over een kas, platte bak of een folietunneltje. Zaai haar vooral elke 2 of 3 weken, liever regelmatig een kleine oogst dan 1 keer een grote oogst. Zaai uiteraard de juiste soorten en rassen voor de juiste periode.Het voorjaar en najaar zijn extra geschikt voor sla, want sla groeit goed in koele en vochtige omstandigheden. Midden in de warme en droge zomer schiet sla wat sneller door, om die reden telen we ze in die periode in de halfschaduw in grond die we wat vochtiger houden. We telen dan ook rassen die erom bekend staan dat ze wat minder snel doorschieten. En we oogsten ze wat kleiner, of wanneer ze door gaan schieten (want de blaadjes van doorgeschoten sla kun je ook nog gewoon eten). En tenslotte kun je in de winter, mits je de juiste soorten en rassen zaait, nog lang genieten van de sla die je in de herfst zaait.

Nog een reden om sla te zaaien: sla heeft weinig last van ziekten en plagen in de tuin (op slakken na dan), heeft geen bijzonderheden qua vruchtwisseling, neemt weinig ruimte in, kiemt en groeit snel en is al gemiddeld 9 weken na het zaaien oogstbaar. Oftewel; komt er ergens een plekje in je tuin vrij (bijvoorbeeld omdat je net worteltjes hebt geoogst, of bietjes, of uien, of is er een eenjarige uitgebloeid, of is er een plant geknakt of omgewaaid); zorg dat je altijd een klein bakje voorgezaaide sla hebt staan zodat je direct wat slazaailingen uit kunt planten op lege plekjes.

Soorten Sla

Er bestaan heel veel soorten/rassen sla, waarbij de groene kropsla wellicht de bekendste is. Maar voor de hobbytuinder is er zoveel meer te ontdekken; groot en klein, met een krop of losbladig, met blaadjes die rond of ovaal zijn, glad of gefranjerd, gekruld of gebobbeld, zacht en boterig of juist stevig en knapperig. En dat allemaal in groen, rood, geelgroen, donkerpaars, gespikkeld, gevlamd, etc..

Soorten sla op een rij

  • Kropsla; de bekendste sla. De meeste rassen hebben een bijna boterachtige zachtheid in de krop. Veel kropslarassen zijn groen, maar er is bijvoorbeeld ook de groen-met-rode Wonder der Vier Jaargetijden. En mooi en heerlijk zacht van smaak en structuur zijn ook de rassen Edox en Jacobine. Zeer geschikt voor de teelt in de late herfst en winter zijn Arctic King, Parella Red en Winter Density.
  • Losbladige sla; wordt in het Engels Looseleaf genoemd. Het gaat om kropsla-achtige slarassen waarbij de krop niet sluit maar waarbij de blaadjes losjes en bijna als in een waaier in het hart van de slaplant liggen. Erg lekker en mals, maar meestal wat minder boterig dan kropsla (simpelweg omdat bij kropsla de blaadjes beschermd opeengepakt zitten en bij de losbladige rassen zon, regen en wind wat meer invloed hebben). Erg lekker is bijvoorbeeld de geelgroene Australische Gele, extra mooi zijn de gevlekte Forellenschluss en de nog meer gespikkeldeMottistone. De donkerste slarassen zitten in deze groep zoals de Merlot, Red Sails, en de Red Triangle.Ook de Lollo Biondo en Lollo Rosso zijn rassen waarbij er geen krop wordt gevormd maar de blaadjes los liggen, ze zijn zeer gekruld. Eikenbladsla is een groep rassen waarbij de blaadjes diep ingesneden zijn (als die van de boom). Het zijn ook weer planten die geen krop maken maar losse blaadjes hebben. Goede rassen zijn onder andere Radichetta (lichtgroen), Cocarde (groen), Red Salad Bowl (groen met rood) en Bronze Arrow (bruinrood).
  • IJsbergsla: deze sla maakt weer wel een krop, maar is veel knapperiger dan kropsla. Voor de hobbytuinder is deze slasoort iets lastiger te telen omdat de krop zich soms wat minder goed ontwikkelt. Voorbeelden zijn Great Lakes (groen), Rouge de Grenoble (rood met groen), Webb’s Wonderful (groen), en Hivert de Tremont (groen met rood en die is dan weer zeer geschikt voor de late herfst- en winterteelt).
  • Bindsla: wordt ook wel Romeinse sla of Romaine genoemd, en in het Engels Cos. Bij bindsla ligt de krop niet laag bij de grond maar komt wat meer verticaal omhoog. Soms zitten de bladeren dicht opeengepakt, soms zitten ze wat losser (hangt af van het ras maar ook vocht, voeding, etc. hebben hier invloed op). Amish Deer Tongue (groen) en Amish Red Deer Tongue (rood) zijn voorbeelden, maar ook Bubbles (groen met kleine verdikkingen op het blad), en erg mooi is Dixter (donkerrood met groene nerf, naar het hart toe steeds groener). Deze slarassen hebben allemaal wat dikker blad en zijn meer knapperig dan boterig.
  • Pluksla en snijsla is een verzamelnaam voor rassen die geen krop vormen. Je zaait ze in rijtjes en je knipt de blaadjes die je wilt eten af, vanuit het hart van de plant worden er meerdere keren weer nieuwe blaadjes gemaakt. Je kunt er dus over een langere periode van oogsten. De 2 bekendste voorbeelden zijn Australische gele en Amerikaanse Roodrand.
  • Tot slot nog even iets over Minisla: deze groep rassen is de laatste jaren sterk in opmars, mede door de opmars van het tuinieren in potten, verhoogde bakken, etc.. Het zijn rassen waarbij de eenpersoons kropjes klein blijven en weinig ruimte innemen. Voorbeelden van rassen zijn Klein Duimpje, Kaboutersla, Little Gem, etc..

Conclusie

Ja, je kunt doorgaans doorgeschoten sla nog eten, hoewel de smaak en textuur anders kunnen zijn. Het is belangrijk om de conditie van de plant te controleren en te beoordelen of je de bladeren wilt gebruiken of niet. Voorkomen is echter beter dan genezen. Dus als je ooit geconfronteerd wordt met doorgeschoten sla, weet dan dat je het kunt gebruiken, maar dat je ook de nodige stappen kunt ondernemen om dit in de toekomst te voorkomen. De lange lichte dagen van juni en juli zijn heerlijk voor ons maar minder geschikt voor onze kroppen sla. Dat doorschieten betekent niets anders dan dat de kroppen sla gaan bloeien. In het hart van de krop ontstaat een bloemstengel en die stengel groeit in rap tempo omhoog. Hierdoor is de krop niet meer rond maar eerder langwerpig. Die bloem kunnen we natuurlijk laten groeien en bloeien zodat we straks slazaad kunnen verzamelen.

labels:

Zie ook: