Het middenrif is een spierplaat die de borstholte scheidt van de buikholte. Klachten kunnen ontstaan als de maag gedeeltelijk omhoogkomt door de opening in het middenrif.

Wat is een Middenrifbreuk?

Als de opening tussen borst- en buikholte wat wijder is dan normaal, wordt dat een middenrifbreuk genoemd. Officieel wordt de naam ‘middenrifbreuk’ (Latijn: hernia diafragmatica) alleen gebruikt als de aandoening aangeboren is. Veel mensen hebben een middenrifbreuk zonder het te weten omdat het niet altijd klachten veroorzaakt. Vaak wordt een middenrifbreuk dan ook per toeval ontdekt.

Soms worden kinderen geboren met een zeer ernstige vorm van een middenrifbreuk. Diverse organen liggen door een veel te grote opening in het middenrif vaak op een verkeerde plaats in de buik/borst. Hierdoor kunnen organen in de knel raken. Deze aangeboren, levensbedreigende aandoening wordt ‘Congenitale Hernia Diafragmatica’ (CHD) genoemd.

Hoe ontstaat een middenrifbreuk?

  • Verslapping van het middenrif. Naarmate mensen ouder worden kunnen de spieren in het lichaam wat verslappen.
  • Verhoogde buikdruk.

Klachten en Symptomen bij een Middenrifbreuk

Een middenrifbreuk geeft zelf geen klachten. Klachten ontstaan pas als de maag door de wijdere opening in het middenrif (gedeeltelijk) omhoogkomt. Bij mensen met een middenrifbreuk kan een deel van de maag omhoogkomen. De overgang van de slokdarm naar de maag komt dan in de borstholte te liggen, in plaats van in de buikholte. Het gevolg daarvan kan zijn dat het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag (de onderste slokdarmkringspier) minder goed sluit.

Als gevolg hiervan kan het sluitspiertje tussen de slokdarm en de maag minder goed sluiten. De maaginhoud kan dan gemakkelijk omhoog stromen in de slokdarm. Dit noemen we brandend maagzuur. De maagwand is bestand tegen dit agressieve zuur met een dikke slijmvlieslaag.

Wanneer maagsap regelmatig in aanraking komt met de slokdarmwand kan dat klachten geven. Bijvoorbeeld een pijnlijk of branderig gevoel in de buurt van het borstbeen. Deze pijn kan uitstralen naar je rug. Ook een geïrriteerde keel, hoestklachten en oprispingen komen voor. Als de maaginhoud vaak of langdurig omhoog stroomt in de slokdarm kan een slokdarmontsteking ontstaan. Als die ontsteking lang duurt het weefsel van de slokdarm blijvend veranderen.

Mogelijke symptomen:

  • De hik: dit kan kortdurend of blijvend zijn. De hik kan veroorzaakt worden door maagzuur.
  • Regurgitatie: opgeven van eten met een zure smaak.
  • Longklachten: kortademigheid, hoesten.
  • Bloedarmoede: Door het heen en weer bewegen van de bovenzijde van de maag door de breukopening, kan irritatie of beschadiging van het maagweefsel ontstaan.

Functionele Maagklachten

Volgens mlds heeft bijna een kwart van de Nederlanders weleens last van pijn in de maag. Dit is vaak onverklaarbaar. Onverklaarbare maagkwalen worden functionele maagklachten genoemd. Functionele maagklachten ontstaan vaak door twee veelvoorkomende oorzaken.

  • Een overgevoelige maag betekent dat je maag snel van streek raakt door bepaalde voedingsmiddelen, dranken of stress. Mensen met een overgevoelige maag kunnen last krijgen van symptomen zoals buikpijn, misselijkheid, een opgeblazen gevoel en brandend maagzuur. Het is belangrijk om te herkennen welke voedingsmiddelen en situaties deze klachten veroorzaken, zodat je ze kunt vermijden en zo de klachten kunt verminderen.
  • Een luie maag, ook wel bekend als gastroparese, betekent dat de maag langzamer dan normaal voedsel verteert. Dit kan leiden tot symptomen zoals een vol gevoel na een kleine maaltijd, een misselijk gevoel, braken en buikpijn. Mensen met een luie maag moeten vaak kleine, frequente maaltijden eten en vezelrijke of vette voedingsmiddelen vermijden.

Naast functionele maagklachten, zijn er ook andere klachten die wel een duidelijke oorzaak hebben.

Andere Oorzaken van Maagklachten

  1. Verkeerd Eten: Dit is een van de meest voorkomende vormen van maagpijn en tegelijkertijd een van de minst gevaarlijke. De oorzaak van deze pijn zit hem namelijk in, je raadt het al, het eten wat je binnenkrijgt. Probeer in deze gevallen dus gevarieerd te eten en laat altijd nog wat ruimte over in je buik. Je zult merken dat je dan geen buikpijn meer hebt na het eten. Blijft de buikpijn aanhouden?
  2. Voedselvergiftiging: Maar in sommige gevallen kan het wat ernstiger zijn. Het kan namelijk zo zijn dat je bedorven voedsel hebt gegeten en dus een voedselvergiftiging hebt opgelopen. Meestal gaat een voedselvergiftiging binnen 1 tot 5 dagen vanzelf over maar in uitzonderlijke gevallen is de vergiftiging zo heftig dat je naar het ziekenhuis moet.
  3. Stress: Stress zorgt ervoor dat je lichaam in de zogenaamde ''flight of fight'' status kan verkeren. Het voorkomen van maagklachten door stress is niet eenvoudig. Verschillende wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat magnesium stress kan verminderen. Door te bewegen maakt je lichaam endorfine aan en daar word je gelukkiger van. Je komt pas echt tot rust als je niet meer gestoord kunt worden door triggers van buitenaf. De komst van smartphones en tablets hebben ervoor gezorgd dat bijna iedereen 24/7 bereikbaar is en dat vergroot de kans op (langdurige) stress.
  4. Galstenen: Meestal geven galstenen weinig tot geen klachten. Pas als een galsteen klem komt te zitten tussen de galwegen kunnen er klachten optreden. Dat komt omdat de galstenen dan de doorstroming van galvloeistof verhinderen. De galblaas probeert vervolgens om de galstenen door de galwegen te laten stromen, door samen te trekken. Deze samentrekking van de galblaas heeft vaak veel pijn tot gevolg, met name in de rechterbovenbuik. Andere klachten zijn misselijkheid, overgeven en geelzucht.
  5. Alvleesklierontsteking: Een (acute) alvleesklierontsteking kenmerkt zich vaak in een acute en hevige pijn in de bovenbuik. Deze pijn kan in sommige gevallen uitstralen naar de schouders, de zij en de rug. Andere klachten van een acute alvleesklierontsteking zijn een misselijk gevoel, overgeven, koorts en een versnelde ademhaling. Karakteristiek aan alvleesklierontsteking is dat de maagpijn toeneemt na een maaltijd en dat je geneigd bent om voorovergebogen te gaan zitten met je knieën opgetrokken.
  6. Glutenallergie: Glutenallergie is één van de meest voorkomende allergieën in Nederland. Een van de symptomen van glutenintolerantie is maagpijn. Deze maagpijn doet zich, vanzelfsprekend, vooral voor wanneer diegene gluten heeft binnen gekregen. Typische soorten maagpijn bij glutenallergie zijn: krampen, een misselijk gevoel, overgeven en diarree. Niet aan de maag gerelateerde klachten zijn o.a. jeuk, irritatie rond de mond, huiduitslag en verstopping van de neus.
  7. Aneurysma: Een aneurysma is een verdikking of verwijding van de aorta. De aorta is de belangrijkste ader in je lichaam en deze loopt ook door je buik. Op het moment dat de verdikking of verwijding van de aorta zich daar voordoet, dan kan dit maagklachten tot gevolg hebben. Je herkent een aneurysma aan een kloppend gevoel onderin en middenin je buik. Het wordt ook wel gekenmerkt als een drukkend gevoel in je maag/middenrif. Ook kun je een pijnlijk gevoel in de rug en onderrug ervaren. Het gebeurt vaak dat je een aneurysma zelf niet opmerkt en dat je arts dit pas opmerkt bij een controle. Als er iemand in de familie al eens een aneurysma heeft gehad, dan is een gezonde leefstijl dus des te belangrijker. Verstopte aders, een hoge bloeddruk en een hoog cholesterol kunnen namelijk allemaal het gevolg zijn van ongezond eten en weinig beweging.
  8. Maagzweer: Als je last hebt van een maagzweer dan is de slijmvlieslaag van de twaalfvingerige darm of van de maag dusdanig beschadigd dat er een gat in zit. Hierdoor liggen de zenuwen in het bindweefsel helemaal open. Als vervolgens het zure maagsap met deze zenuwen in contact komt, dan heeft dit hevige pijn tot gevolg. De oorzaak van een maagzweer is vaak de bacterie genaamd Helicobacter Pylori. Een maagzweer kan vanzelf genezen maar kan eenvoudig weer terugkeren. Als de pijn terugkeert, dan kun je het beste naar de huisarts gaan. Die schrijft een medicijnkuur voor waardoor de maagwand zich volledig herstelt. In uitzonderlijke gevallen levert een maagzweer complicaties op, bijvoorbeeld bij een bloeding of perforatie van de buikwand.
  9. Geïrriteerd Maagslijmvlies: Wanneer het maagslijmvlies dunner wordt, bijvoorbeeld door stelselmatig roken, vet eten of alcohol, neemt ook de beschermende werking van het maagslijmvlies af. Hierdoor dringt maagzuur makkelijker door het slijmvlies heen, waardoor het de maagwand plaatselijk kan irriteren. De slokdarm is sowieso al niet beschermd tegen maagzuur waardoor je het welbekende branderige gevoel van maagzuur achter het borstbeen ervaart. Deze klachten vinden vooral plaats net na een maaltijd.
  10. Functionele Maagklachten (gastroscopie): Als je regelmatig last hebt van een raar gevoel in de buik, een misselijk gevoel en/of een opgeblazen gevoel zonder direct aanwijsbare reden dan kun je bijvoorbeeld kiezen voor een gastroscopie of maagonderzoek. In dat geval heb je waarschijnlijk last van zogenaamde functionele maagklachten. Deze maagklachten hebben geen aanwijsbare oorzaak en zijn in veel gevallen, medisch gezien, niet ernstig. Dat neemt niet weg dat deze klachten pijnlijk en vervelend kunnen zijn. Het kan helpen om je eetgewoontes/drinkgewoontes dan eens te herzien.

Functie van de Slokdarm en Maag

De slokdarm is een buis die de keelholte verbindt met de maag. De slokdarm dient ervoor om het doorgeslikte voedsel efficiënt naar de maag door te voeren. Bovendien zorgt de slokdarm ervoor dat het eenmaal in de maag aangekomen voedsel niet meer omhoog kan komen.

Onderzoeken

Om te kunnen beoordelen wat de oorzaak is van de bovenstaande klachten is een vervolgonderzoek nodig. Via de huisarts krijgt u vaak al medicijnen voorgeschreven tegen het zuurbranden. Als uw klachten ondanks de medicijnen aan blijven houden of als u veel slikklachten, pijnklachten, vaak moet braken en/of gewichtsverlies heeft, dan kunt u doorverwezen worden naar een chirurg of MDL-arts. Op basis van uw klachten wordt er vervolgens beeldvormend onderzoek ingezet, zoals een CT-scan met contrast vloeistof en een maagonderzoek. Met een CT-scan kan de grootte van uw middenrifbreuk goed in kaart worden gebracht. In sommige gevallen kan het nodig zijn om ook andere onderzoeken te verrichten, zoals een zuurmeting.

Voor dit onderzoek krijg je een contrastmiddel te drinken. De slokdarm en de maag zijn hierdoor goed zichtbaar. Dit onderzoek gebeurt met behulp van een endoscoop. Een endoscoop is een flexibele slang met daaraan vastgemaakt een kleine videocamera en een lampje. De arts brengt de endoscoop via de mond en slokdarm in de maag.

Medicijnen en Adviezen

Zoals eerder vermeld, heeft niet iedereen met een middenrifbreuk klachten. Mocht u toch maagzuur klachten, pijnklachten of passage klachten ervaren van uw middenrifbreuk, dan zijn er verschillende mogelijkheden om dit te behandelen. De belangrijkste en eerste behandeling is met medicijnen. Of u ook in aanmerking komt voor een operatie hangt van vele factoren af.

In de meeste gevallen worden de brandend maagzuur klachten behandeld met medicijnen. De arts kan verschillende medicijnen voorschrijven die passen bij de ernst van de klachten. Maagzuurremmers zorgen ervoor dat het maagsap veel minder zuur is. Een beschadiging of ontsteking van de slokdarm krijgt daardoor de kans om te genezen.

Vijf jaar na anti-reflux operatie gebruikt 11% tot 32% opnieuw anti-reflux medicatie. Dit kan oplopen tot 60% na tien jaar. Dit betekent dat de operatie u mogelijk niet voor altijd van uw klachten af helpt. Als u opnieuw klachten ervaart, zou een nieuwe operatie kunnen volgen.

Operatie

In ernstige gevallen, wanneer medicijnen en het aanpassen van leefregels niet helpen, kan de arts een operatie voorstellen. Deze anti-reflux operatie is een ingrijpende operatie die niet altijd het gewenste effect heeft. Tijdens de operatie wordt het bovenste deel van de maag als een soort band om de onderkant van de slokdarm heen ‘gedraaid’.

De operatie wordt via een kijkoperatie uitgevoerd. Dat wil zeggen dat de operatie via vijf kleine sneetjes in de buikwand plaatsvindt. Uw middenrifbreuk wordt hersteld en daarnaast wordt er een nieuwe klep gemaakt ter voorkoming van overmatige terugvloed van maagzuur naar de slokdarm. Deze nieuwe klep wordt gemaakt van het bovenste gedeelte van de maag. Het voordeel van een kijkoperatie is een spoedig herstel, maar een kijkoperatie is niet altijd mogelijk. Gemiddeld blijft u één dag na de operatie in het ziekenhuis. Daarna kunt u naar huis.

Het is belangrijk dat u zich houdt aan de voedingsvoorschrift. Dat betekent twee weken vloeibare/gemalen voeding na de operatie. In de eerste twee maanden is het verstandig kleine maaltijden te nemen en deze goed te kauwen. Daarnaast kunt u vloeibare tussendoortjes nemen. In het ziekenhuis krijgt u medicijnen tegen de misselijkheid. De maagzuurremmers die u voor de operatie gebruikte moet u in twee weken afbouwen.

Complicaties

Geen enkele operatie is zonder risico. Naast algemene risico’s zoals infecties, trombose, nabloedingen en een perforatie waarvoor soms een nieuwe operatie noodzakelijk is, kan er ook voedselpassageklachten ontstaan. Dit betekent dat het voedsel dan niet goed wil zakken. Veelal zijn deze klachten van korte duur en verdwijnen deze klacht vanzelf.

U komt ongeveer twee tot drie weken na de operatie terug op de polikliniek bij de chirurg en/of verpleegkundig specialist. We bespreken met u hoe het gaat en beoordelen uw wondjes op de buik. Zes weken na de eerste controle volgt er een belafspraak bij de verpleegkundig specialist. Zes maanden na de operatie volgt er een belafspraak om te horen hoe het met u gaat.

Wat kun je zelf doen?

Bij een middenrifbreuk kun je zelf een aantal dingen doen om de klachten te verminderen. Het is met name belangrijk om overgewicht en verstopping te voorkomen. Overgewicht en verstopping geven namelijk een verhoogde druk in de buikholte. Je kunt verstopping voorkomen door gezond en vezelrijk te eten. Daarnaast is het belangrijk dat je voldoende drinkt en regelmatig beweegt. Voor overgewicht geldt bijna hetzelfde: eet gezond en gevarieerd en beweeg en sport veel.

Je kunt klachten van brandend maagzuur voorkomen of verminderen door je houding aan te passen, door een dieet of door andere leefgewoontes. In sommige gevallen zorgt dat ervoor dat je geen of minder medicijnen nodig hebt om wat aan de klachten te doen.

Dit kan helpen om minder last van je maag te krijgen:

  • Leg 's nachts een extra kussen onder je hoofd, nek en schouders. Dan ligt je bovenlichaam hoger.
  • Slik geen pijnstillers zoals ibuprofen en naproxen (NSAID's).
  • Als je te zwaar bent, probeer dan af te vallen.
  • Als je rookt, probeer te stoppen.

Krijg je last van je maag door bijvoorbeeld vet eten of frisdrank?

Wanneer naar de Huisarts?

  • Je poep is plakkerig en zwart (dus niet donkerbruin).
  • Je geeft bloed over.
  • Je blijft overgeven. De pijn gaat niet meer weg.
  • De pijn is zo erg dat je het niet meer volhoudt.
  • Je voelt je suf en valt steeds bijna flauw.
  • Je hebt heftige buikpijn en koorts.
  • Je hebt heftige buikpijn die erger wordt als je beweegt.
  • De pijn wordt erger als je je buik aanraakt of loslaat.
  • De pijn wordt erger als je hoest of lacht.

Voedings- en Leefstijladviezen

Afhankelijk van de ernst van de maagzweer en de klachten die u daarbij ervaart, is het verstandig enkele voedings- en leefstijladviezen in acht te nemen:

  • Gebruik een gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding. Een gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die uw lichaam dagelijks nodig heeft. De Schijf van Vijf van het Voedingscentrum schetst kaders voor een goede, gezonde voeding.
  • Eet op regelmatige tijden, begin de dag met een ontbijt, neem drie hoofdmaaltijden en eventueel een tussendoortje. Gebruik niet te grote maaltijden, sla geen maaltijd over.
  • Gebruik zo min mogelijk alcohol.
  • Als u rookt, kunt u daarmee beter stoppen.
  • Zorg voor voldoende rust en ontspanning.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.

labels:

Zie ook: