Het uitbroeden van eendeneieren kan een fascinerende ervaring zijn. Over het algemeen duurt het broeden ongeveer 28 tot 30 dagen.

Natuurlijk Broeden

In de natuur kiest de eend een beschutte plek uit, zodat ze zo min mogelijk opvalt voor roofdieren. In de laatste fase communiceren de eendenkuikens vanuit het ei met elkaar, zodat ze gelijktijdig geboren worden. Hiermee vergroten ze hun overlevingskans en hoeft de moeder niet te letten op loslopend grut terwijl ze alsnog enkele eieren moet uitbroeden.

Communicatie tussen Kuikens

Eendeneieren uitbroeden is door de natuur zorgvuldig en bedachtzaam geregeld. De kuikens houden een meeting met elkaar om op hetzelfde moment uit het ei te komen! Dit verklaart ook waarom je de eieren ziet bewegen en hoort piepen in de laatste fase van het broeden.

Eieren Uitbroeden met een Broedmachine

Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kun je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden. Er zijn broedmachines die de eieren automatisch voor je keren en broedmachines waar dit handmatig dient te gebeuren.

Belangrijke Factoren voor een Succesvolle Uitkomst

Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen:

  1. Temperatuur: Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is daarom de basis.
  2. Luchtvochtigheid: Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. Keren van de Eieren: In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Temperatuur en Luchtvochtigheid

Voordat je gaat broeden met een broedmachine, wil je zeker weten dat de broedmachine goed werkt en stabiel is. Zet minimaal 48 uur voor het inleggen van de eieren de broedmachine aan. De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

Eieren Inleggen en Schouwen

Als de broedmachine goed is afgesteld en stabiel is, kun je de eieren inleggen. Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen.

Voorbereiding op de Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren.

Eendeneieren Schouwen

Wanneer Schouwen?

Eendeneieren schouwen doe je met een schouwlamp en laat je zien of er een kuiken in het ei groeit. Dit kan handig zijn tijdens het uitbroeden van eieren zodat je eieren waar niks in groeit kunt verwijderen. Ik schouw mijn eendeneieren rond dag 10. Rond deze dag kun je het beste zien of er een eendenkuiken in het ei groeit. Voor deze periode kan het minder duidelijk zijn. Ik schouw maar driemaal in de 28 dagen voor de eieren uitkomen. Dag 10, 15 en dag 20. Je kunt het ook elke dag doen als je voorzichtig bent. Dit is zéér interessant als het de eerste keer is dat je eieren uitbroed of je kinderen in je buurt hebt die dit nog nooit hebben gezien. Doe dit echter nóóit na dag 25.

Hoe Schouwen?

Eendeneieren hebben een dikkere schaal dan kippeneieren, niet elke schouwlamp kan dit aan. Hou de lamp altijd aan de bolle kant van het ei (“de onderkant” zoals ze in de doos uit de supermarkt komen). Daar zit een luchtzak. Hier kun je de tekenen van leven (aangelegde aders/bloednetwerk) het beste zien. Schouw de eieren kort.

Wat te Zoeken?

Zo zou het ei er bij het eendeneieren schouwen ongeveer uit moeten zien. Je ziet duidelijk de aderen en een “klontje” wat het ontwikkelende embryo is. Bij dit ei zie je duidelijk de gele dooier links en het kuiken als een donkere vlek rechts. Als je goed kijkt zie je ook een pootje dat naar jou zwaait!

Afgestorven Eieren

Een ei met een bloedring zijn eieren die wél bevrucht waren en wél begonnen zijn met groeien maar in de eerste dagen afgestorven zijn. Het aangelegde netwerk van aderen is losgelaten en vormt vaak een rode ring. Deze ring kan ook kleiner zijn. En het kan ook een halve of 1/4de ring zijn. Waarom deze eieren afgestorven zijn is niet duidelijk. En je kunt dit dus ook nooit voorkomen.

Scheurtjes en Poreusheid

Soms kan een scheurtje over het hoofd zijn gezien; of er per ongeluk later ingekomen zijn. Bacteriën en schimmels kunnen het ei in wat vaak de groei doet stoppen. Op de afbeelding zie je bij het linker ei dat er zoveel bacteriën in het ei gekomen zijn dat het eidooier een donkere klomp geworden is. Dit ei zal gigantisch stinken en kan ook ontploffen in je broedmachine of onder je eend; met de ongezonde gevolgen van dien.

Het ei aan de rechterkant heeft weinig last van bacteriën; maar van poreusheid waardoor het ontzettend snel vocht aan de binnenkant van het ei verloren is door de schaal/scheurtjes heen. De soort donkere vegen die je rechts in het eerste gele gedeelte na de witte luchtkamer ziet is opgedroogd ei aan de binnenkant van de schaal. Dit ei is zeker 50% lucht als je het openmaakt. Zoals je je kunt voorstellen kunnen mensen die voor het eerst eieren uitbroeden wel eens denken dat die donkere vlek het kuiken is en het dus goed gaat met het ei.

Niet-Bevruchte Eieren

De volgende afbeelding is van een eendenei wat helemaal niet bevrucht is. Je kan nog net geen krekels horen….er gebeurd hier helemaal niks!

Eenden Fokkerij

Wanneer Paren Eenden?

Wanneer een vrouwtjes eend eieren legt en er is een woerd aanwezig kunnen de eieren bevrucht zijn. De eend heeft een voorkeur om actief te paren zodra het weer “lenteachtig” wordt. Dit kan al beginnen in februari soms, Maart tot juni is het hoogseizoen, en augustus/september is erg zeldzaam. De eenden zullen zo twee tot drie keer per dag paren.

Ouderschap Bepalen

Wil je zéker weten wie de ouders zijn (Ik raad dit altijd aan vanwege genen in de gate houden), zet na de eerst geziene paring de gewenste vrouw voor 3 dagen alleen zodat je zeker weet dat de bevruchte eieren niet nog van een andere woerd zijn. Voeg de gewenste woerd toe. Een goede woerd paart max. 3 keer per dag en doet dit met “toestemming” van de vrouw. Merk je dat de woerd de vrouw geen ruimte geeft om in de paringspositie te gaan zitten, of weg te rennen of dat hij véél vaker paart: verwijder deze woerd en maak hier geen nakomelingen mee.

Bewaren van Bevruchte Eieren

Bevruchte eendeneieren kun je dagen bewaren. Maximaal 7 dagen is het beste. Bij 14 dagen is de vruchtbaarheid met 10% afgenomen. Dit eieren bewaren doet een moeder eend ook alvorens fulltime te gaan broeden; zodat de eendjes tegelijkertijd uitkomen. Raap enkel eieren met een “normale” vorm. Te rond of puntig kan een probleem vormen voor het embryo. Bewaar de eieren in een donkere, koele, vochtige ruimte (dit laatste is in Nederland niet zo moeilijk; zo lang je geen klimaatsysteem in je woning hebt is de vochtigheid van onze lucht al genoeg), zoals een kelder of een schuur. Bewaar ze tot 7 dagen tussen de 15 tot 18 graden, langer dan 7 dagen 10 tot 12 graden.

Markeren en Opslaan

Zet met een potlood een nummer of letter op één zijde, dus niet de punt of bodem, van het ei (pas op met 6 en 9 en M en W…zet daar een streepje onder). Op deze manier kun je de groei per ei bijhouden en andere informatie die handig kan zijn als je van plan bent om je eigen stambomen bij te houden. Leg ze met de punt naar beneden in een eierdoos. Keer ze élke dag. Dit doe je door de eierdoos schuin te plaatsen door bijvoorbeeld een houtje onder de lang kant te leggen. 45 graden schuin is ideaal.

Aantal Eieren

Denk er goed over na voor hoeveel baby eendjes je ruimte hebt. Broed nooit meer eieren dan je daadwerkelijk als volwassen eenden zou kunnen houden mocht je ze moeilijk kwijt kunnen. Ik raad aan als dat bijvoorbeeld 6 is; eerst 3 eieren in de broedmachine te doen. Je kunt dan nog een tweede ronde doen van 3 of meer mochten de eerste 3 niet het gewenste resultaat hebben opgeleverd. Ook kun je kleinere nestjes meer aandacht geven, en worden ze tammer en eenden die meer comfortabel zijn bij mensen en eventuele andere huisdieren.

Broedmachines

Betaalbare Opties

Tegenwoordig bestaan er betaalbare broedmachines voor iedereen. Bij deze broedmachines kun je kiezen dat de eieren automatisch gekeerd worden of dat je dat handmatig moet doen. Er bestaan héle dure broedmachines voor mensen die bedrijfsmatig kippen/eenden/e.d. fokken; de betaalbare voor de doorsnee mens zijn Chinese prullaria. Ze doen hun werk..

Extra Tips

  • Ga dus niet voor de ingebouwde schouwlampjes. Broed je ook ándere eieren uit (kippen/kwartels) dan is de versie met schouwlampjes wél een aanrader.
  • Ik ga altijd voor het automatisch keren omdat het niet zoveel extra kost; maar deze werken vaak belabberd of maar tijdelijk. En bij eendeneieren moet je sowieso minstens 2 keer per dag “luchten” a.k.a. het deksel even verwijderen dus ook handmatig keren is dan niet zo veel extra werk.
  • Ook raad ik aan om altijd een tweede reserve broedmachine te hebben!

Locatie van de Broedmachine

Zet de broedmachine niet in de schuur of oude kelder; maar een ruimte in je huis waar je zelf verblijft. Daar blijft de temperatuur meer gelijk. De broedmachine staat bij mij in de keuken, en de “uitkomkamer” (tweede broedmachine) en “kraamkamer” (hok met warmtelamp) staan op de huiskamertafel.

Broedduur en Omgevingsfactoren

Eendeneieren doen er 28 dagen over om uit te komen vanaf dat je ze in de broedmachine legt. De vochtigheid in de broedmachine moet tussen de 55% en 65% zijn. Bij de meeste broedmachines kun je een alarm instellen als het beneden de 55% komt. Doorgaans vraagt een machine éénmaal daags voor extra water. Geef je broedmachine voor het slapen gaan en voor je overdag uit huis gaat een beetje water zodat je zélf niet in de nacht wakker word van het alarm…of je buren gek worden als het alarm afgaat als jij op je werk bent. Heeft jouw broedmachine géén alarm bekijk dan op dezelfde momenten of de vochtigheid nog oké is. De warmte moet altijd 37.1 graden zijn.

Keren van de Eieren

3 tot 5 keer per dag de eieren keren is ideaal. Dit is zodat het embryo niet aan het ei vastkleeft. Een broedmachine die automatisch keert zou je bijvoorbeeld kunnen instellen dat het 2 keer per dag keert (wanneer je slaapt/op werk bent); terwijl je het 2 keer per dag zelf doet.

Schema voor het Broeden

Hieronder een schema om je te helpen bij het broedproces:

  • Dag 1: Eieren met punt naar beneden plaatsen (als je broedmachine een eierrek heeft). Niet keren. 55-65% luchtvochtigheid. 37.1 graden.
  • Dag 2: De eieren niet keren. 55-65% luchtvochtigheid. 37.1 graden.
  • Dag 3 tot 25: De eieren 3 tot 5 keer per dag keren. 55-65% luchtvochtigheid. 37.1 graden.
  • Dag 26 (tot 30): Niet meer keren ooit. Eierrek verwijderen. Nadat je een eerste scheurtje in een ei ziet waar een eendje zich naar buiten loopt te pikken kan het nog 48 uur duren voordat het het eendje gelukt is om uit het ei te komen.

Na de Uitkomst

Verzorging van de Kuikens

Eendenkuikens die net uit het ei zijn gekomen zien er vaak nattig en vermoeid uit. Als je merkt dat ze wat aan het bijgekomen zijn kun je ze direct naar de kooi met warmtelamp (kraamkamer) verplaatsen zodat ze de andere eendjes die nog aan het uitkomen zijn niet verstoren. De eendjes hebben de eerste 2 dagen geen voedsel nodig; hun buik is nog vol van eidooier.

Mogelijke Problemen

Soms kunnen jonge eendjes bij hun buik/achterkant een deel eigeel hebben zitten. Soms zit een stuk eigeel ook aan een stuk eischaal vast en zij met navelstreng nog aan dooier. Het eidooier is nog niet volledig verteerd en/of vastgekleefd aan de eischaal. Dit kan er eng uitzien. Ze dit eendje tóch in de kraamkamer met eventueel deel eierschaal als dat nog vast zit. Probeer ze met een barricade weg te houden van eerder geboren actievere eendjes wanneer mogelijk.

Eendjes kunnen met kromme pootjes en vleugeltjes en nekjes en snaveltjes geboren worden. Ze hebben dan zo in het ei gezeten de laatste dagen. Lekkere dwarsliggers. Krom vleugeltje.

Hulp Bieden bij het Uitkomen

Het kan gebeuren dat na 48 uur eerste scheurtje in de eischaal het kuiken er nog niet uit is. Het kan ook gebeuren dat er helemaal niet eens een scheurtje is. Soms kun je zelfs het kuiken alarmerend horen piepen. Ik vind van niet. Het hele broedmachine proces is niet natuurlijk.. En het is nogal een nare langzame verstikkingsdood.

Na 48 uur, en metéén bij alarmerend gepiep (je kunt een kuiken vaak nu en dan horen piepen; maar alarmerend in continu piep! piep! piep! luid is anders.. je herkent het meteen als je het hoort, het verschil) verwijder ik met een pincet kleine deeltjes van de eischaal waar het kuiken gepikt heeft. Ik maak het gat wat groter in dermate dat het kuiken zuurstof kan happen/punt snavel te zien is. Het kuiken kan hierna zelf verder gaan. Mocht het na 1 dag nóg niet verder gekomen zijn kun je met een pincet meer stukjes verwijderen.

Als een kuiken vastgekleefd aan de eischaal zit is dat doorgaans namelijk bij de buik/achtereinde. Mocht het kuiken erg vastgeplakt zitten maar het hoofd er wél uit, dan kun je het met eischaal en al in warm water (niet heet, test dit met je hand zoals je bij een babybadje zou doen) leggen zodat het kan los weken. Blijf er bij en zorg dat het hoofd niet ondergaat uiteraard. Eventueel water verversen als het te koud word.

Mocht je ver weg van de snavel zitten dan kun je dit helaas niet meer herhalen aan de andere kant van het ei. Probeer dan met het pincet kleine stukjes eischaal weg te halen de richting op dat je merkt dat het het makkelijkste gaat (eischaal niet aan kuiken vastkleeft).

Persoonlijk vind ik het onze verantwoordelijkheid om een eendje te helpen wanneer wij degene zijn die met het broedproces (en leven) klooien.

labels: #Ei

Zie ook: