Keurmerken zijn niet meer weg te denken uit het supermarktschap. Het zijn er inmiddels zóveel, misschien zie jij door de bomen het bos niet meer? Laat staan dat je de verschillende keurmerkclaims nog van elkaar weet te onderscheiden… Verwarring slaat toe, waardoor onwaarheden over de verschillende keurmerken de ronde doen.

Wat is een Keurmerk?

Een keurmerk is een hulpmiddel op de verpakking van voedingsmiddelen voor het maken van een bepaalde keuze. Bijvoorbeeld vanwege duurzaamheid, geloofs- of levensovertuiging of allergieën. Een keurmerk geeft bijvoorbeeld aan dat het product is gemaakt met extra aandacht voor het milieu of dierenwelzijn.

Een goed keurmerk stelt duidelijke eisen die strenger zijn dan het wettelijke minimum. Is iets een keurmerk of bedrijfslogo? Een keurmerk is van een partij die onafhankelijk is van de productleveranciers. Iedereen die aan de eisen voldoet, kan het keurmerk aanvragen. Een andere, onafhankelijke partij voert de controle uit. Een bedrijfslogo is van leverancier(s) zelf en daarom mag niet iedereen zich aansluiten.

Je helpt mens, milieu, dier of klimaat als je een product met een keurmerk koopt. Keurmerken hebben ook een voorbeeldfunctie: ze kunnen ons kritischer maken over producten zónder keurmerk. Als een product geen keurmerk draagt, is het niet per se minder duurzaam.

Niet elk plaatje of symbool op een verpakking is een keurmerk. De Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal geeft informatie over zo'n 300 keurmerken voor milieu, dierenwelzijn en/of mensenrechten en arbeidsomstandigheden (mens). Dat is geen overbodige luxe, want maar weinig mensen weten waar een keurmerk precies voor staat, en nog minder mensen weten hoe de controle geregeld is.

Topkeurmerken in Nederland

Volgens Milieu Centraal zijn er 12 topkeurmerken op voeding: de koplopers onder de voedingskeurmerken. Zij stellen de hoogste eisen op het gebied van milieu, dier en mens. Dit betekent niet dat alle producten met één of meer topkeurmerken 100 procent duurzaam zijn. Het is betrouwbaar: er is onafhankelijke controle, liefst door een geaccrediteerde organisatie.

Hieronder een overzicht van enkele belangrijke keurmerken:

  • Fairtrade: Dit keurmerk garandeert dat producten voldoen aan de normen voor eerlijke handel. De boeren en telers hebben een eerlijk loon gekregen. Met hun rechten en gezondheid is goed omgegaan. Het keurmerk houdt ook rekening met milieuaspecten. Deze zijn gericht op het behoud van natuurlijke ecosystemen, bodemkwaliteit en beperking van de impact op de omgeving. Fairtrade bevordert eerlijke handel omdat een groter deel van de opbrengst van producten naar de boeren in ontwikkelingslanden gaat. De telers krijgen gegarandeerd een vaste minimumprijs, om zeker te stellen dat de kosten van een sociaal- en milieuverantwoorde productie worden gedekt. Boven het minimum wordt de marktprijs gevolgd, maar altijd komt daar een kleine premie bovenop die wordt besteed aan de verbetering van de sociale situatie van de arbeiders.
  • Biologisch: Voor eten en drinken dat beter is voor het milieu, voor dieren, én voor onszelf. Met biologisch kies je onder andere voor: Een landbouwsysteem dat werkt aan een beter klimaat, een veel beter leven voor dieren, landbouw zonder kunstmest, geen chemische bestrijdingsmiddelen, alleen gebruik van natuurlijke middelen en voedsel zonder chemische toevoegingen, dus geen synthetische geur- kleur of smaakstoffen. Kiezen voor biologisch is een lekkere en makkelijke manier om een positief verschil te maken - elke dag weer. Spot je het Europees biologisch keurmerk (het ‘groene blaadje’) op de verpakking van je product? Dan zit je goed!
  • EKO-NL: Het EKO-NL keurmerk staat voor biologisch geteelde producten uit Nederland met extra normen en ambities. EKO keurmerkhouders gaan daarmee verder dan de strenge normen van de biologische landbouw, herkenbaar aan het Europees biologisch keurmerk. Met EKO-NL ben je dus niet alleen verzekerd van biologische voeding met extra duurzaamheidsnormen en ontwikkelambities, maar ook van herkomst uit eigen land. En dat is belangrijk, want uit onderzoek van Blauw Research blijkt dat circa 50% van de consumenten waarde hecht aan herkomst van biologisch uit eigen land.
  • Beter Leven Keurmerk: Het Beter Leven keurmerk zegt iets over de leefomstandigheden en het welzijn van de dieren in de veehouderij. Voor mensen die geen vlees eten of al lang uitsluitend biologisch vlees consumeren is het Beter Leven keurmerk niet bedoeld. Het Beter Leven keurmerk richt zich op de mensen die nu nog (soms onbewust) kiezen voor sterloos vlees, zonder Beter Leven keurmerk. Door hen te helpen met het maken van een bewustere keuze, krijgen veel dieren een beter leven. De dieren die gehouden worden onder het Beter leven keurmerk hebben een beter leven gehad dan dieren die uit de gangbare industrie komen, waar de minimale wetgeving van kracht is. Het slachthuis is onderdeel van de Beter Leven keten en dat betekent dat het slachthuis ook is gecertificeerd en aan voorschriften van het Beter leven keurmerk moet voldoen.

De Keurmerkenwijzer

Milieu Centraal heeft alle keurmerken voor duurzaamheid op een rij gezet in de Keurmerkenwijzer. De Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal geeft informatie over zo'n 300 keurmerken voor milieu, dierenwelzijn en/of mensenrechten en arbeidsomstandigheden (mens).

Met hulp van de Keurmerkwijzer van Milieu Centraal kun je checken hoe een keurmerk scoort op het gebied van ambitie, betrouwbaarheid en transparantie. Zo zie je of het product dus echt een duurzamere keuze is en of dit onafhankelijk wordt gecontroleerd.

In 2022 zette Milieu Centraal opnieuw alle voedselkeurmerken en -logo's met een duurzaamheidsclaim op een rij. Het resultaat: 12 voedselkeurmerken steken boven de rest uit door strenge eisen, betrouwbare controle en duidelijke informatie. Je vindt alle keurmerken en hun beoordeling in de Keurmerkenwijzer.

Waarom Kiezen voor Producten met een Keurmerk?

Je helpt mee aan een duurzame samenleving als je kiest voor producten met een ambitieus duurzaamheidskeurmerk. Hoe meer mensen zo’n product kopen, hoe meer invloed het heeft en des te groter de kans dat de situatie voor milieu, dier en mens verbetert.

Voor duurzame producten betaal je soms een hogere prijs. Doordat er meer rekening wordt gehouden met milieu, mens en dier, zijn de kosten van productie soms hoger. Zou je bij elk product de verborgen kosten - die de maatschappij maakt voor de geleden milieuschade of de te lage lonen voor arbeid - meerekenen, dan spreek je van true price.

Als in de schappen ook producten met een keurmerk liggen, kunnen consumenten naar alle producten kritischer gaan kijken.

Zijn alle keurmerken door de wet goedgekeurd?

Veel keurmerken op voedsel, zoals Beter Leven of Fairtrade, zijn bedacht door bedrijven of organisaties. Ze zijn niet vastgelegd in de wet.

Ook keurmerken die niet wettelijk zijn geregeld, kunnen betrouwbaar zijn. Belangrijk is dat de regels duidelijk zijn, onafhankelijk zijn opgesteld en goed gecontroleerd worden.

Meestal zijn producten met keurmerken zoals Fairtrade en Demeter wel wat duurder. Dit komt doordat de controle, de andere productiemethode of de apart opgezette keten extra kosten met zich meebrengen. Ook biologische producten zijngemiddeld duurder dan gangbare producten, maar niet altijd, De prijsverschillen verschillen tussen supermarkten, tussen producten en per seizoen.

labels:

Zie ook: