Het bedrijf Neuralink van Elon Musk heeft recentelijk bekendgemaakt dat het erin geslaagd is om een hersenimplantaat bij een mens in te brengen. Dit werd groots gevierd als een baanbrekende stap in de vooruitgang van de mens. Het is echter niet voor het eerst dat een bedrijf hierin slaagt, maar voor Neuralink is het een primeur.

Wat is Neuralink en wat willen ze bereiken?

Neuralink, een bedrijf van Elon Musk, heeft een chip geplaatst in het hoofd van een mens. Het bedrijf ontwikkelt technologie waarmee onder meer verlamde mensen kunnen communiceren met computers. Zo kan iemand berichten typen door aan de woorden te denken en is het mogelijk om zonder muis programma's te openen.

Het doel van Neuralink is om brein-computerinterfaces te maken: apparaten die in verbinding staan met de hersenen. Hiermee kunnen mensen door middel van hun gedachten met computers communiceren. Met zulke apparaten zou je eenvoudige taken, zoals het zoeken naar informatie of het uitvoeren van berekeningen, met computers kunnen uitvoeren. In theorie zouden ze ook technologische telepathie kunnen creëren, blinden hun gezichtsvermogen teruggeven en verlamde mensen in staat stellen om prothesen te bedienen.

De Technologie Achter de Chip

Het apparaatje van Neuralink is ongeveer zo groot als een muntstuk. Het wordt geïmplanteerd onder de schedel, waar piepkleine draadjes tot diep in de hersenen reiken om de activiteit van hersencellen te meten.

Neuralink heeft al experimenten uitgevoerd waarbij een aap met behulp van de chip het computerspel Pong kon spelen. In mei 2023 meldde Neuralink toestemming te hebben om het apparaat ook op mensen te testen. Volgens een tweet van Musk vindt deze proef nu plaats. Een anonieme proefpersoon ontving het implantaat op 28 januari van 2024 en ‘herstelt goed’, zegt Musk. Neuralink heeft nog geen andere details over de proef vrijgegeven.

De Eerste Ervaringen met de Neuralink Chip

De 30-jarige Arbaugh kreeg eerder dit jaar als eerste mens ooit een hersenimplantaat van Neuralink, een bedrijf van Elon Musk. Meteen na het inbrengen liet Musk weten dat het goed ging met de proefpersoon: hij kon met zijn brein een computer besturen. In de afgelopen maanden is Arbaugh uitgegroeid tot een soort ambassadeur van Neuralink. Hij raakte verlamd door een ongeluk en hoopte met Neuralink meer vrijheid terug te krijgen. Met het hersenimplantaat slaagde hij erin een cursor op en neer te bewegen. "Dit is heel cool", zei hij meteen na de eerste keer oefenen. De computermuis bewoog simpelweg door eraan te denken.

Arbaugh kreeg er zoveel handigheid in dat hij zijn stiefvader kon verslaan met Mario Kart. Urenlang speelde hij games dankzij de chip, vertelt de Amerikaan aan The New York Times.

De Uitdagingen en Problemen

Inmiddels werkt de chip minder goed. Zo'n 85 procent van de chip is niet meer met het brein verbonden. Neuralink heeft geprobeerd de software van het implantaat opnieuw te programmeren, zodat Arbaugh toch nog enige controle over de muiscursor uit kan oefenen. "De chip bestaat uit dunne en zachte draden", legde hoogleraar neurologie Pieter Roelfsema eerder aan RTL Nieuws uit. "Deze zwemmen als het ware tussen de hersencellen."

Arbaugh zou een operatie hebben overwogen om de chip opnieuw te laten plaatsen, maar Neuralink adviseerde hem om dat niet te doen. De situatie zou inmiddels 'stabiel' zijn.

Ondanks de Problemen Toch Enthousiast

Ondanks de problemen is Arbaugh nog altijd tevreden met het implantaat van Neuralink. "Ik wil dat iedereen kan zien hoe het mij vergaat", vertelt hij aan The New York Times. "Ik wil iedereen laten zien hoe geweldig dit is. Het is absoluut de moeite waard geweest en ik ben enthousiast over de toekomst." Neuralink heeft deze week laten weten toestemming te hebben gekregen van de Amerikaanse gezondheidswaakhond FDA om het hersenimplantaat bij meer mensen in te brengen.

Ethische en Maatschappelijke Vraagstukken

Chips plaatsen in mensenhoofden is niet nieuw. Het gebeurt al om medische redenen: zo slaagden wetenschappers erin verlamde mensen via implantaten te laten communiceren. Nieuw is dat nu ook commerciële partijen de techniek toepassen. Zo ook Musks bedrijf Neuralink. Daarom pleit neurowetenschapper Pim Haselager van de Radboud Universiteit voor regulering. Volgens hem is er een kans dat "cowboys zoals Elon Musk" er foute dingen mee doen. "Het gaat wel over het brein", waarschuwt hij.

Deskundigen zeggen dat het meest waarschijnlijke scenario is dat de ondernemer uit is op het ontwikkelen van een techniek die mogelijk maakt dat we onze smartphone of computer aansturen met ons brein. Een mogelijke vervolgstap met die technologie is brain reading. Oftewel: gedachten lezen met als doel ons gedrag te voorspellen.

"Gedachten raden kan heel nuttig zijn", zegt Haselager. "Bijvoorbeeld als je wil communiceren met iemand die verlamd is." Maar als 'gezonde' mensen chips in hun hoofd krijgen, komt de mentale privacy in het geding, vreest hij. De Britse schrijver George Orwell schreef ooit dat het enige dat je nog echt geheim kan houden zich bevindt aan de binnenkant van je schedel. Maar ook daar zijn we volgens Haselager dan niet meer zeker van: "We kunnen steeds beter duiden wat je wil, denkt, hoopt en verlangt."

Wat Pim Haselager betreft moet de overheid ondernemers zoals Musk niet volledig verbieden hersenimplantaten te maken. "Bedrijven moeten kunnen ontwikkelen en onderzoek doen. Maar aan de andere kant moeten we mensen wel beschermen. We lopen achter in het maatschappelijke debat daarover."

De Alternatieven voor een Chipimplantaat

In het Data-Driven Neurotechnology Lab aan de Radboud Universiteit werkt onderzoeker Jordy Thielen ook aan Brain-Computer Interfacing, een manier waarop we, zonder onze spieren te gebruiken, toch op de wereld om ons heen kunnen reageren. En daar hebben ze tot nu toe geen chip voor nodig die in het brein wordt geïmplanteerd! Het is niet hetzelfde als gedachtelezen 'Ten eerste is hersenactiviteit laten zien niet hetzelfde als gedachtelezen', zegt Thielen. 'In ons lab brengen we de seintjes van het brein in beeld, zodra een mens actief communiceert. Dit kan een boodschap aan iemand anders zijn, maar ook een impuls om je benen te bewegen.‘

Thielen vervolgt: ‘de vraag is dan: kan je ook met die seintjes een computer, auto of rolstoel besturen? Kun je een gesprek voeren zonder te hoeven praten of typen?’. Dit zou geweldig nieuws zijn voor mensen die verlamd zijn, of die na een beroerte niet meer zo goed kunnen praten. Als dit ook zonder chip kan, waarom kiezen andere partijen, zoals Neuralink, dan wel voor deze methode?

Thielen legt uit dat het vooral gaat om wat voor soort informatie je wilt vinden en hoe praktisch en toegankelijk de technologie is. Een chip of een badmuts? 'De informatie die Neuralink met hun chip uitleest, is een meer precieze vorm van de informatie die wij ook uitlezen', zegt Thielen. ‘De manier waarop wij aan die informatie komen, is een stuk anders'.

Hij legt uit: ‘het bedrijf van Musk stopt een vreemd voorwerp in het brein door middel van een operatie met een high-tech robot. Met die chip kunnen ze de hersenactiviteit op een specifieke plek in het brein dicht bij de hersencellen in beeld brengen. Daarmee doet Musk een belangrijke bijdrage aan de wetenschap. Er kleven ook veel nadelen aan, want zo'n operatie kan heel heftig zijn voor een patiënt. Het brein kan de chip ook afstoten en littekenweefsel creëren, waardoor de chip na een tijdje minder goed kan gaan werken.’ Hij vervolgt: ‘de aanpak van ons lab is veel toegankelijker, veiliger en goedkoper: we meten door middel van een badmuts met een paar elektroden de hersenactiviteit van buitenaf. We doen daarmee minder specifieke metingen dan Musk omdat we verder weg zitten van de hersencellen, maar dat is geen probleem. We maken namelijk gebruik van een slim trucje, waarmee we grote groepen neuronen in beeld brengen.’

Potentiële Gevolgen en Risico's

Elk nieuw apparaat, ook dat van Neuralink, moet een aantal wettelijke hindernissen nemen voordat het in mensen geplaatst mag worden. Deze regels zorgen ervoor dat het apparaat zelf, het installatieproces en het verdere gebruik relatief veilig zijn, en dat mogelijke risico’s goed worden begrepen.

Of de technologie helemaal veilig is, moet de proef uitwijzen. Eerdere dierproeven van Neuralink waren niet allemaal succesvol, zo blijkt uit rapporten. In 2022 stuurde het Physicians Committee for Responsible Medicine, een belangenorganisatie, een brief naar het Amerikaanse ministerie van Landbouw. De organisatie vroeg om een onderzoek naar ‘flagrante schendingen van regels omtrent dierenwelzijn met betrekking tot de behandeling van apen die worden gebruikt in invasieve hersenproeven’ van Neuralink. Een artikel van nieuwsdienst Reuters uit datzelfde jaar haalde documenten en bronnen aan die aangeven dat 1500 dieren stierven tijdens de tests van Neuralink, in sommige gevallen met ‘onnodig lijden’.

Ronald Siecker, arts en (neuro)bioloog, stelt dat hoe meer we onze vaardigheden aan apparatuur uitbesteden, hoe meer we deze sluipenderwijs kwijtraken. We lopen bij het massaal afhankelijk worden van implantaten een serieus risico om te de-evolueren in plaats van ons verder te ontwikkelen.

Toekomstperspectief

Het is nog te vroeg om te zeggen wanneer Neuralink beschikbaar is en hoeveel het gaat kosten. Er liggen nog veel tests en evaluaties in het verschiet, dus het zal nog lang duren voordat het Neuralink-apparaat te koop is. Musk maakt in ieder geval duidelijk dat hij wel van plan is de technologie te vercommercialiseren. Het eerste geplande product heeft de naam ‘Telepathy’. Het moet gebruikers in staat stellen om telefoons en computers met een breinimplantaat te bedienen.

Neuralink heeft groot potentieel, vertelde hersenwetenschapper Tara Spires-Jones van de Universiteit van Edinburgh aan het Science Media Centre, een non-profitorganisatie in het VK. Ze voegde eraan toe dat veel onderzoeksgroepen aan soortgelijke ideeën werken.

‘In recente proeven, niet gerelateerd aan Neuralink, hebben wetenschappers brein-wervelkolom-interfaces kunnen implanteren die mensen met verlamming helpen lopen. Ander werk toont veelbelovende resultaten met computers die hersengolven en hersenscans interpreteren, om mensen die niet kunnen spreken te laten communiceren’, zegt Spires-Jones. ‘De meeste van deze interfaces vereisen echter invasieve neurochirurgie, en bevinden zich nog in een experimenteel stadium’, zegt ze.

labels:

Zie ook: