Een oude volkswijsheid beweert dat bepaalde voedingsmiddelen bederven wanneer het onweert. Het zou gaan om zuivel en andere dierlijke producten. Maar klopt deze wijsheid wel? En om welke voedingsmiddelen zou dit dan gaan?

De Hondsdagen en het Weer

Tijdens de hondsdagen hebben we vaak te maken met warm en vochtig weer. De periode tussen 20 juli en 20 augustus worden de hondsdagen genoemd. Tijdens deze 4 weken is het over het algemeen warm, met grote kans op buien en onweer. Het zeewater is dan inmiddels flink opgewarmd en de atmosfeer zit vol vocht, wat vaak tot onweer leidt.

Rond 20 juli is de ster Sirius van het sterrenbeeld de Grote Hond tijdelijk niet te zien, omdat die dan tegelijk met de zon opkomt. Na de zon is Sirus de ster die wij gewoonlijk het helderste waarnemen. De verdwijning van Sirius is het startsein voor de hondsdagen.

Inmiddels weten we beter, meestal hebben we in deze periode juist te maken met zeer wisselvallig weer. Dat we dan weer zouden kunnen beschrijven als hondenweer! Wat ook vaak gezegd wordt, is dat voedsel tijdens de hondsdagen veel sneller bederft. Dat is ook inderdaad zo.

De Rol van Temperatuur en Luchtvochtigheid

Het heeft alles te maken met de temperatuur en de hoge luchtvochtigheid. Bij warme en vochtige omstandigheden nemen micro-organismen nou eenmaal veel sneller in aantal toe. Oftewel, het is bederfelijk weer. Een maaltijd geruime tijd onafgedekt op het aanrecht laten staan voordat u het in de koelkast zet is dus geen goed idee. Een voedselvergiftiging ligt tijdens de hondsdagen op de loer.

Volgens Harry Geurts van het KNMI is de volkswijsheid vroeger ontstaan tijdens de zogenaamde ‘hondsdagen’. In deze weken is het in Nederland over het algemeen het warmst en is de luchtvochtigheid hoger. En laten dat nou ideale omstandigheden voor bacteriën zijn om snel te groeien.

De mythe is ontstaan in de tijd dat we nog geen koelkasten hadden. Tijdens de hondsperiode was de kans op onweer groter en door de hoge temperatuur en de luchtvochtigheid bedierf het eten ook sneller. Zo is de vermeende link tussen onweer en bijvoorbeeld zure melk ontstaan.

De Wetenschap Achter Onweer en Bederf

Onweer ontstaat door wrijving tussen sterk stijgende warme lucht en sterk dalende koude lucht. In onweerswolken stromen sterk stijgende warme lucht en sterk dalende koude lucht vlak langs elkaar met snelheden van maximaal honderd kilometer per uur. Met die stromingen worden ook elektrisch geladen deeltjes meegevoerd, waardoor de wolk wordt opgeladen. Daardoor worden ontladingen mogelijk tussen de wolk en andere wolken of tussen de wolk en de aarde. Dit leidt tot bliksem en donder.

Een verklaring hiervoor zou zijn dat wanneer er onweer op komst is, de luchtdruk verandert en er veel elektroden in de lucht zijn. Deze combinatie zou de oorzaak zijn van het bederven van bepaalde voedingsmiddelen. Je zou daarom zuivel en andere dierlijke producten beter in je koelkast kunnen leggen wanneer het onweert.

Volgens voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer is die zure en schuimende soep te verklaren doordat soep, dat een paar dagen oud is, een beetje kan gaan gisten. Door de luchtdrukverlaging tijdens een onweersbui kunnen er koolzuurbelletjes ontstaan.

Maar dan gebeurt er nog niks. Het afkoelen van soep of welk ander gerecht ook is dus belangrijk, en onweer kan er wel voor zorgen dat dat een stuk lastiger gaat. Soep kan dus niet zuur worden door onweer zelf, dat is een fabeltje van vroeger. Maar aan onweer gaat warm weer vooraf.

Hoewel het vaak is waargenomen is het de vraag of er een directe samenhang is tussen onweer en het bederven van soep. Wat eerder aan de hand lijkt is een indirect verband. Onweer gaat vaak samen of vooraf aan warm weer en/of een hoge vochtigheidsgraad. En dit kan bederf van soep tot gevolg hebben; maar dit kan dus ook gebeuren als het warm en vochtig is zonder dat het onweert.

Tips om Eten Goed te Houden

Het is heel belangrijk om dingen snel af te koelen als je kookt en niet te lang bij warm weer te laten staan. Dan gebeurt er niets, ook niet met onweer. Als u er voor zorgt dat soep of andere voeding zonder deksel snel afkoelt nadat hij van het vuur komt (in een bak met ijskoud water bijvoorbeeld), en als je het in de ijskast bewaart, kunt je ook tijdens warm en vochtig weer gerust een pan soep of macaronie koken. In de koelkast zal onweer of andere weersomstandigheden geen invloed hebben op de kwaliteit van het voedsel als aan bovenstaande voorwaarden is voldaan.

Eten bewaren tijdens de Hondsdagen kan prima. Ook die pan met soep. Maar zet hem gewoon veilig in de koelkast, dan heb je geen last van de warmte en broeierigheid. Gooi het desnoods over in handige bewaarbakjes als de pan niet in de koelkast past. Vergeet deze niet af te dekken - en klaar ben je.

Factor Invloed op Bederf
Hoge Temperatuur Versnelt de groei van micro-organismen
Hoge Luchtvochtigheid Stimuleert de groei van schimmels en bacteriën
Onweer Indirecte invloed door warmte en vochtigheid

labels:

Zie ook: