De kauw (Corvus monedula) is een luidruchtige, gedrongen vogel, zwart met een grijs achterhoofd.

Vroeger was de kauw een schuwe vogel, maar tegenwoordig heeft de kauw zich goed aangepast aan de mens en komt net zo gemakkelijk voor in een stedelijke omgeving als in de natuur. Zo zie je hem tegenwoordig bijna net zo vaak op een fietsstuur zitten als op een boomtak.

Uiterlijk en Geluid

Kleine kraaiachtige vogel met een zwartgrijs verenkleed, een lichtgrijze nek en achterhoofd. Kauwen hebben een opvallende lichte iris. Heeft verder een stevige, relatief korte donkere snavel en een vrij lange staart.

De naam kauw heeft te maken met het geluid dat ze maken: “kiauw-kiauw”. Een wat schrille knauwende toon. Een enkele kauw maakt met dat geluid niet heel veel indruk, maar met name in het najaar komen grote groepen kauwtjes dagelijks samen op gezamenlijke slaapplaatsen. En dan wordt er luidruchtig met elkaar gecommuniceerd!

Vergelijking met de Kraai

Sommige mensen hebben nog wel eens moeite om de kauw (Corvus monedula) en de kraai (Corvus corone) uit elkaar te houden. Deze twee soorten vogels lijken dan ook op het eerste gezicht behoorlijk op elkaar met hun donkere kleur. Toch zijn er een aantal duidelijke verschillen.

Kraaien hebben een lengte van 44-51 cm en een spanwijdte van 88-100 cm. Kraaien wegen ongeveer 550 gram en kauwen slechts de helft; ongeveer 250 gram. Dit verschil is vooral goed te zien wanneer je de twee vogels dicht bij elkaar ziet.

Kenmerk Kraai (Corvus corone) Kauw (Corvus monedula)
Lengte 44-51 cm Kleiner
Spanwijdte 88-100 cm -
Gewicht 550 gram 250 gram
Geluid Scherp, doordringend "kraa!" Subtieler, gekras of gekwetter
Kleur Jonge Vogel Gelijkmatige, zwarte kleur Grijzere tint, vooral rond snavel en hals

Gedrag en Sociale Structuur

Deze intelligente vogels leven in groepen. Binnen groepen kauwen bestaat een uitgebreide sociale structuur met een pikorde, met intriges en altijd zijn er aan elkaar verbonden stelletjes te onderscheiden als ze aan het foerageren zijn.

De paarband bij kauwtjes is sterk en zodra een kauwtje alleen komt te staan daalt hij of zij in de pikorde. Kauwtjes vormen paartjes voor het leven en ze trekken dan ook vaak samen op.

In het najaar vormen kauwtjes grote groepen die gezamenlijk een slaapplaats opzoeken. Sommige slaapplaatsen worden bezocht door meer dan 4000 kauwtjes!

In de aanloop naar de avond verzamelen groepen kauwen zich eerst op verschillende voorverzamelplaatsen en daarna gaat het verder naar de echte slaapplaats.

Voeding

Kauwtjes zijn alleseters; ook een dode muis past op het menu. Het zijn alleseters die eten wat beschikbaar is, van insecten, knoppen en zaden tot patat of andere voedselresten. Ook restanten van dode dieren worden soms toegevoegd aan het menu.

Kauwen passen zich makkelijk aan en doen zich tegoed aan allerlei soorten voedsel. De soort is zeer vindingrijk.

Nestelen en Broeden

Als holenbroeders zoeken kauwtjes zowel holle bomen op als schoorstenen.

In het voorjaar gaan Kauwtjes op zoek naar haar en wol als bekleding voor hun nest. Het is een algemene broedvogel en holenbroeder. Vroeger zat het nest vooral in boomholtes zoals in het oude nest van een Zwarte Specht, maar tegenwoordig zul je het nest vaker aantreffen in schoorstenen en nestkasten of onder dakpannen.

Het is een constructie van takken bekleed met wol en (paarden)haar, vaak rechtsreeks van de rug van het dier geplukt. Er worden 4 à 6 lichtblauwe of blauwgroene eieren gelegd en door het vrouwtje uitgebroed.

Broedt van april tot in juni. Heeft meestal één nest van 3-8 eieren (meestal 4). Broedduur 17-19 dagen.

Kauwen broeden graag in elkaars nabijheid in losse kolonies. Het nest wordt gemaakt in holten van bomen, oude nesten van zwarte spechten, bosuilennestkasten maar ook gaten in muren, onder dakpannen en in schoorstenen. Ze broeden zelfs ook in konijnenholen.

Leefomgeving en Verspreiding

Kauwen komen in heel Europa voor tot in het Subarctisch gebied (tot ‘halverwege’ Scandinavië).

Nederlandse broedvogels zijn het gehele jaar hier ter plaatse.

Groepen Scandinavische en Oost-Europese kauwen overwinteren onder andere in Nederland en komen vanaf de tweede helft van oktober naar Nederland; als trekvogel overigens sterk afgenomen. Daartussen bevinden zich soms ook de ondersoorten Noordse en Russische kauwen. In maart/april vertrekken ze weer.

Broedt (schaars) in bossen met grote holen, in open duinen op de Waddeneilanden, maar vooral in bebouwde omgeving. In het voetspoor van mensen weet de kauw zich goed te redden. Verder zijn ze te vinden in het kleinschalig cultuurlandschap, op akkers en kleinschalige weiden en in kleinere bossen.

Kauwen in de Tuin

Tegenwoordig tref je de Kauwtjes vaak aan in de stad. Gezien hun voorkomen in parken en stedelijke omgeving zijn dit een prima plekken om kauwtjes te fotograferen. Daarbij kun je op meer aandacht van omstanders rekenen dan van de kauwtjes zelf. Een andere mogelijkheid is om in het voorjaar een kinderboerderij op te zoeken waar herten of geiten rondlopen. Begin juli als de jongen het nest hebben verlaten zoeken de kauwtjes met hun jongen ook de stad op op zoek naar makkelijk voedsel.

Kraaien en kauwen zijn vrij dominante vogels en kunnen ervoor zorgen dat kleinere vogels niet makkelijk bij het voer kunnen komen. Mocht je nu liever kleine vogels in je tuin willen in plaats van kraaien en kauwen?

Om te voorkomen dat kraaien en kauwen het vogelvoer opeten, kun je het voer tactisch plaatsen. Hang het bijvoorbeeld wat lager aan een schutting of boom, waar deze grotere vogels vaak geen plek hebben om te landen. Een andere effectieve methode is het gebruik van speciale voedersystemen, zoals pindasilo’s en zadensilo’s met een beschermkap. Deze zijn ontworpen zodat alleen kleinere vogels toegang hebben tot het voer. Bovendien kun je het voer bengelend aanbieden, wat kraaien en kauwen meestal niet prettig vinden.

Vetbollen die los in een boom hangen of voederringen voor vogelmousses zijn ideaal in deze situatie. Door het voer op deze manieren aan te bieden, kunnen de kleinere vogels, zoals mezen en mussen, rustig van het voer genieten, terwijl kraaien, kauwen en andere grotere vogels worden geweerd.

Bescherming

De kauw is een beschermde inheemse vogelsoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn kauwen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn.

Uitzonderingen op de vergunningplicht zijn opgenomen in de wet en bijbehorende uitvoeringsregelgeving. De provincie (en in sommige gevallen het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) kan een omgevingsvergunning verlenen die toestaat in strijd met de verboden te handelen. Daarnaast kan de provincie (en in sommige gevallen het Rijk) vergunningvrije gevallen aanwijzen.

labels:

Zie ook: