Sinds een tijdje zit het al in ons hoofd, zelf kippen houden. Maar daar komt natuurlijk best wat bij kijken. Het gaat om levende dieren en daar wil je goed voor zorgen. Om te beginnen met het zelf houden van kippen is voldoende kennis nodig van huisvestiging (kippenhok), de inrichting ervan en de voeding van kippen.

Kippen zijn populaire huisdieren in Nederland. En dat is niet zomaar, de diertjes zijn hartstikke gezellig als ze rondom het huis scharrelen. Met de juiste verzorging kunnen ze uitgroeien tot aanhankelijke huisdieren. En daarnaast is het heerlijk om elke ochtend eitjes te rapen uit je eigen kippenhok. We nemen jullie graag mee met ons avontuur van het houden van je eigen kippen.

Huisvesting van Kippen

Het Kippenhok

Een goed kippenhok is erg belangrijk. Kippen stellen niet veel eisen aan hun huisvestiging, zolang ze maar uit de tocht zijn en droog kunnen zitten. Verder vinden ze ventilatie in het hok ook fijn. Het hok hoeft dus niet verwarmd te worden. Zorg dat je een zitstok in het kippenhok hebt en legnesten. Samen is dit het nachthok met legnest.

Een goed kippenhok heeft een ruime ren waar de kippen overdag rond kunnen scharrelen (kippenren). Kleine en grote kippen hebben beide andere afmetingen die zij minimaal nodig hebben. Krielkippen (kleinere kippen) reken je met 0,25 m² nachthok per kip en 0,5 m² ruimte in de ren. Voor de grotere kippen moet dit minstens het dubbele zijn.

Daarnaast is het gemakkelijk dat het kippenhok ook toegankelijk is voor jou. Zo kun je het goed onderhouden en de eitjes verzamelen.

Zelf Maken of Aanschaffen?

Beide hebben zo de voor- en nadelen. Zelf hebben wij het kippenhok zelf gemaakt. We hebben genoeg ruimte en genoeg materialen rondom het huis verzameld om ons kippenhok zelf te maken. Het zelf maken van een kippenhok geeft je de mogelijkheid om het zelf in te richten en passend te maken aan jou huis en aantal kippen dat je wilt houden. Het kopen van een kippenhok is gemakkelijk en deze zijn vaak snel opgebouwd.

Zowel bij het zelf bouwen als het kopen van een kippenhok is het goed om op de kieren tussen de planken te letten. Hier kan bloedluis tussen gaan zitten. Zorg dus voor gladde wanden met zo min mogelijk kieren.

Nachthok

Het nachthok is het deel van het kippenhok waar zij 's nachts overnachten. Hier is een zitstok aanwezig. De zitstok is ongeveer 4 cm breed met afgeronde hoeken en per kip moet je rekenen op ongeveer 25-30 cm zitstok.

Het kippennachthok is gemaakt met gladde wanden en heeft geen kieren om de kans op bloedluis te verkleinen. Zitten er toch kieren in? Maak deze dan dicht. Zorg verder voor ventilatie en voorkom tocht.

Legnest

Het legnest is het deel van het kippenhok waar de kippetjes hun eitjes kunnen leggen. Kippen vinden het fijn om dit op een rustige plek te kunnen doen. Het legnest is een beschutte ruimte waar de kippen in rust hun eitjes kunnen leggen. Houd rekening met een legnest per 3 kippen.

Kippenren

De kippen houden van een fijn stuk om buiten bezig te zijn. Zorg dat de kippenren met fijn gaas (kippengaas) dicht gemaakt is. Zo komt ongedierte zoals muizen en mussen er niet doorheen. Zij komen vaak op het voedsel van de kippen af, eten dit op en kunnen ziektes overbrengen.

Zorg voor een deel overdekte ren om modder te voorkomen, maar ze vinden een zandbad fijn en scharrelen ook graag rond. Houd rekening met een grotere ren, zo blijft het geheel er beter uit zien. Wanneer het te klein is, zal het binnen korte tijd vaak niet meer uitzien. Dat komt doordat kippen zure ontlasting hebben.

Het Kippenhok Schoonmaken

Net als veel dieren is het verzorgen van hun plekje belangrijk. Zeker als ze hier altijd rondlopen. Het schoonmaken van het kippenhok doe je het beste wekelijks. Vervang dan de bodembedekking in het nachthok en de legnesten. Dit kan zaagsel zijn, maar ook beukensnippers of hennepvezel.

Haal de mest van de zitstokken en ontsmet eens in de zoveel tijd. De kippenren kun je het beste even omspitten om te voorkomen dat het een laag ontlasting gaat vormen. Veder is het schoonmaak moment ook altijd goed om even te controleren of er bloedluis of ander ongedierte aanwezig is.

Voeding van Kippen

Eten en Drinken van Kippen

Kippen hebben net als hun huisvestiging simpele behoefte wat betreft voeding. Elke dag voer en vers water. Een legkip eet ongeveer 100gram kippenvoer en drinkt ongeveer 40ml water per dag. Voor de kleinere kippensoort (krielkip) kun je de helft hiervan nemen. Maar let ook vooral op de behoefte van de kip, dit zijn namelijk maar richtlijnen.

Zorg dat de voer- en drinkbak in de ren staat, waar deze altijd toegankelijk is. Zo blijft het nachthok schoon.

Kippenvoer

De basis voor kippen qua voeding is de legkorrel of legmeel. Met legkorrels zal de kip minder knoeien en legmeel is fijner dat zorgt ervoor dat de kippen langer bezig blijven. Ze zullen zich dus minder vervelen met legmeel. Als tip is het goed om de kippen elke dag een bepaalde hoeveelheid voer te geven dat ze kunnen eten. Zo blijft het voer vers en laten ze niks liggen.

Zorg dat het voer droog staat en toegankelijk is, maar pas wel op voor ongedierte. Muizen en andere diertjes worden ook aangetrokken tot het kippenvoer. Een goede oplossing hiervoor is bijvoorbeeld een trapbak. Zeker voor ons in het bos is dit iets wat wij gebruiken om de veldmuisjes te voorkomen.

Kippen gebruiken maagkiezels om het voer te verteren. Ze hebben namelijk een spiermaag en met behulp van steentjes verteren ze het voedsel. Zonder maagkiezels kan de maag van de kip verstopt raken. Kippengrit is een goede aanvulling op het dieet van een kip. Verder is kalk (oude eierschalen) een goede aanvulling om stevige eitjes te produceren. Geef dit wel in een apart bakje en ververs dit wekelijks.

Drinkwater

Kippen drinken kraanwater, maar regenwater volstaat ook prima. Om de kippen gezond te houden, kun je hier ook bijvoorbeeld extra vitamine of medicijnen aan toe voegen. Ververs het water van de kip elke dag. Zo voorkom je ziektes bij je nieuwe huisgenoten. Er zijn speciale nippels voor drinkflessen voor kippen waarbij dit voorkomen wordt.

Keukenafval

Kippen eten bijna alles. Keukenafval is een mooi voordeel van het houden van kippen. Keukenafval is een goede en veelzijdige aanvulling op de normale voeding van kippen. Zo kun je overgebleven resten van fruit en groente aan de kippen geven. Het zorgt ook weer voor minder groenafval thuis. Maar je mag niet alles aan kippen geven. Ze hebben namelijk een evenwichtig samengestelde voeding nodig en keukenafval draagt daar maar minimaal aan bij. Het is dus geen afvalbak en rottend of beschimmeld afval is iets wat de kip ziek zal maken.

Maar wat mag je dan wel geven? Check dit altijd even van te voren in onderstaand overzicht

Eten Wel eten Niet eten
Planten Niet giftige planten zoals: Brandnetels Vogelmuur Paardenbloemen Rode klaver Zuring Aardappelscheuten Witte klaver Rolklaver Akkerhoningklaver Lang gras Adelaarsvaren Bilzekruid Boterbloem Fluitenkruid Heggenrank Herik Jakobs kruiskruid Lelietje Liguster Narcissen Monnikskap Nieskruid Paardenstaart Vingerhoedskruid Vlasleeuwenbek Wolfskers Wolfsmelk
Fruit Appel en appelschillen Aardbeien Bessen Druiven Frambozen Meloen Kiwi Mango Nectarines Papaja Perziken Peer Pruimen Avocadoschillen en avocadopitten Bananenschillen Citrusvruchten Rabarber Beschimmeld of rot fruit Kiwischillen
Groenten Komkommer Tomaten Courgette Broccoli Rode kool Kiemgroenten Andijvie Witkof Spinazie Venkel Peulvruchten Sla Asperges Gekookte aardappel Wortel Rode Biet Bleekselderij Bloemkool Boerenkool Knolselderij Paksoi Pompoen Radijs Spruiten Witlof Rauwe aardappel Aardappelschillen Rottende of beschimmelde groente of fruit of fruit. Prei, ui en knoflook geven een slechte smaak aan de eieren
Overig Insecten Appelazijn Vers vlees Schelpjes en steentjes Schapenvet Karnemelk Rijst Mais Tarwe Lijnzaad Gerst Hennepzaad Rauwe ongebrande zaden en noten Botten Chocolade en ander snoep Te veel vlees Eieren of eierschillen, hierdoor kunnen kippen hun eigen eieren gaan eten, maak de schil juist klein en verwerk het met ander eten Kaas, dit is te zout Etensafval waaraan zout is toegevoegd
Zaden en granen Ongekookte rijst, dit kan in de maag vocht opnemen en uitzetten Brood in grote hoeveelheden Gezouten noten of zaden

Aanschaf van Kippen

Waar ga je nu jouw kippen kopen? Dit kan op zoveel plekken, denk aan Marktplaats, dierenwinkels of fokkers. Kijk altijd goed naar de kippen. Zijn ze goed verzorgd? En vraag zeker ook extra informatie. Dit kan nooit weggegooid zijn.

Koop zeker geen jonge kuikens als je gaat beginnen, deze zijn erg kwetsbaar. Een kuiken schaf je het beste aan als deze 8 weken of ouder is. Kippen of kuikens die gezond lijken, in een hokje zitten, in elkaar gedoken of er slecht uitzien moet je niet kopen.

Als je de kippen eenmaal thuis hebt, plaats je ze als eerste in het nachthok. Je laat het nachthok dicht, zodat ze er niet uit kunnen. Pas de volgende dag open je het nachthok en wacht je rustig af of de kippen hun weg vinden in het nieuwe verblijf. Zo is het duidelijk voor de kip waar deze kan slapen en waar ze kan rond scharrelen.

Check de eerste paar avonden of de kippen in het nachthok zijn gaan slapen, als er enkele kippen zijn die niet in het nachthok zitten, verplaatst je deze en zet je ze op de stok.

Eieren Leggen

Het verschilt heel erg per kip. Maar gemiddeld legt een legkip ongeveer zes eieren per week. De eerste eitjes van kippen beginnen klein, maar worden steeds groter. Zorg er elke dag voor dat je de eieren raapt. Creëer voldoende legnesten voor je kippen om ze zo de nodige rust te geven.

In de winter leggen kippen geen eieren en zal je toch naar de supermarkt moeten. Kippen houden namelijk een winterstop.

Gezondheid van Kippen

Kippenziekten

Net als elk levend dier, hebben kippen ook wel eens last van ziektes. Helaas zullen ze niet snel laten zien dat ze ziek zijn. Het is dus goed opletten voor afwijkend gedrag. Als de kip niet actief is, in de hoek zit, een bleek kopje heeft of de veren opgezet heeft, is het duidelijk. De kip is ziek. Maar het blijft lastig om aan te geven welke ziekte.

Op internet kun je veel informatie vinden over verschillende kippenziekten. Maar als je twijfelt kun je natuurlijk altijd naar een dierenarts gaan.

Om de gezondheid van je kippen goed in de gaten te houden, kun je af en toe een kijkje nemen tussen de veren. Bekijk de kip goed en controleer of alles gezond is.

Tips voor het Houden van Gezonde Kippen

  • Zandbad: Voor de gezondheid van de kippen is het belangrijk om regelmatig een zandbad te nemen. De kippen wassen er parasieten mee van zich af. Als je geen natuurlijk zandbad hebt, kun je er eentje maken met een bak zandgrond.
  • Voldoende schuilmogelijkheden
  • Toompje: Kippen zijn sociale dieren en leven graag samen, ook in het wild. Houd er dus minimaal twee, maar een toompje (drie stuks) wordt aangeraden.
  • Scharrelruimte: Om verveling te voorkomen bij de kippetjes, is het fijn als ze kunnen scharrelen. Je kunt dit door de tuin doen, maar ook aan het einde van het moestuin seizoen door je moestuin.

Kippengedrag

Als je al een tijdje kippen houdt, ben je vast bekend met hun fascinerende gedrag. Maar er is nog veel meer te ontdekken over het lezen en beïnvloeden van kippengedrag dan je op het eerste gezicht zou denken. Eigenaardige karakters, ruzie bij de voerbak of plotselinge veranderingen in de groepsdynamiek zijn een paar dingen die je kunt zien bij kippen en die vol nuances zitten waar kippenhouders zich helemaal in kunnen verdiepen.

Het Gedrag van Je Kippen Lezen: Wat Je Kippen Je Vertellen

Hoe beter je de lichaamstaal van kippen kunt lezen, hoe sneller je problemen kunt opsporen, pesten kunt voorkomen en een evenwichtige pikorde kunt ondersteunen. Kijk eens of je deze uitdrukkingen herkent: kippengedrag.

Verschuivingen in de Pikorde

Elke gezonde toom heeft een hiërarchie, en die staat niet altijd vast. Hoewel de pikorde bij kippen normaal gesproken stabiel is, kunnen ziekte, stress, oudere toomleden of nieuwe kippen de boel door elkaar schudden. Als je een haan in je groep hebt, zal die waarschijnlijk de leiding nemen. Maar in een groep met alleen kippen zal één dominante kip de rol van leidster op zich nemen. Gedurende de periode dat deze kip aan de top staat, zullen andere kippen strijden om de hoogste positie.

Zo kan een gezonde uitdaging van de hiërarchie eruitzien:

  • Kippen die even met opgeheven nek met elkaar vechten (net als hanen).
  • Elkaar achterna zitten of pikken rond de slaap- of voederplaatsen.
  • Meer geluid maken door 2-3 kippen tijdens sociale dingen zoals eten, stofbaden of drinken.

Hoewel het normaal is dat de pikorde af en toe een beetje door elkaar wordt geschud, zijn er een paar dingen waar je op moet letten:

  • Als een normaal gesproken dominante hen zich begint af te zonderen of apart van de rest van de groep gaat slapen, kan dat komen door ziekte of een verwonding.
  • Pesten bij elke voederbeurt is geen normaal kippengedrag en kan er snel toe leiden dat kippen met een lagere rang niet meer eten.
  • Bloedingen, overmatig verenplukken of andere verwondingen zijn meer dan alleen maar ruzie om de pikorde. Hennen die zo agressief zijn, moeten even apart worden gezet en pas weer bij de groep worden gezet als de pikorde weer rustig is. Soms moeten agressieve hennen naar een andere groep met een meer dominante hen.

Wat Zit Er Achter Lichaamstaal?

Kippen zijn altijd bezig met hun lichaamstaal. Zelfs een kleine verandering in hun houding kan van alles betekenen, van een verandering in het humeur tot iets met de gezondheid. De basis van kippenlichaamstaal is best lastig om te snappen, maar met wat oefening kun je deze dingen bij je kippen herkennen:

  • Staart naar beneden: Vaak een teken van ongemak, ziekte of een vastzittend ei.
  • Geopende veren:Als het niet koud is, kan dit door stress, broedsheid of ziekte komen.
  • Hoofd ingetrokken of zich verstoppen in hoekjes: Angst of onderwerping, meestal als de pikorde wordt herschikt.
  • Vleugels een beetje uitgestrekt met een gespannen lichaam: Op hun hoede of klaar om hun dominantie te laten zien. Bij warm weer kan het ook een teken zijn van hittestress bij kippen, vooral als ze ook hijgen.

Stemgeluiden: Vloeiend Worden in de Taal van de Vogels

De meeste mensen denken dat hanen luidruchtig zijn, maar ervaren kippenhouders weten dat ook kippen verrassend veel communiceren via geluid. Elk geluid heeft een specifieke betekenis en het kost tijd om ze allemaal te leren herkennen. Luister elke dag naar je kippen om de kippentaal onder de knie te krijgen, zoals:

  • Zacht gekakel: dit laat tevredenheid zien, vooral tijdens het scharrelen.
  • Hard gekrijs: verontrusting of protest, vaak te horen wanneer een favoriete nestkast bezet is.
  • Grommen of zacht gerommel: een waarschuwing aan anderen om weg te gaan, gegeven door broedse kippen.
  • Het “eierliedje”: dit wordt vaak gezien als een feestelijk geluid wanneer een ei wordt gelegd, maar recent onderzoek laat zien dat het eigenlijk bedoeld is om roofdieren weg te lokken van het nest.
  • Scherpe alarmkreten: Dit klinkt meestal als korte ‘tok’-geluiden en gekrijs, waarmee de kippen de rest van de toom waarschuwen voor mogelijk gevaar, zoals een cirkelende havik of een slang die dichterbij komt.

Als je deze signalen (vooral de waarschuwingssignalen) begrijpt, kun je sneller reageren op bedreigingen, stress of ongemak.

Eetgewoonten en Sociale Druk

Net als groepjes in een schoolkantine hebben kippen hun eigen manier om te beslissen wie wanneer en waar eet. Maar als je ziet dat een kip die lager in de pikorde staat steeds van het eten wordt weggejaagd, gaat het verder dan normaal eetgedrag en is er sprake van pesten.

Door te kijken hoe je kippen eten, kun je heel goed zien waar elke kip op dit moment in de pikorde staat. Let op de hennen die als eerste eten: dat zijn de hennen met de hoogste rang. De hen met de hoogste rang in de pikorde moet ook achterblijven nadat ze genoeg heeft gegeten, zodat alle hennen met een lagere rang ook kunnen eten. Zo zie je binnen een paar minuten welke hennen de hoogste en laagste rang hebben en zorg je ervoor dat de pikorde in balans blijft.

Broedgedrag

  • Grommen
  • Veren opzetten
  • Pikken of bijten wanneer iemand het nest nadert
  • Weigeren om het nest te verlaten

Hoewel broedsheid handig is om eieren uit te broeden, heeft een toom zonder haan niks aan een broedse kip. Sterker nog, een kip die broeds is, kan een domino-effect hebben op de hele groep en ervoor zorgen dat er minder eieren worden gelegd of dat de nestplaats wordt gemeden. Het is een goed idee om broedsheid te doorbreken als de eieren niet bevrucht zijn, vooral in de warmere maanden, omdat een kip die broeds is zelden het nest verlaat om te eten of te drinken.

Het Beïnvloeden van Kippengedrag: Een Balans Vinden Tussen Omgeving en Verrijking

Verveelde kippen vullen hun tijd met problemen. Een gebrek aan stimulatie leidt tot verenpikken, pikgedrag of lusteloosheid. Probeer deze ideeën om je kippen meer afleiding te geven en kijk hoe ze opbloeien dankzij deze leuke elementen.

  • Een Caddi snackhouder voor kippen maakt snacktijd nog leuker en daagt hun pikvaardigheden uit.
  • Grote stofbadplaatsen waar 2-3 kippen tegelijk kunnen, zodat ze samen kunnen baden.
  • Een kippenschommel, zitstokken voor kippen, of een PoleTree zitstok om zitplaatsen toe te voegen in de ren en om je kippen meer ruimte te geven om rond te ontdekken.
  • Maak stapels met bladeren of hooi en strooi er wat graankorrels doorheen om natuurlijk scharrelgedrag te stimuleren.

Zelfs iets simpels als het verplaatsen van zitstokken of het toevoegen van kruiden aan hun bestaande stofbad kan sociale spanningen weer wat kalmeren.

Kippen Trainen Met Snoepjes

Heb je al eens geprobeerd om je kippen te trainen? Het zijn slimme en intuïtieve dieren die goed reageren op training - als je tenminste hun taal spreekt. En als het om kippen gaat, spreekt eten voor zich. Moedig verlegen kippen aan contact met je te maken door ze iets lekkers uit je hand te geven.

Train extraverte kippen om op je schoot te springen door ze te lokken met gedroogde meelwormen of verse keukenrestjes. Je kunt ook positieve bekrachtiging gebruiken om de pikorde in evenwicht te brengen door agressief gedrag tussen kippen te onderbreken met een lekker hapje, of ze te belonen als ze komen wanneer je ze roept.

Een Slim Kippenhokontwerp Zorgt voor Sociale Harmonie

De indeling van je kippenhok en ren kan een grote invloed hebben op het sociale gedrag. Gebruik een slim ontwerp om stress te voorkomen en de rust onder je kippen te bevorderen. Zet je kippenhok in een rustige, schaduwrijke plek zodat je kippen lekker kunnen slapen en eieren leggen, en zorg voor genoeg voeder- en drinkbakken voor kippen.

Regionale en Seizoensgebonden Voeding

Het voordeel hiervan is dat we kunnen eten waar we zin in hebben. Vanuit sociaal-, milieu- en gezondheidsoogpunt is het goed om vaker voor eten uit de regio te kiezen en volgens het seizoen te eten.

Voordelen van Regionaal Eten

  • Lagere kosten: Regionaal eten betekent dat de afstand van de oogst naar je bord relatief klein is. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de transportkosten laag en zijn er minder tussenpersonen nodig voordat het product in de winkel ligt. Dit zorgt ervoor dat de kosten en dus de prijs laag blijft en dat is gunstig voor je eigen portemonnee.
  • Economische voordelen voor ondernemers: Voor de ondernemers betekent deze lagere productie- en transportprijs dat er meer geld over blijft om weer terug te investeren in de regionale economie.
  • Milieubewust: Daarnaast zorgt deze kortere transport ook voor een lagere belasting op het milieu. Je kunt je voorstellen dat het een hoop CO2-uitstoot scheelt of we tomaten van de boer 50 kilometer verderop laten leveren, of dat we het laten invliegen vanuit Spanje.
  • Gezondheidsvoordelen: Verse groente en fruit zijn niet oneindig houdbaar. We willen ze het liefst zo vers en rijp mogelijk in de winkel kopen. Hoe groter de afstand tot de winkel, hoe eerder het geoogst moet worden. Dit betekent dat het product al geoogst wordt terwijl het rijpingsproces en dus ook de voedingswaarden nog niet op zijn hoogst en best zijn.
  • Variatie in dieet: Door je menu van de seizoenen af te laten hangen, eet je over het algemeen gevarieerder dan wanneer je het hele jaar door keuze hebt uit alle groenten en fruit.

Voordelen van Seizoensproducten

  • Altijd vers: Seizoensproducten groeien in je eigen omgeving. Daardoor zijn ze nog lekker vers op het moment dat ze op je bord belanden.
  • Meer vitamines en mineralen: Groente en fruit dat van ver komt, mag natuurlijk niet bederven voordat het in de supermarkt ligt. Dat heeft helaas wel nadelen: het bevat veel minder vitamines en mineralen dan groente en fruit dat geoogst wordt wanneer het rijp is.
  • Aangepast aan behoeften: In de zomer, wanneer je behoefte hebt aan vocht, groeien er veel sappige vruchten en waterrijke groenten in Nederland.
  • Milieuvriendelijk: Groente en fruit naar Nederland transporteren, kost een hoop brandstof.
  • Goedkoper: Je houdt meer geld over! Je betaalt namelijk voor het transport en voor de energie om de kassen warm te houden.

Verschillende soorten fruit zijn alleen vers en lokaal verkrijgbaar in bepaalde seizoenen. Goedkoper: Doordat seizoensproducten niet uit andere landen geïmporteerd hoeven te worden, zijn ze vaak goedkoper. Omdat er meer aanbod is, wordt de prijs lager.

Seizoensgroente en -fruit zijn verser, lekkerder en vaak goedkoper. Seasonal vegetables contain more nutrients. Fruits and vegetables gradually lose their nutritional value after harvest. Seasonal vegetables, which are often fresher, therefore retain more of their nutritional value.

  • Reduced use of pesticides and fertilizers.
  • More biodiversity.
  • Seasonal vegetables are often cheaper.
  • Our microbiome adapts to UV radiation.

They should be an incredibly important part of your diet because they bring countless benefits.