Eet je regelmatig voeding uit blik? Misschien staat je keukenkastje er vol mee: blikken met bonen, soep, knakworsten, tomatenpuree, schijven ananas, en noem maar op. Allemaal lang houdbaar buiten de koelkast. Het is super handig en ideaal als je een voorraadje wilt hebben: je kunt het lang bewaren en de smaak is prima.

Eten uit blik staat echter niet hoog aangeschreven. Tegelijkertijd kijken we ook een beetje neer op ‘blikvoer’. Het voelt goedkoop en om de een of andere reden minder gezond. Maar is dat ook zo? Kun je beter bonen in pot kopen, dan bonen in blik? Trekken er schadelijke stoffen uit het blik in je eten?

De geschiedenis van het conservenblik

Misschien goed om eerst te zeggen dat het blik een ware revolutie heeft veroorzaakt in ons voedingspatroon. Het conservenblik bestaat sinds 1810. En het is de uitvinding die ons in staat heeft gesteld om voedsel over de seizoenen heen te tillen. Dat vinden we nu heel gewoon, banaal zelfs.

Even een sprong terug in de tijd dan. Dat begint eigenlijk met Napoleon. Die voert aan het begin van de 19e eeuw een heel aantal oorlogen. En hij beseft dat zijn soldaten alleen vechten als ze te eten hebben. De voedselvoorziening tijdens al die veldtochten is best een probleem. Dus Napoleon komt in 1800 met een prijsvraag: wie kan een methode verzinnen om voedsel lang te bewaren? Hij looft een bedrag van 12.000 franc uit.

Eén van de mensen die op zoek gaan naar een antwoord, is de banketbakker Nicolas Appert. Hij doet er negen jaar over, maar ontdekt uiteindelijk dat je voedsel kan conserveren door het lang te verhitten in een afgesloten pot. Dat is het inmaakproces. Hij presenteert het in 1809, en krijgt ook het prijzengeld uitgekeerd. Nou werkte Appert nog niet met blik; hij gebruikte glazen flessen.

Hij start een fabriek, maar is geen goede zakenman en gaat failliet. Zijn uitvinding wordt overgenomen door Pierre Durand, die met het idee van een conservenblik komt. Dat zijn dan overigens nog altijd geen handzame blikjes, maar zware blikken trommels die je met messen of beitels open moet zien te krijgen.

De grote sprong voorwaarts dankzij het blik is evident in de tijd van Napoleon. Maar vandaag de dag kunnen we koelen en vriezen en hebben we veel meer verse producten tot onze beschikking. Dat maakt niet veel verschil. In de tijd van Napoleon was dat verhitten in blik niet optimaal: het eten werd wel steriel, maar door oververhitting werd het ook stuk gekookt. Dan gaat de voedingswaarde flink achteruit. Maar tegenwoordig is de kwaliteit veel beter. Vergeleken met verse producten, is eten uit blik echt niet zo slecht. Er gaat wel wat voedingswaarde verloren door het koken, maar in onze overvloedmaatschappij maakt dat eigenlijk niet uit.

Zijn er risico's verbonden aan het eten van voedsel uit blik?

Als we ons geen zorgen hoeven te maken over de voedingswaarde, dan is er altijd nog dat andere argument dat je altijd hoort: metaal zou ‘afgeven’. Dat hoor je over blik, maar vroeger bijvoorbeeld ook over aluminium pannen. Heel vroeger was dat misschien zo, maar nu is dat grotendeels onzin.

Sowieso zou het dan moeten gaan om het koken van zure producten, zoals tomatenpuree. Die hebben een lage pH-waarde, waardoor ze sneller aluminium kunnen opnemen. Maar dan nog gaat het om heel lage concentraties. Als je nierproblemen hebt, moet je daar wellicht wat voorzichtiger mee zijn, maar anders zie ik geen gevaar. Mensen die zich er zorgen over maken dat er aluminium in hun eten terecht komt, beseffen vaak niet dat je via je groente sowieso aluminium binnenkrijgt.

Daar zie ik al helemaal geen gevaar. De temperatuur blijft laag, het contact is minimaal, en de tijdsduur is ook niet zo lang. Terug naar het blik. Dat heeft een ander probleem dan aluminium pannen: het kan gaan oxideren. Roesten dus. Om dat te voorkomen, hebben blikken aan de binnenzijde een coating. Die is controversieel. Voor die coating wordt de stof Bisfenol A gebruikt. Als je daar te veel van binnenkrijgt, kan het je hormoonhuishouding verstoren.

Ik heb daar nog eens naar gekeken. Het RIVM heeft vijf jaar geleden een studie gedaan naar Bisfenol A. Daar kwam wat betreft coatings in blikken niets uit. Het RIVM stelt dat de blootstelling aan Bisfenol A in het algemeen onder de normen ligt die de Europese Unie stelt. Dat klopt - al stelt het RIVM-rapport ook dat er groepen mensen zijn die wel boven deze norm uitkomen. Bijvoorbeeld werknemers in fabrieken, die er langdurig aan bloot worden gesteld.

Glas versus blik: wat is beter?

Dan komen we op het punt dat we met zijn allen het gevoel hebben dat een glazen pot beter is dan een blik. Misschien omdat het transparanter is, want je kunt zien wat erin zit. Maar een glazen pot heeft ook nadelen. Groenten in glas hebben last van licht. Dat licht brengt namelijk een proces van foto-oxidatie op gang, waardoor vitamines stuk gaan.

Inderdaad. En glas heeft meer nadelen ten opzichte van blik. Ik begrijp wel dat glas attractiever is: je ziet wat je koopt. Op blikgroenten staat een 'ten minste houdbaar tot'-datum (THT). Na deze datum kan de kwaliteit, zoals smaak, geur of kleur van het product, langzaam achteruit gaan. Maar als het blik nog heel is, kun je het jaren na de THT-datum nog zonder risico voor de gezondheid eten.

Hoe bewaar je voedsel uit blik veilig?

Twijfel je of je ingeblikte groenten die over de datum zijn nog kunt eten? Let op: als het blik bol staat, gooi het blik dan weg. De houdbaarheidsdatum geldt alleen voor gesloten blikken en potten. Als het blik of de pot al geopend is, geldt de datum niet meer. Groenten uit een geopend blik of een geopende pot, kun je nog drie dagen bewaren in een bakje in de koelkast.

Wanneer je een conservenblik opent maar niet de volledige portie gebruikt, bewaar je de overschotten beter in een ander bakje. Vaak vind je op de verpakking een duidelijke aanwijzing dat je resten niet in een geopend blik mag bewaren. Doe je dat niet, dan kan er na al twee dagen flink wat tin achterblijven in het eten. Op het eerste gezicht heb je het niet door, maar bij nader kijken ontdek je een donkere kring in het vocht. Dat heeft te maken met oxidatie. Het metaal van de verpakking gaat onder invloed van zuurstof reageren met de inhoud.

Je moet je niet meteen zorgen maken als je conservenblikken tot nu toe geopend in de koelkast bewaarde. Van alle zware metalen die in je lichaam terecht kunnen komen, is tin de minst gevaarlijke. Het zal dus niet direct schade aan het zenuwstelsel aanbrengen. Natuurlijk wil dat niet zeggen dat een hoge inname van tin niet voor problemen kan zorgen. Bij blikvergiftiging krijg je vooral te maken met een geïrriteerde maag.

Het advies om een geopend blik niet in de koelkast te zetten, heeft vooral met de smaak van het voedsel te maken. Als een blik geopend is, kan het metaal onder invloed van zuurstof reageren met de inhoud. De producten van die reactie kunnen in het voedsel terechtkomen. Dat kan een metalige smaak aan het eten geven.

De coating in blik en de risico's van BPA

Blikjes hebben nu een beschermende laag aan de binnenkant, wat fijn is, maar die laagjes zijn niet geheel onschuldig. Voor de laag wordt bisfenol A (BPA) gebruikt, een chemische stof die je in veel plastic producten vindt. Het Europees Hof heeft de stof in december 2021 officieel aangemerkt als ‘zeer zorgwekkende stof’.

De stof wordt gelinkt aan verschillende soorten kanker, waaronder aan de prostaat, eierstokken en borst. Het spul bootst het effect van het hormoon oestrogeen na in je lichaam, zo blijkt onder meer uit Chinees onderzoek uit 2015. Als je te veel BPA binnenkrijgt, raakt de hormoonhuishouding in het lichaam verstoord. Er zijn ook aanwijzingen dat dit vruchtbaarheidsproblemen kan veroorzaken.

Volgens het Chinese onderzoek komt BPA ook in de placenta terecht. Ook een foetus krijgt deze stoffen dus binnen. Geen lekker spul dus. Maar volgens het Voedingscentrum zijn de gezondheidsrisico’s van BPA verwaarloosbaar. We krijgen er niet genoeg van binnen om gevaar te lopen. De limiet ligt op 0,004 milligram BPA per kilo lichaamsgewicht per dag. Als jij zeventig kilo weegt, mag je dus 0,28 milligram binnenkrijgen.

Fabrikanten van verpakkingen met BPA moeten zich aan strenge eisen houden om te voorkomen dat het goedje wordt afgegeven aan de levensmiddelen. Het Europese land met de strengste BPA-regels is Frankrijk. Daar is gebruik van de stof in voedselverpakkingen verboden. In Nederland is het wel toegestaan om de stof te gebruiken.

Creatieve recepten met geconserveerde ingrediënten

Geconserveerde levensmiddelen zijn ideaal voor mensen die op zoek zijn naar gemakkelijke en snelle maaltijdopties.

Blikgroenten recepten

  • Gebakken aardappelen met blikgroenten: Voeg 1 blik geconserveerde groenten en 2 geschilde en in stukjes gesneden aardappels toe. Voeg een snufje zout en peper naar smaak toe. Roer alles goed door elkaar en bak het geheel voor ongeveer 10 minuten.
  • Blikgroenten- en noedelsoep: Breng 4 kopjes water aan de kook. Voeg 1 blik geconserveerde groenten, 1 theelepel sojasaus en 1 theelepel vissaus toe. Voeg vervolgens 150 gram noedels toe en kook deze ongeveer 4 minuten.
  • Blikgroenten- en rijstbowl: Kook 1 kop rijst volgens de verpakking. Verhit een beetje olie in een pan en voeg 1 blik geconserveerde groenten toe. Voeg een snufje zout en peper naar smaak toe en bak alles ongeveer 5 minuten.
  • Blikgroenten- en kippenpastei: Verwarm de oven voor op 180°C. Rol een bladerdeeg uit op een bakplaat en leg hier een blik geconserveerde groenten op. Voeg vervolgens gekookte en in stukjes gesneden kip en geraspte kaas toe. Vouw de randen van het bladerdeeg over de inhoud en bak de pastei in de oven voor ongeveer 20 minuten.

Blikfruit recepten

  • Blikfruit crumble: Verwarm de oven op 180°C. Meng een blikje gemengd fruit, suiker, bloem en boter tot een crumble. Leg het mengsel in een ovenschaal. Bak de crumble gedurende 30 minuten of totdat het goudbruin en knapperig is.
  • Blikfruit salade: Giet een blikje fruit naar keuze (bijv. ananas, perziken of abrikozen) in een grote kom. Voeg verse stukjes meloen, sinaasappel en kiwi toe. Voeg honing, citroensap en poedersuiker toe naar smaak. Roer het fruit voorzichtig door elkaar.
  • Blikfruit taart: Verwarm de oven op 180°C. Maak een bladerdeeg taartbodem volgens verpakking en giet het blik fruit erover. Meng een blend van suiker, bloem, boter en kaneel en strooi deze over het fruit. Bak de taart gedurende 30-35 minuten of totdat het bladerdeeg goudbruin is.
  • Blikfruit smoothie: Giet een blikje fruit naar keuze in een blender. Voeg melk, yoghurt en honing toe. Mix tot een gladde smoothie. Voeg extra fruit, noten of granen toe naar smaak.

Blikvlees en vis recepten

  • Tonijnsalade: Gebruik een blik tonijn, giet het vocht af en meng het tonijn met mayonaise, fijngehakte ui, fijngehakte wortel en fijngehakte augurk. Voeg zout en peper naar smaak toe.
  • Thaise rode curry met kip: Gebruik een blik kippenbouillon en meng het met Thaise rode currypasta, kokosmelk, fijngehakte knoflook, fijngehakte ui en fijngehakte gember. Voeg in blik geconserveerde kip en fijngehakte rode peper toe. Laat het gerecht zachtjes koken tot de kip gaar is en de saus dikker is geworden.
  • Vispasteitjes: Gebruik een blik vis, giet het vocht af en meng het met gekookte en fijngehakte aardappelen, ei, fijngehakte ui, fijngehakte peterselie en paneermeel. Voeg zout en peper naar smaak toe. Maak pasteitjes van het mengsel en bak ze in olie tot ze goudbruin zijn.
  • Kippenchili: Gebruik in blik geconserveerde kip en meng het met gehakte ui, gehakte knoflook, gehakte paprika, gedroogde bonen, tomatenpuree, gehakte chilipepers en specerijen naar smaak. Laat het gerecht zachtjes koken tot de bonen zacht zijn en de saus dikker is geworden.

Conservenblikken als promotieartikel

Conservenblikken zijn goed te gebruiken als promotioneel product of als verpakking van jouw product. Je kunt namelijk enorm veel verschillende producten in een blik stoppen en met een wikkel kun je heel krachtig en duidelijk jouw merk laten zien.

Op Blikken.nl vind je een grote variatie aan conservenblikken die je stuk voor stuk kunt laten vullen met wat je maar wilt en kunt bedrukken met een ontwerp naar keuze. Wil je weten waarvoor conservenblikken in het verleden al zijn ingezet?

labels:

Zie ook: