Nu we door de lockdown veel thuis zitten, zoeken mensen creatieve manieren om zichzelf te vermaken. Koken en bakken is populairder dan ooit. Op de site van de NOS las ik dat het zogenaamde alfabet-koken (of koken op alfabet) door sommige mensen ook wordt gedaan. Dat werkt als volgt: met elke letter van het alfabet maak je een gerecht. Je start dus met een gerecht dat begint met de letter A. Vervolgens ga je door naar B, C enzovoort. Net zo lang tot je bij een recept beginnen met Z zit. Het is ons gelukt! Hieronder vind je een hele lijst om het hele alfabet te koken. Van A tot Z! Ik ben heel benieuwd of jij ook elke dag met een nieuwe letter gaat koken en of je hier inspiratie kunt vinden. Ga je iets maken van deze lijst?

De Betekenis van Eten

Eten beantwoordt aan het Grieksche edein (dat later den praesensvorm esthioo kreeg) aan het Lat. edere (waarin ook de vormen met s den boventoon hadden); aan het Got. itan, at (naar analogie met giban, gab; de eigenlijke vorm moest êt zijn), êtum, itans; aan het Owsaks. etan, enz. (Soudijs = soudi es, gen. Betekenis: Nuttigen, voedsel nemen (in den laatsten zin steeds onovergankelijk).

Eten is het algemeene woord; de bijzondere termen voor ‘voedsel nemen op de verschillende tijden van den dag’ zijn: Ontbijten: de ochtendmaaltijd gebruiken; koffiedrinken, de gewone term van hen, die gewoon zijn te twaalf uur brood met koffie te nuttigen; het middagmaal gebruiken, ook in het bijzonder eten, d.i. ‘het voornaamste maal van den dag nuttigen’, het avondmaal nuttigen, het avondeten gebruiken.

Figuurlijk wordt eten gebruikt:

  1. In het dominospel voor ‘koopen’, d.i. een of meer der overgeschoten dominosteenen wegnemen, wanneer geen der steenen, die men zelf heeft, past;
  2. In enkele spreekwijzen: Hij kan meer dan brood eten, d.i. ‘hij weet meer dan men naar zijn uiterlijk zou meenen’; zijn woord eten, d.i. ‘zijn gezegde terugnemen’; gegeten brood zal men gedenken (oud), d.i. ‘men moet geene weldaden vergeten.’

Het laatste spreekwoord is ontstaan uit de uitdrukking in Ps. Vandaar ook nog de spreekwijzen en spreekwoorden, iemands brood eten voor ‘bij iemand in dienst zijn, wiens brood men eet, diens woord men spreekt of wiens brood men eet, diens lied men zingt, d.i. ‘die voor mijn onderhoud zorg draagt, dien spreek ik voor.

Nog eene andere spreekwijze met eten is: Het is een profeet, die brood eet, eene zinspeling op den profeet Mozes, die volgens het bijbelsch verhaal, veertig dagen zonder eten in de woestijn rondzwierf. Van een anderen aard is ‘hij heeft mede van de gerstenbrooden gegeten’, gezegd van iemand, die goed in de wetenschappen ervaren is.

Spreekwoorden met "Eten"

Als spreekwoorden met dit ww. noemen wij de volgende:

  • ‘Als de eene wolf den anderen eet, zoo is er honger in het woud.
  • Allenskens lappen leert die hont dat leer eten (oud), d.i. ‘al doende wordt men wijs’.
  • Also langhe et men witbroot dat ment brune begheret (oud).
  • Die wolf et wael ghetelde schapen (oud), d.i. ‘voor den roofgierige is zelfs de beste en voorzichtigste niet bevrijwaard.’
  • Eet ic mede, ik swighe (oud), eenigszins overeenkomende met ‘wiens brood men eet, diens woord men spreekt.’
  • Cnape eet kese, die botter is duur (oud). d.i. ‘zet de tering naar de nering’.
  • Ten is gheen cuken, al et hi gherne gort (oud), d.i. ‘'t zijn niet allen koks, die lange messen dragen.’
  • Bij gebrek aan brood eet men korstjes van pasteien, d i. ‘iets kostelijkers gebruiken, wanneer men het mindere mist’.

Synoniemen voor Eten

Eten, kost, spijs, voedsel, maal. Sijnoniemen. ‘Zoo dient de spijzen voor en schikken we ons tot eten’. W. Messchert, gouden bruiloft. ‘De gasten vallen graag, en schijnen, onder 't eten en 't pluizen van de baars, èn stem èn spraak vergeten’. T.a.p. Spijzen is afgeleid van spijs, oudt. spise, dat ontstond uit het Lat. expendere, Ital. spesa (kosten), dat met het Fr.

Muizen, oorspronkelijk ‘muizen vangen’ en van katten gebezigd, wordt overdrachtelijk gebruikt voor ‘stil en bedaard en ferm dooreten’; meestal vergezeld van het bijw. wel of goed: Hij kan goed muizen, hij kan flink eten. Gewoonlijk wordt het echter van katten gezegd: ‘Als de kat jongen heeft, zoo muist zij wèl’. ‘Cattenkinder musen gheern’, of in modernen vorm ‘het muist wat van katten komt’, d.i. ieder volgt zijn inborst.

Pikken noemt men het eten van vogels met scherpe snavels, zooals hoenders enz. Schertsend wordt het ook van menschen gebezigd; in het laatste geval echter is pikken ontleend aan de werking van de vork. Eenden slobberen met hare breede snavels. Schoften, schoven, schaften en schaffen zijn bij de werklieden in gebruik voor ‘ophouden met werken ten einde te gaan eten of drinken’.

Smullen, brassen, slempen en slampampen (slempempen) zijn in gebruik voor ‘lekker en overdadig eten en drinken’. Banken, eig. ‘op een bank aan tafel aanzitten’ werd vroeger, meer dan thans, in den zin van eten gebezigd. - Schoften en schaften zijn ooorspronkelijk geheel verschillende woorden De eerste beteekenis van schaffen, die ook nog voorkomt in verschaffen en aanschaffen is ‘bezorgen, opleveren’, en verder ‘opdisschen’. Vandaar ook schaffer voor ‘eter’; schofttijd (oorspr. = rusttijd) voor ‘etenstijd’, schaftuur, enz.

Smakelijk eten, d.i. ‘ik wensch u een smakelijken maaltijd’. - De gasten schijnen onder 't eten (onder den maaltijd) èn stem èn spraak vergeten. Een ander woord voor eten (subst.), nl. maat bestaat nog in verwante talen, bijv. Deensch mad = spijze.

Die doorsteekt in den wijn. Den kost voor 't eten hebben. Kost en inwoning, (het eerste bedoelt ook het toebereide middagmaal; het tweede slechts het ontbijt en het déjeuner (te twaalf uren); het derde den geheelen kost met huisvesting tevens).

Een maal visch is visch, die voor den maaltijd bestemd is: een vischmaal, een maal dat uit vischspijzen bestaat. Maaltijd is eig. de tijd, waarin het maal genuttigd wordt. Bij uitbreiding of toepassing wordt het ook voor het maal zelf gebezigd.

Eetbak en etensbak, bak waarin de dieren hun eten krijgen; voor grootere dieren heet die speciaal krib of kribbe, waarboven zich de ruif of ruivel bevindt, nl. getralied houtwerk in schuinsche richting. Eetkamer, eetvertrek, eetzaal, eetsalon (het eetvertrek van een klooster heet reefter = refectorium, herstellingsplaats). - Eetlepel, eetlust (appetijt van appetere, verlangen, begeeren), eetmaal (zeeterm rantsoen, van het Lat. redemptionem, eig. de prijs, waarvoor men een gevangene, een krijgsgevangene loskoopt). - Eetmaat, (pleonatisch woord, want maat alleen bet. reeds eetgenoot. Etenskast, -tijd, -uur.

Vreten uit ver en eten. Ver heeft hier den zin van ‘weg, voort, ten einde toe’, dus opeten. Bet. 1. (in gemeenzamen stijl) gulzig en veel eten; 2. (van dieren) het voeder nuttigen; 3. (vooral in samenstellingen) knagen, voortwoekeren.

Vreten omsluit in de beide eerste beteekenissen steeds iets minachtends. In de derde beteekenis heeft het daarentegen niets verachtelijks. Vreten, zelfst. nw., voeder voor dieren.

Afeten, trans. sterk ww. der 3e klasse, samengesteld uit het bijw. af en eten. 1. (Af in den zin van wegneming). Bijv.: Het vleesch van een been afeten. Een stuk van een peer afeten. Het gras afeten van eene weide. 2. (Af in den zin ‘ten einde toe’), het eten, den maaltijd ten einde brengen; gedaan maken met eten.

Opeten 1o. door eten opmaken; 2o. (fig.) verkwisten, doorbrengen; 3o. (fig.) vernielen. Opeter, opeetster, verkwister, doorbrengster. Invreten, met geweld ineten; doorvreten; hoofdzakelijk van dingen gezegd, die voortwoekeren, als kanker, roest, kwaad, burgertwist.

Dooreten, 1o. aanhoudend eten: Hij eet den ganschen dag door; 2o. doorknagen, doorwoekeren (van roest, kanker, enz., zie invreten). - Aas, kreng. Bij kreng staat het denkbeeld van verrotting meer op den voorgrond dan bij aas. Azen. Oorspr. van aas, voedsel voorzien, in welken zin het bij Vondel (Altaargeheimnissen) nog herhaaldelijk voorkomt. Thans: 1o. Naar voedsel streven; 2o. (fig.) gretig verlangen.

Gastronomisch culinair woordenboek

Bepaalde woorden kom je alleen in de professionele keuken tegen. Hier vind je een uitgebreide verzameling vaktermen die chefs en culinaire liefhebbers dagelijks gebruiken. Of je nu een beginnende kok bent of een doorgewinterde professional, dit woordenboek helpt je om de taal van de keuken te begrijpen en toe te passen.

Term Uitleg
Kleuren Door toevoeging van onschadelijke kleurstof
Kleineren Kleine stukken snijden
Koken Het gaar maken in een vloeistof van 100 graden
Konfijten Garen en conserveren in suiker, zuur of vet
Kruiden Op smaak brengen met kruiden
Kweken Inplanten van schimmels

labels:

Zie ook: