Heb je last van slakken in de moestuin? Ze eten jonge zaailingen op en nemen hapjes uit de blaadjes van jouw keukenplanten.

Zo komt het natuurlijk nooit van een moestuin vol eetbaar groen. Je wil van die slakken af, maar hoe doe je dat? Biologisch slakken bestrijden is de oplossing!

Naaktslakken versus huisjesslakken

Het zijn vooral naaktslakken die ernstige schade toebrengen. Huisjesslakken doen dit niet, of in elk geval een stuk minder. Die richten zich vooral op dood materiaal. Huisjesslakken eten levende planten vooral bij gebrek aan beter. Naaktslakken vallen vrijwel altijd levende planten aan en de schade is groter, aanweziger en meer merkbaar.

Naaktslakken eten werkelijk alles wat je ze hebt voorgeschoteld. Het blad van de bloemkool, het loof van de wortelen... Alle planten behalve een paar planten waar ze een hekel aan hebben (zie ook tip 1. Als je potten of bakken niet per se weg kunt halen, of ze niet weg wilt halen, zet deze dan op veilige hoogte. Je kunt natuurlijk niet zaaien zonder kweekpotjes te gebruiken.

5. Bescherm jonge plantjes met plastic potten

Je kunt jonge plantjes perfect beschermen door daar oude plastic potten overheen te zetten. Snijd natuurlijk wel even de bodem eruit zodat je plantjes licht krijgen. Zo'n verhoogde rand rondom je jonge plantjes beschermt ze uitstekend tegen slakken. Het is mooi als je een oude zaaitray hebt met grote vakken. Je kunt de vakken met een scherp (Stanley)mes uit de tray snijden. Dat doen we zelf ook altijd en meestal gaat dat erg makkelijk.

6. Gebruik slakkenwerende planten

Je houdt van planten, anders heb je natuurlijk geen moestuin. En hoe leuk is het als je iets eetbaars kunt kweken dat ook nog nut heeft! Sommige planten zijn goed in het verjagen van slakken. Met name sterk geurende kruiden. En eigenlijk alle uien- en looksoorten, planten met de Latijnse voornaam Allium, verjagen slakken prima. Sommige kruiden bevatten geuren waar slakken niet van houden. Andere kruiden vinden ze gewoon onsmakelijk, of ze bevatten stofjes die giftig of dodelijk zijn voor bepaalde beestjes. Zo kan je slakken met veel kruiden op afstand houden. En natuurlijk niet alléén slakken, ook andere hongerige beestjes. Al die kruiden zorgen namelijk voor meer biodiversiteit, dus meer insecten èn meer natuurlijke vijanden van plaagdiertjes!Let wel op, dit betekent niet dat een slak nooit bij bijvoorbeeld uien in de buurt zal komen. De meeste slakken, zullen het niet proberen. Dus ja, je zal je soms wel eens afvragen waarom er een slak tussen de tijm of afrikaantjes kruipt. Die ene brutale slak zal je altijd tegenkomen.

7. Bedek de bodem met geschikt materiaal

Je kunt de bodem rondom je planten bedekken met een laag natuurlijk (planten)materiaal. Kies daar dan wel het geschikte materiaal voor uit. Droge houtsnippers met scherpe randjes zijn bijvoorbeeld ideaal. Slakken kruipen daar niet graag overheen en blijven dus op afstand. Boomschors of stro werken goed. Stro wordt vaak gebruikt bij aardbeien in de vollegrond en soms ook bij kool, óók tegen de koolvlieg.

Bedenk je wel dat mulchen invloed heeft op de bodem. Sommige soorten mulch kunnen de bodem verzuren. Mulchen heeft ook invloed op het bodemleven.

8. Maak gebruik van natuurlijke vijanden

Slakken hebben gelukkig veel natuurlijke vijanden. Daarom is het ook nodig voor ze om schuilplekjes te hebben. Haal je die schuilplekjes weg dan heb je minder last van slakken. Voor alle slakken waar je nog wel last van hebt kan je op de hulp rekenen van een aantal behulpzame diertjes.

  • Egels - Egels schuilen graag onder een berg bladeren. Leg zo'n berg bladeren in de moestuin om een veilige plek te creëren voor egels. Egels zijn een van de natuurlijke vijanden van slakken.
  • Kippen - Altijd al de droom gehad om zelf scharrelkippen te houden? Grijp de kans! Vrije scharrelkippen lopen de moestuin rond.
  • Eenden - Zelf eenden houden in de tuin is natuurlijk geweldig. Net als kippen lusten ook eenden af en toe wel een paar slakken. Je kunt eenden daarom gerust rond laten lopen in de moestuin. Net als bij kippen kunnen ze soms ook zaailingen vertrappen.
  • Vogels - Hang een vetblok op, plaats een vogelbadje met vers water of leg een handje zonnebloempitten op de tuintafel. Plaats dan wel een (blauw) vogelnet rondom je kersenboom of bessenstruikjes, om te voorkomen dat ze je oogst opeten.
  • Muizen - Ze zijn niet erg gewild in de moestuin. Muizen eten zaden en pikken je maïs. Als je "last" hebt van muizen maar je hebt erg veel slakken, laat ze dan lekker hun gang gaan. Muizen eten namelijk graag slakken.
  • Kikkers - Ideaal als je een moestuin naast de sloot hebt of als je een vijver hebt. De vijver of sloot zit vol kikkers en die houden van slakken. Dit geldt overigens ook voor padden als je die ook in de omgeving hebt.
  • Aaltjes - Dit zijn kleine, parasitaire micro-organismen. Ze komen van nature voor in veel soorten grond, maar je kunt ze ook zelf uitzetten. Bijna alle slakken -met name naaktslakken- leven in de bodem. De slakken worden door de parasietaire organismen binnengedrongen en gaan er uiteindelijk van dood. Wij zijn heel tevreden over aaltjes tegen slakken (van Rootsum). Het grote voordeel van aaltjes, is dat ze zich ook vermeerderen. Als je eenmaal aaltjes uitzet, blijven ze meerdere generaties lang in de bodem.

9. Gebruik dood plantenmateriaal strategisch

Is jouw tuin of moestuin glimmend schoon? Leg dan een hoopje dood plantenmateriaal neer, op een plek waar slakken geen kwaad kunnen. Huisjesslakken eten vooral dode planten. Bij gebrek aan dode blaadjes en dergelijke, kunnen huisjesslakken ook levende plantjes opeten. Op de korte termijn helpt het huisjesslakken bij je zaailingen weg te houden, als je een bergje dood plantenmateriaal neerlegt.

Gebruik dit vooral op de korte termijn, om snel veel (huisjes)slakken bij andere planten weg te lokken. Je kunt de hele berg compost daarna verwijderen, inclusief de slakken die zich erin hebben gevestigd.

Laat het niet te lang liggen. Op de lange termijn trekt het meer slakken aan. De slakken die erin schuilen zullen zich ook weer vermeerderen. Dat moet je voor zijn. Voor die tijd leg je de hoop dode planten ergens anders neer. Dat brengt ons bij het volgende: Ligt er juist veel dood plantenmateriaal, of zijn de onderste blaadjes van je planten dood en geel of bruin en vochtig? Grote kans dat daar juist slakken op afkomen. Je kunt dit spul het beste zo snel mogelijk verwijderen, of het heel ergens anders neerleggen.

10. Strooi koffieprut

Strooi wat gemalen koffie of koffieprut rondom je planten. Het is voedzaam voor veel planten en slakken houden er niet van. Een win-win situatie dus! Vooral de geur van koffie schrikt veel slakken af, ze houden er niet van en blijven dus op afstand.

11. Gebruik materialen met scherpe randjes

Slakken kruipen nergens overheen waar scherpe randjes aan zitten. Vrijwel alles met scherpe randjes helpt. Strooi bijvoorbeeld versnipperde eierschalen rondom jonge plantjes. Schelpjes, kiezels, boomschors, houtsnippers en heel fijn snoeiafval (houten takjes van kruiden) helpen erg goed.

12. Strooi houtas

Nog iets wat je kunt strooien en waar slakken niet van houden: fijn as uit de houtkachel of haard! Goed gefilterd as heeft een hele fijne structuur. Slakken houden er niet van. Het is scherp en blijft plakken. Slakken gaan er dus niet overheen. Daarnaast heeft houtas nog veel meer voordelen voor je moestuin en keukenplanten!

Naast het bestrijden van slakken, is houtas ook heel voedzaam voor je planten. Net als fijngemalen vulkanisch gesteente (lavameel) bestaat ook houtas uit heel veel mineralen. Na de verbranding blijven de mineralen achter in de as.

13. Gebruik koper

Een ijzersterke methode om slakken weg te houden is het gebruik van metaal. Om specifiek te zijn, vooral koper. Koperen gereedschap en koperen draden, houden slakken ver uit de buurt. Plak koper-plakband rondom potten en bakken, om tafelpoten of om poten van kweektafels. Het werkt! Slakken gaan er simpelweg niet overheen. Ze komen niet bij je planten en je kunt zorgeloos zaaien.

14. Slakken rapen

Aan het begin van dit artikel stond het al in het kort. Niet iedereen heeft er tijd voor, of heeft er zin in om met de hand al die glibberige beestjes in een emmer te stoppen en weg te dragen. Als je er geen problemen mee hebt, doe het gerust. Dit is erg effectief. Als je het net als ik kokhalzend staat te doen, dan sla je deze tip over.

15. Vermijd zout (meestal)

Zout? Het eerste advies: Blijf weg van zout. Zeer slecht idee. Zout is het laatste dat je in de moestuin wilt hebben. Je planten gaan er dood van en de bodem kan verzilten. Behalve bij één kleine uitzondering, want die is er wel! Dat heeft te maken met de locatie en de planten die er staan. Sommige planten zoals de strandbiet, veel soorten melde en ook zeekool, houden juist van zout. Dit zijn een van de weinige planten die zout daadwerkelijk tolereren. Deze planten nemen zout op. Via het blad laten ze dat ook weer los. Het blad van deze planten smaakt vaak ook licht zout. Op de specifieke plekken waar deze planten groeien, zijn in principe geen slakken. Planten zoals zeekool zijn hierdoor resistent tegen slakken, maar alléén als ze ook daadwerkelijk zout opnemen. Doen deze planten dat niet, dan zijn het dus gewone planten waar geen zout in zit. In dat geval eten slakken ze opeens wel. Veel van deze planten doen het goed als je zeezout toevoegt aan het water. Je kunt de planten dan in potten zetten zonder gaten, uit de regen. Zo blijft het zout in de pot en komt het niet bij andere planten terecht. Ook slakken die gaan zeker niet in deze potten zitten. Gebruik dan wel alléén specifiek natuurlijk zeezout voor deze planten. Het gebruik van zout is op de eerste plaats dus een zeer slecht idee. Waar het van nature voorkomt kan je zeer kleine hoeveelheden gebruiken. Woon je bijvoorbeeld aan het strand en kweek je zeekool, melde of strandbiet? Dan haal je het liefst af en toe een emmer zeewater voor je zoutminnende planten.

16. Combineer de tips

Helaas hoor ik dit vaak. Als je maar één of twee tips er tussenuit pakt, is dat natuurlijk nooit voldoende. Wat de natuurlijke tips zo effectief maken, is dat ze samen voor resultaat zorgen. Plant niet alleen een bieslook plantje, maar zet je plant óók op tafel. Gebruik niet alleen aaltjes maar haal óók lege potten of bakken weg.

Biologische bestrijdingsmiddelen: Wees kritisch

Wil je slakken biologisch, natuurlijk maar vooral ook effectief bestrijden? Gebruik dan niet maar één of enkele tips. Het gebruik van biologische bestrijdingsmiddelen lijkt een mooie oplossing. Toch kan je over dit soort oplossingen en strooigoed het beste kritisch blijven. Biologisch is niets meer dan dat er rekening wordt gehouden met natuur en milieu. Biologische middelen worden zonder chemische of synthetische ingrediënten gemaakt.

Echter, ook biologische bestrijdingsmiddelen kunnen schadelijk zijn. Zo zijn biologische slakkenkorrels vaak ook schadelijk voor ander bodemleven. Het doodt niet alleen slakken maar bijvoorbeeld ook wormen. Hetzelfde geldt voor diatomeeënaarde (in het kort: gemalen versteende algen). Je pakt slakken aan, maar ook andere beestjes.

Veel bestrijdingsmiddelen zijn dus erg slecht voor de biodiversiteit, ook als ze biologisch zijn. Op de verpakking staat soms "Niet schadelijk voor bijen". Dat kàn betekenen: Wel schadelijk voor andere beestjes. Dit hoeft niet het geval te zijn maar als je het niet zeker weet, kan je het volgens ons beter niet gebruiken.

Overigens is een verminderde biodiversiteit heel slecht voor je moestuin. Dit hoef ik je waarschijnlijk niet te vertellen. Wormen maken bijvoorbeeld de bodem luchtiger. Ook maken zij de bodem voedzamer met hun uitwerpselen, die wij beter kennen als wormenmest. Wormenmest is ontzettend goed voor jouw keukenplanten.

Naast het bodemleven kunnen bestrijdingsmiddelen ook insecten doden. Óók als de middelen biologisch zijn, en dat is slecht voor jouw oogst:

  • Minder insecten = Minder natuurlijke vijanden = Grotere plagen, maar ook:
  • Minder insecten = Minder bestuivers = Minder vruchten

Overige tips voor slakkenbestrijding

  • Kies in je tuin voor inheemse planten waar slakken niet van houden.
  • Sproei 's ochtends in plaats van 's avonds.
  • Maak barrières van kippengaas of plastic flessen, of leg knoflook, koffiedik (met cafeïne), schelpengruis, cacaodoppen of eierschalen om kwetsbare planten heen.
  • Als het kan, woel de grond in het voorjaar om. Zo breng je slakkeneitjes naar boven, waardoor ze uitdrogen.

Conclusie

Het bestrijden van slakken vereist een combinatie van maatregelen. Een biodiverse en natuurlijke tuin is essentieel voor een lange termijn oplossing. Er zijn veel omstandigheden en variabelen die wel of niet tot een succes kunnen leiden. Blijf kijken naar wat wel lukt en pas je aanpak aan op de specifieke situatie in jouw tuin.

labels:

Zie ook: