Naaktslakken, vaak gezien als een plaag, spelen een belangrijke rol in het ecosysteem. Ze leven in een vochtige omgeving en kunnen aanzienlijke schade aanrichten in tuinen en akkers.

Het leven van een naaktslak

Slakken zijn hermaphrodiet. In maart/april worden de eerste eitjes in hoopjes van 20 tot 30 vlak onder het grondoppervlak gelegd, afhankelijk van de temperatuurontwikkeling in de winter. Gemiddeld kan een slak 500 eitjes leggen. De eitjes zijn wit doorschijnend. Drie weken later komen de eitjes uit. De ontwikkeling tot een volwassen slak duurt twee maanden.

Paring geschiedt meestal in het voor- en najaar. Een naaktslak (zoals de grote aardslak) kan twee tot drie jaar oud worden en overwintert. Bij strenge vorst kunnen veel naaktslakken sneuvelen. Met onze huidige weersomstandigheden zijn er zelfs exemplaren die 20 cm lang kunnen worden!

Het dieet van naaktslakken

Slakken hebben een tong die uit rijen harde tandjes bestaat. Deze soort is zeer vraatzuchtig. Deze slak eet graag aan allerlei planten en paddenstoelen. In feite is deze aardslak een alles eter. Deze naaktslak kent een vrij gevarieerd menu: groene planten, schimmels, paddenstoelen en uitwerpselen van andere dieren.

Deze naaktslak verschijnt in diverse kleuren. Ze kunnen groeien tot 15 cm lang. In situaties waar deze naaktslak goed gedijt kan hij zelfs uitgroeien tot 20 cm. Deze slak komt het meest voor in vochtige loofbossen, gemengde bossen, wegbermen, akkers, tuinen, graslanden en bosranden. Ook in de buurt van menselijke activiteiten.

Schade in de tuin

Slechts ’s nachts of na de regen komen de naaktslakken bovengronds om rafelige gaatjes uit bladeren te eten of om stengeltjes van jonge zaailingen aan te vreten of af te breken. De aangevreten plekken vormen een opening voor allerlei plantenziekten. Door een slijmspoor op de planten achter te laten, worden deze minder aantrekkelijk. In 24 uur tijd kan een naaktslak minstens 50% van haar/zijn lichaamsgewicht eten. Bij warm en vochtig weer kunnen ze dan ook een ware plaag vormen. Ongeveer 90% van de populatie naaktslakken bevindt zich in de grond.

Soorten naaktslakken

Deze naaktslak is gitzwart van kleur. Hij is ook te vinden in gazons. De slak wordt ook niet zo groot, maximaal 4 cm lang. De kleur varieert van bruin tot grijs. Donker gekleurd op de rug en lichtgekleurde flanken. Voetzool is blauwachtig wit. Deze soort komt voor in bossen met veel schaduw. Ook in tuinen die aanpalen aan bospercelen.

Deze naaktslak wordt niet zo groot, maximaal 5 cm. De kleur is antraciet/blauwgrijs, met zwarte vlekken op de rug. Een grote aardslak die wel 20 cm lang kan worden. Deze aardslak kan ook meerdere seizoenen overleven en wordt meestal 3 jaar oud. Hij is ook vaak te vinden in composthopen, onder stenen, hout, vochtige schuren.

Natuurlijke vijanden en bestrijding

Vogels, egels, kikkers en padden happen graag toe als ze een slak tegenkomen. Slakken worden vaak gezien als plaag, maar de meeste slakkensoorten in Nederland vinden jouw planten niet interessant. Zij houden je tuin juist schoon door rotte plantenresten op te eten.

Egels eten zowel huisjesslakken als naaktslakken. Je maakt je tuin gastvrij voor deze natuurlijke vijanden van slakken door ze een schuilplaats te bieden onder struiken of stapels takken. Help kikkers en padden met vochtige en schaduwrijke plekken zoals een vijver(tje). Een groene tuin is uitnodigend voor allerlei insecten en dieren. Ook padden en kikkers vinden een slak een lekker maaltje. heb je last van slakken in je tuin? Maak een ‘egelsnelweg’.

Slakken houden van vochtige plekken, zoals hoopjes tuinafval, stapels tegels of jouw composthoop. Zet kwetsbare planten daar liever niet in de buurt en ruim tuinafval snel op. Je kunt een hindernis maken tegen slakken rond planten die snel aangevreten worden.

Bestrijdingsmethoden

Voor de ondergronds levende slakken zijn slakkenkorrels, die op de grond worden uitgestrooid, niet effectief. Met het inzetten van nematoden worden naaktslakken doeltreffend in de grond bestreden. Nematoden (Phasmarhabditis californica) zijn kleine aaltjes van 0,1 mm lang die met het blote oog niet waarneembaar zijn. Zij gaan in de grond zelf op zoek naar de slakken, dringen deze binnen en scheiden er een bacterie af. Een aangetaste slak is te herkennen aan een typische zwelling achter zijn kop. Na 1 à 2 weken zullen de slakken sterven en gaat een nieuwe generatie nematoden op zoek naar een nieuwe prooi. Eén toepassing van nematoden garandeert een werking van minimaal 6 weken. De bodem moet wel voldoende vochtig zijn en een temperatuur van minimaal 5 graden hebben.

Als de planten beginnen uit te lopen of er al slijmsporen te zien zijn, dan is dat ook een indicatiemoment om met de bestrijding te beginnen. De beste tijd om te beginnen met de bestrijding is al in maart of in april als de temperaturen boven de 5º C zijn. Slakken kunnen ook geweerd worden met koper.

Planten die slakken mijden

Je maakt de kans kleiner dat de slijmerige diertjes jouw tuin opzoeken als je planten kiest waar slakken niet van houden. Kies in je tuin voor inheemse planten waar slakken niet van houden.

Voorbeelden van inheemse planten die minder aantrekkelijk zijn voor slakken: wilde akelei, ooievaarsbek, inheemse viooltjes, bosanemoon, duizendblad, klimop, longkruid, steenanjer, vingerhoedskruid, wilde bertram, zulte, inheemse varens en kruiden als tijm, bieslook en daslook.

Tips voor een slakvrije tuin

  • Sproei 's ochtends in plaats van 's avonds.
  • Maak barrières van kippengaas of plastic flessen.
  • Leg knoflook, koffiedik (met cafeïne), schelpengruis, cacaodoppen of eierschalen om kwetsbare planten heen.
  • Als het kan, woel de grond in het voorjaar om. Zo breng je slakkeneitjes naar boven, waardoor ze uitdrogen.

Overwegingen bij bestrijdingsmiddelen

Heb je alles geprobeerd, maar heb je nog steeds last van slakken? Dan kun je overwegen om chemische bestrijdingsmiddelen in te zetten. Vanwege de belasting voor het milieu raden wij het af, maar in het geval van een echte plaag is het soms de enige oplossing. Gebruik alleen middelen met een toelating van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) en koop nooit iets waar de ingrediënten niet op staan. Binnen de bestrijdingsmiddelen zijn er stoffen aangemerkt als ‘laag risico’-stoffen.

IJzer(III)fosfaat wordt door het Ctgb gezien als ‘laag risico’-stof tegen boven de grond levende naaktslakken. Wanneer een stof een ‘laag risico’-stof is betekent dit dat voor bestrijdingsmiddelen met énkel deze werkzame stof, de schade aan het milieu lager is dan voor andere middelen. Dit betekent niet dat er geen schade is! IJzer(III)fosfaat doodt echter niet alleen de naaktslakken die overlast veroorzaken, maar ook alle andere slakken die ermee in aanraking komen. Ondergronds levende slakken komen niet in aanraking met ijzer(III)fosfaat. Daarnaast is ijzer(III)fosfaat giftig voor vissen en waterorganismen.

labels:

Zie ook: