Mieren zijn wereldwijd te vinden en vormen 15 tot 25% van de biomassa van landdieren. In België en Nederland komen ongeveer 76 verschillende soorten mieren voor. Interessant is dat mieren al bestonden toen dinosaurussen zo'n 100 miljoen jaar geleden over de aarde zwierven. Net als bijen en wespen behoren mieren tot de groep van de 'vliesvleugeligen', ondanks dat ze meestal ongevleugeld zijn. Heb jij last van mieren in huis of mieren in de tuin? Lees dan snel verder!

De Levenswijze van Mieren

Mieren leven volgens een complexe sociale structuur binnen het mierennest. Er is geen andere diersoort die zo goed georganiseerd is en samenwerkt als de mieren. Zo leggen één of meerdere mieren koninginnen eitjes. Eén mieren koningin kan tussen 10 en 20 jaar oud worden. Al die tijd verblijft ze in het nest om eitjes te leggen. Deze eitjes zijn wit en langwerpig.

Wanneer een nieuw mierennest wordt opgericht, zorgt de koningin aanvankelijk voor de eerste eitjes, waaruit de eerste werksters ontstaan - haar dochters. Deze werksters nemen later de zorg voor het nest over. In het begin bevat het nest de koningin en enkele werksters. Werksters hebben verschillende taken: sommige zoeken naar voedsel, anderen zorgen voor het broed en verzamelen voedsel, terwijl soldaten de nestgangen graven. Nieuwe koninginnen ontstaan als het nest genoeg is gegroeid. De mannelijke mieren zie je meestal niet, hun enige taak is paren. Dit doen ze in de lucht, daarom spreekt men van een ‘bruidsvlucht’.

Mieren met vleugels zjn mannetjes en jonge koninginnen die hierdoor in de lucht kunnen paren. De bruidsvluchten vinden in verschillende periodes van het jaar plaats. De paartijd, die plaatsvindt tussen eind juni en eind september, is zichtbaar bij warm en droog weer, aangezien mieren een hekel hebben aan kou en regen. Op het moment dat de kolonie groot genoeg is, ontstaan gevleugelde jonge koninginnen en mannetjes.

Daarbij is vooral de timing van cruciaal belang. Als in verschillende kolonies het mierennest op hetzelfde moment klaar is voor de bruidsvlucht, dan kan de paringsdans in de lucht plaatsvinden tussen mieren van verschillende kolonies. Alleen de hoogst vliegende mannetjes kunnen paren. Na de paring verliezen alle mieren hun vleugels. Vervolgens gaan de mannetjes snel dood. Daarentegen bijten de koninginnen hun vleugels af en zoeken ze een gunstige plaats om een nieuwe kolonie op te richten.

Voeding en Natuurlijke Vijanden

Net als zoveel andere insecten zijn mieren echte opruimers in de natuur. De volwassen mieren hebben de meeste behoefte aan koolhydraten. Daarom voeden zij zich met honingdauw, dit is de suikeruitscheiding die bladluizen en schildluizen achterlaten op de bladeren. Daarnaast hebben de larven juist behoefte aan eiwitten en daarvoor worden veel insecten gevangen. Denk hierbij aan insecten zoals spinnen, duizendpoten, miljoenpoten, pissebedden en wormen.

De belangrijkste natuurlijke vijanden van mieren zijn mieren uit andere nesten, omdat er veel concurrentie is voor ruimte en voedsel. Vooral bij voedselschaarste vechten mieren met elkaar, wat vaak leidt tot veel slachtoffers aan beide kanten. De dode mieren dienen als voedsel voor de overlevenden. Verder hebben mieren niet veel ‘echte’ natuurlijke vijanden. Wel hebben een aantal spinnensoorten zich inmiddels op mieren als voedselbron gespecialiseerd. Dit zijn onder andere de galgspinnen, mierenjagers en de mierendieven.

Daarnaast eten kikkers, padden, slangen, hagedissen en vogels ook mieren. Onder de vogels zijn vooral de groene specht en zwarte specht bekende voorbeelden die bosmieren eten. Bruidsvluchten van vliegende mieren kunnen verstoord worden door spreeuwen, gierzwaluwen en kokmeeuwen. Er zijn heel wat inwendig levende parasieten, ofwel endoparasieten, van mieren bekend. Onder andere draadwormen, aaltjes (Nematoda), zuigwormen (Trematoda) en lintwormen (Cestoda) kunnen in mieren voortleven.

Mieren als "Boeren"

Mieren melken de bladluizen door op ze te kloppen, zodat ze meer suiker uitscheiden. In de winter nemen mieren de bladluizen mee naar hun nest voor warmte. Grote mieren houden kleine mieren weg van de bladluizen, die dan op zoek moeten naar andere voeding, zoals nectar of plantensappen. Eigenlijk gedragen mieren zich zoals mensen. Ze zijn namelijk boeren. Mieren zoeken eten, melken bladluizen voor voeding en slaan hun oogsten vervolgens op in ondergrondse opslagruimten. Een voorbeeld hiervan zijn de blaadjes waar je mieren vaak mee ziet lopen.

Mieren bestrijden: methoden en tips

Je wordt knettergek van alle mieren in en rond je huis. Ze komen overal en zitten overal in. Het is mooi geweest. Je wilt de mieren nú bestrijden. Maar hoe? Met mierenpoeder? Een mierenlokdoos? Een spray? Waar kun je het beste mierengif kopen en hoe werkt het? Is mierengif gevaarlijk voor de omgeving? Slecht voor het milieu? Moet je uitkijken met mijn huisdieren?

Er zijn verschillende soorten mierenpoeders. Je kunt ze kopen bij bouwmarkten, drogisterijen, online en soms zelfs bij supermarkten. Mierenpoeder werkt soms goed, soms niet, afhankelijk van het soort mier, de plaats en de grootte van het nest en het seizoen waarin je het mierenpoeder gebruikt. Het is belangrijk om alleen mierenpoeder te gebruiken dat is goedgekeurd door het Ctgb. Dat staat duidelijk aangegeven op de verpakking.

Mierenpoeder bestaat uit een lokstof en een giftige stof. Dat laatste doet de mieren het loodje leggen, als het goed is. Mierenpoeder strooi je met name bij nestingangen en veelgebruikte looppaden van de mieren. Liefst doe je dat ‘s avonds, omdat alle mieren dan in het nest zijn.

Er bestaan chemische mierenpoeders en biologische mierenpoeders. De chemische poeders zijn direct fataal voor de mieren die ermee in aanraking komen. Nadeel hiervan is dat het poeder daardoor niet in het mierennest terecht komt. Biologische poeders zorgen ervoor dat mieren die ermee in aanraking komen gedesoriënteerd raken. Daardoor weten ze de weg naar het nest niet meer te vinden.

Diatomeeënaarde oftewel kiezelgoer is een milieuvriendelijk poeder (want het is geen gif). Het werkt tegen mieren, maar bijvoorbeeld ook pissebedden. Kiezelgoer wordt gewonnen uit slik (aangeslibde grond/klei). Het is dus een soort zand.

Pyrethrine is een natuurlijk gif, want het wordt gemaakt van de bloemhoofdjes van chrysanten. De stof verlamt mieren als ze er mee in contact komen. Dat klinkt goed, maar het middel maakt geen verschil tussen mieren en bijen. Deltamethrin is een synthetische variant van pyrethrine. Het werkt op dezelfde wijze en wordt ook op dezelfde manier gebruikt. Ook deltamethrin maakt geen onderscheid, waardoor behalve mieren ook bijen het slachtoffer kunnen worden van deze stof. Cyhalothrine of lambda-cyhalothrine is verwerkt in het mierenpoeder dat mieren (maar ook andere insecten) desoriënteert. Ze kunnen dan hun nest niet meer vinden en dus komt er geen voedsel in het nest terecht.

Gerichte Bestrijding

Als je een goed beeld hebt van de plaats van het mierennest, kun je heel gericht bestrijden. Strooi het mierenpoeder bij ingangen van het mierennest. Om meer zekerheid te hebben dat het middel diep in het mierennest komt, kun je het mogelijk mengen met water en in een ingang gieten. Let op: niet elk mierenpoeder kun je aanmaken met water.

Je hebt al een paar keer met mierenpoeder gestrooid, maar de mieren blijven maar komen. Het werkt niet! Hoe kan dat? Mogelijk heb je een product dat niet goed werkt, maar het kan ook zijn dat je ongeduldig bent. Een mierennest telt honderden tot duizenden mieren. Het duurt even voordat je die allemaal met het poeder bereikt hebt.

Mierenkorrels en Sprays

Mierenkorrels lokken mieren doordat er een zoete lokstof in zit. De mieren eten ervan en braken het in het nest uit, als voedsel voor de larven. Is er veel voedsel, dan slaan mieren het ook op, in een soort voorraadkamer. De giftige stof in de mierenkorrels zorgt ervoor dat de mieren het loodje leggen. Zo bestrijd je mieren dus tot in het nest. In bepaalde gevallen kun je mierenkorrels oplossen in water. Giet de oplossing in de ingang van het nest. Zo trekt het giftige vocht zeker dieper het nest in.

In sprays tegen kruipend ongedierte zit overwegend pyrethrine en tetramethrin. Het verlamt mieren direct zodra ze ermee in contact komen. Het is belangrijk om bij nestingangen en looproutes te sprayen. Houd de spuitbus zo dicht mogelijk bij de nestingangen. Lees wel goed de bijsluiter, want ook al is pyrethrine een natuurlijk pesticide (bestrijdingsmiddel), het is wel degelijk giftig en dus ook niet goed voor mensen. Gebruik het middel alleen op plaatsen waar kinderen en huisdieren niet in direct contact kunnen komen met het behandelde oppervlak.

Mierenlokdozen en Borax

Mierenlokdozen zijn er in verschillende soorten en maten en kennen tevens diverse samenstellingen. In de lokdozen zit een mengsel van lokstof en een giftige stof. Mieren herkennen dit als voedsel en brengen het naar het nest. Mieren die ervan eten, moeten dat met de dood bekopen.

Een mierenlokdoos werkt twee weken tot een maand, afhankelijk van het type en merk lokdoos en de omstandigheden. Zet lokdozen niet in de zon en laat ze niet vochtig worden. De gifstof is ook voor fataal voor bijen en andere nuttige insecten. Let op: Nadeel van een mierenlokdoos is dat je er mieren mee lokt. Mogelijk van buiten naar binnen zelfs.

De tropische faraomier houdt van warmte en komt in Nederland alleen binnenshuis voor. Voor deze mieren zijn er speciale lokdozen in de handel, maar als het goed zijn deze alleen beschikbaar voor ongediertebestrijders. Het gif dat in deze lokdozen zit is ook giftig voor de mens en het huisdier en (dus) ook slecht voor het milieu.

Borax is een natuurlijk mineraal. Het wordt voor heel veel toepassingen gebruikt. Zo zit er borax in sommige soorten zeep, tandpasta en waterontharder. Voor mieren is borax dodelijk, want hun maagjes ontploffen erdoor. Om te zorgen dat mieren borax binnen krijgen kun je een mengsel maken van water, suiker en borax. Doop wattenbollen in het mengsel en leg ze, eventueel in doppen van frisdrankflessen, bij ingangen van het mierennest of op veelgebruikte looppaden. De mieren brengen dit ‘voedsel’ naar het nest.

Professionele hulp

Als je de mierenplaag maar niet onder controle krijgt, is het verstandig om een professional in te schakelen. Professionele ongediertebestrijders werken met bestrijdingsmiddelen die voor particulieren niet verkrijgbaar zijn. De vakman weet precies hoe hij deze middelen moet inzetten voor het beste resultaat.

Pissebedden: Kenmerken en Levenswijze

Pissebedden (Isopoda) behoren in de taxomonie tot de kreeftachtigen (Custacea). De beestjes zijn eigenlijk geen insecten. Insecten (Insecta) hebben namelijk 6 poten. Spinachtigen (Arachnida) worden gekenmerkt door 8 poten. Pissebedden hebben 14 poten. In de volksmond wordt een pissebed ook wel een keldermot of een platte zeug genoemd. De Engelse naam is woodlice, wat staat voor houtluizen. In Nederland en België komt de ruwe pissebed (Porcellio scaber Latreille) het meeste voor.

Pissebedden zijn eenvoudig te herkennen aan de uiterlijke kenmerken. De pissebedden worden gekenmerkt door het ovale en platte lichaam. Het lichaam is vaak gevlekt en doorgaans grijs tot bruin van kleur. In verhouding met het lichaam hebben pissebedden een relatief grote antenne. Daarnaast bevinden zich op het achterlijf twee aanhangels. Het lichaam van een pissebed heeft in totaal 14 segmenten. Het eerste segment is het kopsegment (cephalon). Deze wordt gevolgd door het borststuk (pereon) dat uit zeven segmenten bestaat. Elk segment van het borststuk bestaat uit twee poten.

Pissebedden zitten vaak verstopt op vochtige en beschikte plekken. Hierdoor kun je ze niet altijd zien kruipen. Pissebedden produceren kleine, zwarte, cilindervormige uitwerpselen. Als je pissebedden in huis hebt, dan kan dit gepaard gaan met een specifieke geur.

Pissebedden beschikken over een exoskelet. Het skelet bevindt zich aan de buitenkant van het lichaam. Het exoskelet dient als een pantserhuid en is erg sterk en flexibel. Het exoskelet groeit niet mee met het lichaam. Hierdoor moeten pissenbedden de huid regelmatig wisselen. Dit fenomeen staat bekend als verveling of ecdysis. Jongepisse bedden vervellen circa eens in de twee weken. Pissebedden vervelen met enige regelmaat.

Pissebedden voeden zich met rottend organisch materiaal. Hierdoor kan de aanwezigheid worden opgemerkt door de schade aan planten. Pissebedden zijn voornamelijk ‘s nachts actief. Hierdoor zul je ze overdag meestal niet zien lopen. De kruipende beestjes zijn erg gevoelig voor uitdrogen. Over het algemeen leven pissebedden gewoonlijk onder stenen, schors, afgevallen bladeren, stapels brandhout en tuin ornamenten.

Daarnaast kun je ze ook regelmatig aantreffen in composthopen en bij tuinafval. Pissebedden komen alleen in gebouwen voor waar de luchtvochtigheid en temperatuur gunstig is. Daarnaast zijn ze veelal alleen in panden te vinden waar plantaardig materiaal aanwezig is. In de regel leven pissebedden in groepen.

Gevaar en Schade

Over het algemeen zijn pissebedden niet gevaarlijk voor mensen of huisdieren. De beestjes kunnen namelijk niet beten of steken. Daarnaast hebben ze ook geen giftige klieren. Pissebedden spelen een belangrijke rol in het ecosysteem. De beestjes eten bij voorkeur dood of rottend plantenmateriaal. In sommige gevallen kunnen ze zich ook voeden met dierlijke resten.

Ondanks dat pissenbedden zelf niet gevaarlijk zijn voor dieren, hebben ze wel een aantal natuurlijke vijanden. Pissebedden richten over het algemeen niet snel schade aan. Alleen als ze in grote aantallen aanwezig zijn, kunnen ze overlast veroorzaken. Overlast van pissebedden komt met name buitenshuis voor. Zo kunnen de beestjes schade veroorzaken aan planten en gewassen. Ze kunnen de bladeren en stengels aanvragen.

Pissebedden kunnen ook schade veroorzaken aan hout. In huis kunnen pissebedden ook overlast veroorzaken. Zo kunnen ze uitwerpselen, vervelende resten en een onaangename geur achterlaten. Alhoewel dit niet vaak voorkomt, kunnen ze ook schade veroorzaken aan textiel en papier. Pissebedden kunnen soms ook te vinden zijn in badkamers en keukens.

Pissebedden bestrijden

Als je overlast hebt van pissebedden dan is het verstandig om snel in actie te komen. Onder gunstige omstandigheden kunnen pissebedden meerdere generaties per jaar voortbrengen. De behandeling tegen pissebedden is relatief eenvoudig. De bestrijding kun je in vrijwel alle gevallen zelf uitvoeren. Lukt het niet om de pissebedden zelf te bestrijden? Of wil je de bestrijding van pissebedden liever overlaten aan een professional?

Er zijn verschillende bestrijdingsmiddelen die je kunt inzetten om pissebedden te bestrijden. Insectenspray is een breedwerkend middel dat effectief werkt tegen verschillende soorten insecten. De insecticide kan ook worden gebruikt om pissebedden te bestrijden. De werkzame stof is giftig voor pissebedden, waardoor ze sterven als ze hiermee in aanraking komen. Opgedroogde spray is ook nog steeds giftig.

Een insectenval is een effectief bestrijdingsmiddel tegen pissebedden. In een insectenval worden geen chemicaliën gebruikt. Hierdoor kun je een insectenval veilig inzetten in de buurt van kinderen en/of huisdieren. De vallen zijn voorzien van lokstof die een aantrekkelijke werking hebben op pissebedden.

Insectenpoeder is een insecticide in poedervorm. Hierdoor kan het makkelijk op moeilijk bereikbare plaatsen worden aangebracht. De werkzame stof is dodelijk voor pissebedden. Wanneer pissebedden in aanraking komen met het poeder, dan blijft het middel aan de poten plakken. Dit zorgt ervoor dat het vergif ook wordt meegenomen in het nest.

Preventie

Het komt regelmatig voor dat pissebedden woningen, schuren of gebouwen binnendringen. Dit gebeurt met name als het buiten erg droog is. Ze zijn dan op zoek naar beter geschikte leefomstandigheden. Voorzie licht- en ventilatieroosters van fijnmazig gaas. Bewaar tuinafval in een afgesloten container. Zorg voor een opgeruimde tuin.

Pissebedden onder controle houden door het gebruik van aaltjes

Pissebedden zijn onder controle te houden door het gebruik van aaltjes, een natuurlijk manier om plaaginsecten te bestrijden.

labels:

Zie ook: